Rekabet Kurumu Fındık Sektörüne Sert Mesaj: 6 Büyük Teşebbüse Soruşturma Açıldı

Rekabet Kurumu, fındık alım-satım pazarındaki rekabeti korumaya yönelik çalışmalarını hızlandırdı. Kurum Başkanı Birol Küle, pazarda önde gelen 6 büyük teşebbüs hakkında ciddi rekabet ihlali şüphesiyle 22 Ekim'de soruşturma açıldığını duyurdu.

Küle, fındığın Türkiye'nin iç ve dış ticareti açısından stratejik bir değer taşıdığını belirterek, ülkenin dünya fındık üretiminin yüzde 70'ini karşıladığını hatırlattı. Karadeniz'in sarp yamaçlarında, binbir güçlükle bahçelerine bakan yaklaşık 400 bin ailenin geçimini doğrudan bu üründen sağladığını vurguladı.

"Fındık, o ailelerimizin evindeki ekmek, çocuklarının okul harçlığı ve bir yıllık umudu demektir" diyen Küle, bunun ekonomik boyutunun ötesinde sosyal ve insani boyutuyla da kırmızı çizgileri olduğunu ifade etti.

Ferrero Soruşturmasında Taahhüt İzlemesi Sürüyor

Fındık alım pazarındaki en büyük alıcı konumundaki Ferrero'nun gücünü kötüye kullandığı iddiaları üzerine 2023-2024 yıllarında yürütülen soruşturma, süreçte önemli bir adım oldu. Pazarda hakim durumda olduğu değerlendirilen Ferrero, soruşturma sürecinde bir taahhüt başvurusunda bulundu.

Kurul, sunulan taahhütlerin pazardaki rekabetçi endişeleri gidereceği sonucuna ulaştı. 2024, 2025 ve 2026 yıllarını kapsayan fındık alım sezonları için sunulan taahhütler kabul edilerek şirketi bağlayıcı hale getirildi. Küle, Ferrero'nun tüm adımlarının ve taahhütlere uyup uymadığının anbean izlendiğinin altını çizdi:

"Ferrero'nun taahhütlere uymadığını veya taahhütleri dolanmaya çalışarak çiftçimizi mağdur ettiğini tespit etmemiz durumunda, şirkete çok ağır idari para cezası verilmesi gündeme gelecektir."

Yerel Düzeyde Fiyat Belirleme Girişimlerine Ceza

Üreticinin emeğini tedarik zincirinin her halkasında korumayı amaçladıklarını belirten Küle, Ferrero kararı sonrasında sektörün tüm üretim havzalarında köydeki alımdan fabrikaya kadar takip edilmeye devam edildiğini bildirdi.

Çiftçinin aleyhine gelişen rekabet sorunlarına karşı anında resen incelemeler başlatıldığına dikkat çeken Küle, teşebbüslerin 2024'te kendi aralarında anlaşarak fındık alım ve satım fiyatlarını belirledikleri iddiasıyla iki ayrı soruşturma yürütüldüğünü anlattı. Uzlaşma süreci sonunda şu cezalar uygulandı:

• Trabzon'da faaliyet gösteren 21 teşebbüse para cezası
• Düzce'de faaliyet gösteren 10 teşebbüse para cezası

Küle, kimsenin yerel düzeyde de olsa bir araya gelip üreticinin fiyatını belirlemesine müsaade etmeyeceklerini söyledi.

22 Ekim'de Açılan Soruşturmanın İki Temel Şüphesi

Bu yıl fındık sezonunun başlamasıyla piyasada fiyatların serbest ve adil şekilde oluşup oluşmadığını denetlemek üzere eylülde sektör genelinde bir ön araştırma başlatıldı. Karadeniz'in batısından doğusuna kadar bölgede başlıca teşebbüslerde kapsamlı yerinde incelemeler gerçekleştirildi. Elde edilen bilgi ve belgeler neticesinde, fındık alım-satım pazarının önde gelen 6 büyük teşebbüsü hakkında ciddi rekabet ihlali şüphesiyle 22 Ekim'de soruşturma açıldı.

Soruşturma kapsamında iki temel şüphenin üzerine gidiliyor:

1. Pazarın en büyük alıcısı ile sahadaki yerel ve orta ölçekli alıcılar arasında fiyatları düşürmeye yönelik bir bağlantı var mı? Yerel alıcılar, büyük alıcının kontrolü ve yönlendirmesiyle fiyatları baskılayıp üreticiyi ucuza satış yapmaya mı zorluyor?
2. Pazarda birbiriyle rekabet etmesi gereken alıcılar, el altından anlaşarak ortak fiyat mı belirliyor? Çiftçi ürününü satmak için hangi kapıya giderse gitsin, önceden kararlaştırılmış aynı düşük fiyatla karşılaşıp çaresiz mi bırakılıyor?

Soruşturmadan temel beklentinin, fındık fiyatlarının masa başındaki anlaşmalarla değil, piyasanın kendi doğal akışı içinde adil ve serbest rekabet ortamında oluşmasının sağlanması olduğu vurgulandı.

"Elimizdeki Tüm Yetkileri Sonuna Kadar Kullanmaya Kararlıyız"

Çiftçilerin yalnız olmadığını belirten Küle, fındığın gerçek değerini bulması ve geçimini bu ürüne bağlamış 400 bin ailenin emeklerinin karşılığını tam olarak alabilmeleri için ellerindeki tüm yasal araçları ve yetkileri sonuna kadar kullanmaya kararlı olduklarını söyledi.

"Alım yaptıkları fındığın fiyatlarını suni şekilde düşürmek isteyen, ürünü daha ucuza satın almayı hedefleyen ve bunun için rekabeti ihlal etmeyi göze alan kim varsa karşısında bizi bulacaktır" diyen Küle, incelemeler sürecinde çiftçiyi mağdur eden, rekabeti ihlal eden ilave teşebbüsler tespit edilmesi durumunda onların da tereddütsüz soruşturmaya dahil edileceğini açıkladı.