COP31'de ABD'nin Yokluğu İklim Diplomasisi İçin Ne Anlam Taşıyor?

ABD, Paris Anlaşması'ndan ikinci kez çekilmesinin ardından Antalya'da düzenlenen COP31'e federal hükümet düzeyinde katılmıyor. İklim değişikliğini "safsata" olarak nitelendiren yönetimin pas geçtiği bu konferans, küresel iklim diplomasisinde ciddi bir boşluk yaratıyor.

İklim finansmanında keskin düşüş

ABD'nin konferansta olmamasının en belirgin etkisi finansman alanında kendini gösteriyor. Yapılan analizlere göre, gelişmekte olan ülkelere taahhüt edilen kamu finansmanı miktarı %70'ten fazla düşüş gösterdi. Bu taahhütlerin çoğu bir önceki yıl sona ermişti ve yenilenmesi gerekiyordu. Aynı süreçte ABD uluslararası iklim müzakerelerinden çekildi, birçok Avrupa ülkesi de desteklerinde kesintiye gitti.

• Önümüzdeki birkaç yıl için taahhüt edilen kamusal iklim finansmanı yaklaşık 40 milyar dolardan 11,7 milyar dolara geriledi
• Kilit finansörler arasında yer alan Almanya, Fransa ve Japonya yeni bir finansman planını henüz ortaya koymadı
• ABD'den yeni bir finansman desteği beklenmiyor

İstanbul Politikalar Merkezi'nde İklim Değişikliği Çalışmaları Koordinatörü Ümit Şahin, ABD'nin finansman sağlamamasının diğer ülkeler üzerinde de domino etkisi yarattığını belirtiyor: "Amerika finansman sağlamadığında diğer ülkeler de 'Biz neden daha fazlasını verelim?' diyerek geri çekiliyor."

Şahin'e göre yönetimin iklimle ilgili kurumları kapatması, araştırma programlarını daraltması ve bilim insanlarını görevlerinden uzaklaştırması yalnızca Amerika'yı değil, küresel iklim mücadelesini de olumsuz etkiliyor.

Çin boşluğu doldurmak istemiyor

Dünyanın yenilenebilir enerji devi Çin ise bu boşluğu doldurmak istemiyor gibi görünüyor. Ülke bu yıl Antalya'ya kalabalık bir delege grubu gönderse de Devlet Başkanı, Liderler Zirvesi'ne katılmayan isimler arasındaydı. Ayrıca 2028'de düzenlenecek BM iklim konferansına ev sahipliği yapacağına yönelik söylentiler de reddedildi.

Çin uluslararası iklim müzakerelerinde birçok konuda kendisini ABD'nin aksine gelişmekte olan ülke olarak tanımlıyor. Uzmanlar, Çin'in iklim finansmanına katkı sağlamak yerine daha çok ikili ilişkiler ve yatırımlar üzerinden hareket ettiğini vurguluyor.

"Bugün Çin'in ekonomik ağırlığı düşünüldüğünde, iklim rejiminin finansmanına daha fazla katkı vermesi gerektiğini savunan güçlü argümanlar var."

Düşünce kuruluşu Carnegie Endowment'ın analizi de küresel iklim mücadelesinin geleceğinin orta ölçekli güçlerin ve AB gibi grupların direncine bağlı olduğunu vurguluyor.

ABD ara seçimleri tabloyu değiştirebilir

ABD'deki ara seçimlerinde Demokratlar hem Senato'yu hem de Temsilciler Meclisi'ni kazanarak Kongre'de çoğunluğu elde etti. Bu siyasi değişim, güçlü iklim politikalarını savunanlar arasında beklentileri güçlendirdi.

ABD'nin eski Dışişleri Bakanı John Kerry, iki yılın ardından şu değerlendirmeyi yaptı:

"ABD seçimleri, bir yanda inkar ve geciktirme, diğer yanda ise inovasyon ve sağduyu arasında bir tercih yapılması gerektiğinde, Amerikalıların kendi geleceklerini geri kazanmaya kararlı olduklarını güçlü bir şekilde kanıtlıyor."

COP31'e katılan California Valisi Gavin Newsom ise bununla dünya liderlerine net bir mesaj gönderdiğini söyledi ve "California iklim eylemlerinden geri adım atmayacak" dedi.

Siyanet bilimci Prof. Dr. Okşan Bayülgen, Newsom'un katılımını hem Amerika'nın en büyük eyaletinin temsili açısından önemli olduğunu hem de bir ulusal liderlik gösterisi olarak yorumlanabilir olduğunu belirtti. Newsom, 2028 başkanlık seçimleri için potansiyel adaylardan biri olarak görülüyor.

ABD COP31'de nasıl temsil ediliyor?

Konferansta ABD'nin görünürlüğünü sağlayan en önemli oluşum, federal hükümetin çekilmesine karşı oluşturulan "America Is All In" koalisyonu. Koalisyonun öne çıkan bilgileri şöyle:

• Koalisyonda 24 belediye başkanı yer alıyor
• Üyelerin ABD ekonomisinin yaklaşık %60'ını, nüfusunun ise %55'ini temsil ediyor
• Üye eyaletlerin 2023 itibarıyla sera gazı emisyonlarını 2005 seviyelerine göre %24 azalttıkları belirtiliyor
• Konferansa yaklaşık 120 temsilciyle katılındı

Koalisyon çatısı altında COP31'e katılan yerel yöneticilerden biri olan Raleigh Belediye Başkanı Janet Cowell, federal hükümetin bu konuları konuşmuyor olmasının kendisini üzdüğünü söyledi.

Cowell, eyaletlerinin bu yıl kuraklık yaşadığını ve iki yıl önce Helene Kasırgası'ndan toparlanma sürecinin devam ettiğini belirtti. Kasırganın eyalet genelinde yaklaşık 26 milyar dolarlık hasara neden olduğunu ifade eden başkan, yerel yönetimlerin tek başına bu tip felaketlerin üstesinden gelemeyeceğini savundu.

Beyaz Saray'ın eski Ulusal İklim Danışmanı Gina McCarthy ise federal hükümetin katılmamasına rağmen ABD'nin tamamen sahneden çekilmediğini savunuyor. Ona göre ülkenin iklim liderliği rolü son iki yıldır eyaletlere ve yerel yönetimlere kaymış durumda.

Uzmanlara göre konferanstaki görünürlüğün sembolik bir anlamı var: Yönetimin politikalarının Amerika'yı tamamen temsil etmediği mesajı veriliyor.