Saharov Ödülü Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne Verildi

Avrupa Parlamentosu, 2026 Saharov Düşünce Özgürlüğü Ödülü'nü Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne (UCM) ve mahkeme çalışanlarına verdi. Karar, mahkemeye yönelik yaptırımların sıkılaştığı bir dönemde açıklandı.

Avrupa Parlamentosu Başkanı Roberta Metsola, Strasbourg'da düzenlediği açıklamada, ödülün Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin uluslararası hukukun ve adaletin korunmasına yönelik çalışmalarını takdir etmek amacıyla verildiğini söyledi. Metsola, Avrupa Birliği'nin çok taraflılık ve uluslararası kurumlara saygı ilkeleri üzerine kurulu olduğunu belirterek, mahkemenin küresel adalet sistemindeki kritik rolüne dikkat çekti.

Merkezi Hollanda'nın Den Haag kentinde bulunan UCM; soykırım, savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar gibi en ağır uluslararası suçlarla itham edilen kişilere yönelik soruşturmalar yürütüyor. Ulusal mahkemeleri tamamlayıcı biçimde çalışan kurum, dünyanın ilk daimi uluslararası ceza mahkemesi olarak kabul ediliyor.

Ödül kararı, ABD Başkanı Donald Trump'ın mahkemeye yönelik kapsamlı yeni yaptırımları açıklamasından yalnızca birkaç gün sonra geldi. Trump yönetimi, İsrail'e açılan soruşturmalar nedeniyle mahkemeyi sert bir dille eleştirmişti. Yaptırımlar, mahkemenin ABD merkezli finansal hizmetlere ve teknoloji şirketlerine erişimini, hatta ABD dolarını kullanmasını bile engelliyor.

İlgili yaptırımlar kapsamında:

• UCM'nin ABD dolarını kullanmasının önleniyor
• Mahkemeyle iş yapan ABD'li şirket ve kişilere altı aylık süre tanınıyor
• Mahkemenin ABD kaynaklı finansal ve teknoloji hizmetlerine erişimi kesiliyor

Avrupa Parlamentosu milletvekilleri, son yıllarda mahkemeye yönelik tehditlerin ve yaptırımların arttığına dikkat çekerek endişelerini dile getirdi. Söz konusu yaptırımların savcıları, hakimleri, çalışanları ve mahkeme ortaklarını doğrudan etkilediğine işaret edildi.

Ödülün finaline kalan isimler arasında Tanzanyalı insan hakları savunucusu ve avukat Tundu Lissu ile İran'da baskıya maruz kalan kişileri temsilen Taraneh ve Romina Rahimi yer aldı. Ödül töreninin 16 Aralık'ta Strasbourg'da düzenleneceği bildirildi.

Sovyet fizikçi ve muhalif Andrey Saharov'un adını taşıyan ödül, 1988'den bu yana insan hakları ve temel özgürlüklerin korunmasına katkı sağlayan kişi ve kuruluşlara veriliyor. Saharov Ödülü, Avrupa Birliği'nin insan hakları alanındaki en yüksek düzeydeki ödülü olarak biliniyor.

Geçen yıl ödül Belaruslu tutuklu gazeteci Andrzej Poczobut ile Gürcistanlı gazeteci Msia Amaghlobeli'ye verilmiş; Avrupa Parlamentosu her iki ismin serbest bırakılması çağrısında bulunmuştu.