Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Savunma Bakanı Yaşar Güler ve Genelkurmay Başkanı Orgeneral Selçuk Bayraktaroğlu'dan oluşan Türkiye heyeti, 5 Ekim'de Riyad'da yapılacak Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi (SSSK) toplantısına katılacak.
7 Ağustos'ta Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan liderlerinin imzaladığı Mekke Ortak Savunma Anlaşması ile kurulan Mekke İttifakı, ilk SSSK toplantısını 31 Ağustos'ta İstanbul'da gerçekleştirmişti. İttifakın en önemli karar alma mekanizmalarından olan bu komitede üç ülkenin dışişleri ve savunma bakanları ile genelkurmay başkanları ve diğer askeri temsilciler yer alıyor.
İlk toplantıda Mekke İttifakı'nın kurumsallaşması için atılması gereken adımlar ele alınmıştı. Bu ikinci toplantıda da sürecin gözden geçirilmesi bekleniyor ancak odak noktasının Suudi Arabistan ile İran destekli Husiler arasında artan çatışmalar olması öngörülüyor.
Pakistan Dışişleri Bakanı Ishaq Dar, geçen hafta yaptığı açıklamada, Mekke İttifakı ortaklarının bölgede süren gerilimi görüşmek üzere Riyad'da acil bir toplantı düzenleyeceğini duyurmuştu. Üç ülkenin genelkurmay başkanları da 25 Eylül'de yine Riyad'da bir araya gelerek Husilerle süren gerilimin askeri boyutlarını ele almışlardı.
Dışişleri Bakanı Fidan, geçen ayki açıklamalarında Türkiye'nin askeri teknik konularda Riyad'a destek sağlayabileceğini ifade etmişti.
Türkiye askeri destek verecek mi?
Komite toplantısı, Suudi Arabistan'a dönük Husi saldırılarının arttığı bir döneme rastlıyor. Aramco gibi stratejik enerji altyapılarının yanı sıra Mekke ve Medine'deki kutsal mekanlar da hedef alınıyor.
Arap basınında yer alan haberlere göre, Suudi Arabistan'ın Husilere karşı daha sert askeri yanıt verme hazırlığında olduğu, Yemen'deki hedeflerin yanı sıra Kızıldeniz'de deniz güvenliğini sağlamaya yönelik bir dizi seçeneği değerlendirdiği iddia ediliyor. Ayrıca Suudi Arabistan'ın olası bir karşı hava saldırısında askeri destek sağlamak için ABD ile temasa geçtiği ancak Washington'dan olumlu yanıt alamadığı da belirtiliyor.
Komite toplantısı sırasında bu gelişmelerin ele alınması bekleniyor. Ancak Suudi Arabistan'ın yeni müttefiklerinden resmen askeri destek isteyip istemeyeceği ve buna bağlı olarak Pakistan ile Türkiye'nin nasıl bir yanıt vereceği henüz bilinmiyor.
Türkiye bu süreçte resmî açıklamalarında Husi saldırılarını kınamış, bir an önce son verilmesini istemiş ve Suudi Arabistan'ın kendini savunma hakkına vurgu yapmıştı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da Eylül ayında bir dergiye verdiği demeçte, Suudi Arabistan'ın karşı karşıya kaldığı tehdidin boyutuna göre askeri destek sağlanabileceğini kaydetmişti.
Dışişleri Bakanlığı kaynaklarına göre Fidan'ın 5 Ekim'deki toplantıda:
- Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik saldırıları karşısında Türkiye'nin güçlü dayanışmasını ve desteğini teyit etmesi
- Kutsal mekanlara yönelik provokasyon amaçlı eylemlerin kabul edilemez olduğunun altını çizmesi
- Bölgedeki ihtilafların barışçıl yollarla çözüme kavuşturulmasının öncelik olduğunu vurgulaması
- Geriği tırmandırabilecek eylemlerden kaçınılması gerektiğini belirtmesi
- Uluslararası ticaret yollarında seyrüsefer serbestisinin ve güvenliğinin önemini bir kez daha altını çizmesi
bekleniyor.
Mekke İttifakı'nın kurumsallaşması
Türkiye, Suudi Arabistan'ın liderlik ettiği Kızıldeniz İttifakı'na katılma konusunda ilgisini göstermiş ve Savunma Bakanlığı yetkililerini Riyad'daki toplantılara göndermişti. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın bu konuda Suudi Arabistan'a destek sağlanması yönünde talimat verdiği açıklanmıştı.
Fidan'ın toplantıda Mekke İttifakı'nın kurumsallaşmasına ilişkin Ankara'nın görüşlerini de ileteceği belirtiliyor. İlk toplantıda genel sekreterliğin Riyad'da kurulması kararlaştırılmış ve başına üç seneliğine Pakistan'ın aday gösterdiği emekli Korgeneral Nauman Mahmood'un geçmesi ele alınmıştı.
İttifakın genişlemesi de gündemin konuları arasında. Pakistanlı yetkililer, altı ülkenin katılım için ilgi gösterdiğini açıklamıştı. Ancak kurucu üç ülkenin kurumsallaşma tamamlanmadan önce yeni üye alımına karşı oldukları kaydediliyor.
Fidan'ın toplantıda ittifak çalışmalarında kısa sürede ilerleme sağlandığını, bunun bölgede kalıcı istikrar perspektifi açısından önemini vurgulayacağı ifade ediliyor. Ayrıca Mekke İttifakı'nın mevcut tehditlere ortak ve etkin cevap üretme kapasitesinin yanı sıra bölgesel krizlerin önlenmesi bakımından taşıdığı önemin de yeniden vurgulanması bekleniyor.
Gündemin diğer başlıkları
- İran-ABD barış müzakerelerinin sonuçsuz kalmasından ortaya çıkan sorunlar
- Hürmüz Boğazı'nda tanker geçişinde yaşanan sıkıntılar
- İsrail'in bölgede barış ve istikrarı hedef alan çabaları
Dışişleri Bakanı Fidan'ın ayrıca İsrail'in bölgede barış ve istikrarın sağlanmasına yönelik çabaları hedef almaya devam ettiğini ittifak ortaklarının gündemine getireceği belirtiliyor.
Mekke İttifakı'nın temelini oluşturan ortak savunma anlaşması, ortak caydırıcılık ve savunma yoluyla Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan'ın güvenliklerinin güçlendirilmesini amaçlıyor. Anlaşma, bir üyeye yapılan saldırının diğer müttefiklere de yapılmış sayılacağı ilkesini de içeriyor.
