Okinawa'da Amerikan askerinin karıştığı cinayet sonrası 64 yıllık anlaşmaya itiraz

Japonya'nın güneyindeki Okinawa Adası'nda görevli bir Amerikan askerinin bir Japon kadını öldürdüğü yönündeki iddianame, Tokyo ile Washington arasındaki askeri anlaşmanın hukuki sınırlarını yeniden tartışmaya açtı.

Japon savcılar, geçen ay Okinawa'daki bir otelde 39 yaşındaki bir Japon kadını öldürdüğü şüphesiyle bir Amerikan deniz piyadesi hakkında iddianame hazırladı.

Ada genelinde geniş yankı uyandıran ve halkın tepkisini çeken bu gelişme, bölgedeki Amerikan askeri varlığına yönelik uzun süredir süren tartışmaları yeniden alevlendirdi.

Vali Koja'dan anlaşmanın gözden geçirilmesi talebi

Okinawa Valisi Genta Koja, başkent Tokyo'da düzenlediği basın toplantısında, cinayet zanlısı askere yönelik suçlamaların ardından ABD ordusuna ülkede hukuki koruma sağlayan 1960 tarihli anlaşmanın yeniden gözden geçirilmesini talep edeceğini duyurdu.

Vali Koja, "SOFA anlaşmasının köklü biçimde gözden geçirilmesini isteyeceğim" ifadesini kullandı.

Anlaşmaya karşı çıkan kesimler, 1960 tarihli Japonya-ABD Kuvvetler Statüsü Anlaşması'nın Amerikan askeri üslerini Japonya'nın iç hukukundan fiilen muaf kıldığını ve buralara dokunulmazlık benzeri bir statü kazandırdığını ileri sürüyor.

• Mevcut metne göre ABD askeri makamları, personelin resmi görevde bulunduğu sırada işlediği fiilleri soruşturma ve cezalandırma konusunda öncelikli yetki hakkını elinde tutuyor.
• Bu hukuki ayrıcalığın geçmişte Japon savcıların Amerikan askerleri hakkında iddianame hazırlamasını bazı vakalarda engellediği belirtiliyor.
• Dokunulmazlık ortamının, üslerin çevresindeki şüpheli toprak kirliliği iddialarının incelenmesini de zorlaştırdığı savunuluyor.

Okinawa parlamentosu değişiklik talep etti

Okinawa'daki yerel milletvekilleri, geçen ay askeri anlaşmada değişiklik yapılması çağrısında bulunan karar tasarısını oy birliğiyle kabul etti. Hazırlanan bu metnin kısa süre içinde ABD'nin Tokyo Büyükelçiliğine sunulması planlanıyor.

Vali Koja, bölgede Amerikan personeli kaynaklı olayların yarattığı güvensizlik hissine dikkati çekti:

"Amerikan askeri personelinin ya da sivil çalışanlarının karıştığı her olayın ve kazanın ardından Okinawa yönetimi, hem ABD ordusuna hem de Japonya ve ABD hükümetlerine defalarca sert protestolar iletti. Bu olay, Okinawa sakinleri arasında büyük endişeye yol açan son derece menfur bir suçtur."

Yasal talepler

Vali Koja, talep edilen inceleme sürecine ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı:

• İddianame öncesinde gözaltında tutulan şüphelilerin Japon tarafına devredilmesi yönündeki taleplerin gecikmeksizin yerine getirilmesi
• Havacılık yasası gibi Japon yasalarının ABD ordusuna da uyarlanması bu incelemeye dahil edilmelidir

Üs arazilerinin iadesi ve yeni tedbirler

Eylül ayında yapılan seçimle valilik koltuğuna oturan Koja, Okinawa'da 12 yıl aradan sonra tartışmalı üs taşıma planına onay veren ilk yerel lider konumunda. Japonya merkezi hükümeti, Amerikan Deniz Piyadelerine ait Futenma hava üssünü adanın ana karasında tutmayı, ancak askeri tesisi nüfus yoğunluğunun daha az olduğu başka bir noktaya taşımayı hedefliyor.

Vali Koja, 2013 tarihli anlaşma kapsamında Okinawa'nın ticaret merkezinde ABD ordusunun kullanımında bulunan arazilerin hızlıca geri verilmesi için girişimde bulunacağını söyledi. Üs arazilerinin iadesinin yerel ekonomiyi canlandırmaya doğrudan katkı sunacağı belirtildi.

Bu süreçte Japonya ve ABD hükümetleri, adadaki Amerikan askerlerinin suç işlemesini önlemeye yönelik bazı adımlar üzerinde uzlaştı. İlgili mutabakat, şu başlıkları içeriyor:

• Yerel halkla ilişkilerin güçlendirilmesi
• Personele Japonya'nın hukuk sistemi hakkında bilgilendirme toplantıları düzenlenmesi

ABD'li askeri yetkililer, cinayetin ardından bazı askeri personeli kapsayacak şekilde yürürlüğe konulan 30 günlük gece sokağa çıkma yasağının 7 Aralık tarihine kadar uzatıldığını bildirdi.