İstanbul'da Kritik Dışişleri Zirvesi: 8 Bakan Aynı Masada Buluştu

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın ev sahipliğinde İstanbul'da, Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan'ın oluşturduğu R4 Dışişleri Bakanları Yedinci Toplantısı düzenlendi. Görüşmelere İngiltere, Almanya ve Fransa'dan oluşan E3 ülkelerinin dışişleri bakanları da katılarak farklı formatlar ilk kez aynı masada bir araya geldi.

Toplantıya ayrıca İtalya Dışişleri Bakanı Antonio Tajani'nin Türkiye'nin girişimiyle katılmasının ardından, sekiz bakanı bir araya getiren kapsamlı bir diplomasi forumu ortaya çıktı.

Toplantı Sonrası Fidan'dan Önemli Açıklamalar

Bakan Fidan, toplantı sonrası yaptığı değerlendirmelerde şu ifadeleri kullandı:

• "Bütün konuları masaya yatırdık. Masadaki bütün ülkeler daha fazla savaş istemiyor. Ateşkese taraftarlar. Bütün ülkeler diplomasinin tek yol olduğuna inanıyor."
• "Bu toplantı son aylardaki en önemli diplomatik olaylarından biriydi."
• "Savaşın yayılmasına müsaade etmeden neler yapılabileceğini konuştuk. Hürmüz Boğazı'nın bir an önce açılması ve piyasaların düzelmesi lazım. Ancak İran'a saldırıyı hiçbir ülke onaylamıyor. Diplomatik yollarla çözülmesi gerekiyor."

Gündemin Başlıkları: Neler Ele Alındı?

Bakanlar düzeyindeki görüşmelerde şu kritik konular masaya yatırıldı:

• Filistin meselesi
• Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmeler
• ABD ile İran arasındaki gerilim
• İsrail'in saldırıları
• Yemen'deki durum
• Rusya-Ukrayna savaşı

Taraflar kriz başlıklarının yanı sıra ülkeler arasındaki yeni iş birliği ve koordinasyon imkânlarını da değerlendirme fırsatı buldu.

Zirveye Katılan Bakanlar

İstanbul'daki zirvede aşağıdaki dışişleri bakanları yer aldı:

• Almanya Dışişleri Bakanı Johann David Wadephul
• Birleşik Krallık Dışişleri Bakanı Ed Miliband
• Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noël Barrot
• Mısır Dışişleri Bakanı Bedir Abdulati
• Pakistan Dışişleri Bakanı Muhammad Ishaq Dar
• Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan Al Suud

Fidan'ın Filistin Mesajı

Bakan Fidan'ın toplantıdaki hitabında bölgesel güvenliğin en başta bölge ülkelerinin sorumluluk üstlenmesini gerektirdiğini vurgulaması bekleniyor. Türkiye'nin regional sahiplenmeyi esas alan iş birliği mekanizmalarını güçlendirmeye öncelik verdiği belirtiliyor.

İsrail'in Filistin'de devam eden işgalinin, uluslararası toplumun barış çabalarını sekteye uğratan uzlaşmaz tutumunun ve tüm bölgeye yayılan saldırganlığının Orta Doğu'daki gerilimlerin temel nedeni olduğu noktasında altı çizilmesi öngörülüyor. Fidan'ın tüm devletlerin Kudüs'ün tarihi ve hukuki statüsünü zedeleyebilecek eylemlerden kaçınması gerektiğine dikkat çekmesi bekleniyor.

İran ve Hürmüz Boğazı Vurgusu

Fidan'ın ABD ile İran arasındaki ihtilafın ancak diplomasi ve diyalog yoluyla çözülebileceğini, askeri yöntemlerin kalıcı çözüm sunmadığını kaydetmesi öngörülüyor. Hürmüz ve Babulmendeb boğazlarında seyrüsefer serbestisinin kalıcı olarak tesis edilmesinin bölgesel ve küresel istikrar için hayati önemde olduğuna vurgu yapılması bekleniyor.

Husiler Konusundaki Dayanışma

Bakan Fidan'ın Husilerin Suudi Arabistan'da sivilleri ve sivil altyapıyı hedef alan saldırıları karşısında Türkiye'nin Suudi Arabistan'ın güvenliğine yönelik desteğini teyit etmesi bekleniyor. Mekke Savunma İttifakı'nın ortaya koyduğu dayanışma ve ortak güvenlik anlayışının önemine de işaret edilmesi öngörülüyor.

R4 ve E3 Formatları

Bölgesel 4'lü mekanizma (R4), Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan ortaklığıyla bölgesel sahiplenme temelinde kalıcı istikrarı desteklemek ve diyaloğu güçlendirmek hedefiyle kuruldu. R4 dışişleri bakanları, ilki bu yıl 18 Mart'ta Riyad'da gerçekleşen buluşmanın ardından toplam altı toplantı yaptı; son temas 21 Eylül'de BM Genel Kurulu marjında New York'ta düzenlendi.

Avrupa 3'lüsü (E3) ise Almanya, Birleşik Krallık ve Fransa'dan oluşuyor ve 2003 yılından bu yana İran'ın nükleer programına yönelik üçlü diplomatik iş birliği çerçevesinde faaliyet yürütüyor. Yapı zaman içinde farklı bölgesel ve uluslararası dosyalarda ortak girişimler üstlenen bir nitelik kazandı.