Profesör Şen uyardı: 'Beklentimiz o yönde, çok daha büyük bir felaket yaşanabilirdi'

İstanbul'da etkili olan kuvvetli sağanak yağış, kentin birçok noktasında sel ve su baskınlarına yol açtı. 16 milyon nüfuslu metropolün altyapısı bir kez daha sorgulanırken, günün ilk ışıklarıyla birlikte hasarın boyutu da net biçimde ortaya çıktı.

Valilik tarafından yapılan ilk değerlendirmelere göre kent genelinde 15 heyelan, 1.277 su baskını, 47 mahsur kalma, 13 ağaç devrilmesi, 2 çatı uçması ve 280 iş yeri ihbarı kaydedildi. Ayrıca 76 araç ve 808 konut maddi hasar alırken, Fatih, Sarıyer ve Kağıthane ilçelerinde toplam 3 vatandaşın hayatını kaybettiği bildirildi.

Küresel ısınma ve iklim değişikliği alanlarında çalışmalar yürüten Profesör Doktor Ömer Lütfi Şen, İstanbul Teknik Üniversitesi bünyesindeki çalışmalarından yola çıkarak olaya ilişkin çarpıcı değerlendirmeler yaptı.

Cendere Vadisi için yıllardır uyarı yapılmıştı

Şen, Cendere Vadisi'nin taşkın riski konusunda yıllardır uyarılarda bulunduklarını belirterek şu ifadeleri kullandı: "Cendere Vadisi'nin taşkın ve su baskınlarına maruz kalacağını yıllardan beri söyledik durduk. Şiddetli bir yağış sistemi geldiğinde bu bölgenin sular altında kalacağını yıllarca anlattık. Her platformda söyledik. Netice itibarıyla orası betonlaştı."

'Bu felaketin bir gün yaşanacağını tahmin etmek zor değildi'

Vadilerin betonlaşmasının bu tür olaylara zemin hazırladığını vurgulayan Şen, o bölgenin ulusal park yapılması gerektiğini ancak şehirleşmesinin önünün açıldığını söyledi: "'Central Park' potansiyeli olan bir bölgeden 'Manhattan' çıkardılar. Sonuçta, bu felaketin bir gün yaşanacağını tahmin etmek de zor değildi."

'Bu yağış dünyadaki her şehirde taşkın yaratabilir'

Yağışın hacmine dair değerlendirmelerde bulunan akademisyen, olayın büyüklüğünün altını çizdi: "Böyle bir yağış dünyadaki her şehirde taşkınlara ve su baskınlarına yol açabilir ama bizim yanlışlarımız çok fazla. Bu vadileri betonlaştırmaktan vazgeçmemiz gerekiyor."

Küresel ısınma ve El Nino etkisi dikkat çekiyor

Prof. Dr. Şen, küresel ısınmanın atmosferdeki su tutma kapasitesini artırdığını ve bu yıl bir El Nino yılı olmasıyla birlikte etkinin daha da güçlendiğini dile getirdi. Sözlerini şöyle sürdürdü: "Allah'tan daha kötüsü yaşanmadı. Daha büyük bir felaket de meydana gelebilirdi. Sonuçta, atmosfer ısındıkça daha çok su tutabiliyor. Bu sene de El Nino yılı. Yani atmosfer daha fazla ısınıyor. Küresel ısınmanın üzerine El Nino etkisi de geliyor. Bu durumda daha fazla nem, daha şiddetli olaylara yol açabiliyor. İleride bunun daha şiddetli bir şekilde tekrarlanmayacağının garantisi yok. Zaten beklentimiz de o yönde."

Şiddetli yağış, heyelanı tetikliyor

Şen, yaşanan yağışın fiziksel olarak kayıtlara geçen en büyük yağış olmadığını, çünkü "muhtemel en yüksek yağış" dedikleri çok daha büyük bir potansiyelin var olduğunu belirtti. Yağışın kuzeyden aynı hat üzerinde sürekli beslenerek şiddetli taşkın oluşturduğunu ifade etti.

Özellikle heyelan riskinin ciddiyetine dikkat çeken Şen, şunları kaydetti: "Eğer bu bir etkiyse, bu etkinin oranı yüzde 20 ise, diğeri yüzde 80'i yüzeydeki yapılaşmadan kaynaklıdır. Heyelan riski de vardır. Şiddetli yağış, heyelanı en çok tetikleyen mekanizmalardan biridir. İstanbul'da çok fazla heyelan vakası meydana geliyor."

• Vadilerin betonlaşması: Doğal taşkın alanlarının yok edilmesi afet riskini katlıyor
• Küresel ısınma + El Nino: Atmosferin nem kapasitesi artıyor, yağışlar şiddetleniyor
• Yanlış yapılaşma: Sonuçların yüzde 80'i yüzeydeki plansız yapılaşmadan kaynaklanıyor
• Heyelan riski: Şiddetli yağışlar kent genelinde heyelanı tetikleyen en güçlü mekanizma