Nobel Barış Ödülü Güney Afrikalı Hukukçu Navi Pillay'a Verildi

Dünyanın en prestijli ödüllerinden sayılan Nobel Barış Ödülü bu yıl, Güney Afrikalı hukukçu ve insan hakları savunucusu Navanethem "Navi" Pillay'a verildi.

Norveç Nobel Komitesi'nden yapılan açıklamada, 85 yaşındaki Pillay'ın kariyeri boyunca insan hakları, adalet ve uluslararası hukukun güçlendirilmesi yönünde önemli çalışmalar yürüttüğü belirtildi. Açıklamada, savaş suçları, insanlığa karşı suçlar ve soykırım davalarının yargı önüne taşınmasında oynadığı kritik role dikkat çekildi.

Komite Başkanı Jorgen Watne Frydnes, ödülün sahibini duyururken "Bu yılın ödül sahibi, savaş suçlarının, insanlığa karşı suçların ve soykırımın yargılanmasının sağlanmasında hayati bir rol oynadı" ifadelerini kullandı.

Gazze raporuyla gündeme gelmişti

Pillay, Birleşmiş Milletler'in İşgal Altındaki Filistin Toprakları Bağımsız Soruşturma Komisyonu'nun eski başkanı olarak görev yaptı. Geçen yıl komisyon tarafından hazırlanan raporun çalışmalarını yöneten Pillay'ın yönettiği raporda, İsrail'in Gazze'de soykırım suçu işlediği sonucuna varılmış; ayrıca aralarında Başbakan Benyamin Netanyahu'nun da bulunduğu üst düzey İsrailli yetkililerin bu fiilleri teşvik ettiği ileri sürülmüştü.

İsrail hükümeti ise söz konusu suçlamaları reddederek rapordaki iddiaları "skandal" olarak nitelendirmişti.

Ödül gerekçesinde uluslararası hukuk vurgusu

Norveç Nobel Komitesi'nin ödül gerekçesinde, günümüzde artan uluslararası hukuk ihlalleri öne çıkarıldı. Komite Başkanı Frydnes, uluslararası hukuk sistemi ve uluslararası kurumların muazzam baskı ve saldırılarla karşı karşıya olduğunu belirterek, dünyada hukuk ve adalete saygıdan uzaklaşan ve hukuki çerçevelerin önüne geçen güç politikaları gözlemlediklerini kaydetti.

Komite, dünyada savaş ve çatışmaların arttığı bir dönemde uluslararası hukuk kurumlarının ve yargıçların siyasi baskılarla karşı karşıya olduğuna işaret ederek, anlaşmazlıkların şiddete başvurulmadan çözülebilmesinin uluslararası hukuk düzenine bağlı olduğunu vurguladı.

Açıklamada şu ifadelere yer verildi:

"Savaş suçlularının hesap verdiği ve mağdurların adalet bulabildiği bir uluslararası hukuk sistemi, barışçıl bir dünyanın ön koşuludur."

Apartheid karşıtı mücadeleden uluslararası yargıya uzanan kariyer

Hint Tamil kökenli olan Pillay, Güney Afrika'nın doğu kıyısındaki Durban kentinde büyüdü ve 1960'lı yıllarda kendi hukuk bürosunu kurdu. Nobel Komitesi, Pillay'ın kariyerinin ilk yıllarında apartheid rejimine karşı mücadele eden aktivistleri savunduğunu, daha sonra ise uluslararası hukuk düzeninin geliştirilmesinde ön saflarda yer aldığını vurguladı.

Pillay'ın kariyerine ilişkin öne çıkan bazı dönüm noktaları şöyle:

• Ruanda Soykırımı Uluslararası Ceza Mahkemesi Başkanlığı
• Uluslararası Ceza Mahkemesi yargçlığı
• 2008-2014 yılları arasında BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği
• Harvard Üniversitesi'nde hukuk doktorası (1988)
• Güney Afrika Yüksek Mahkemesi üyeliğine atama (1995)

Ödül sonrası Trump esprisi

Pillay, ödülün açıklanmasının ardından yaptığı açıklamayla da gündem oldu. Eski BM özel raportörü ve Uluslararası Af Örgütü Genel Sekreteri Agnes Callamard, Pillay'ın haberi öğrendiği anın videosunu paylaştı. Videoda Pillay, kendisini alkışlayan çevresindekilere "Biraz daha alkışlarsanız bu ödülü Trump'la paylaşabilirim" diyerek kahkahayla gülüyor.

Geçen yılki ödül Trump semboliğiyle gündeme gelmişti

Geçen yıl Venezuela muhalefet lideri María Corina Machado, Güney Amerika ülkesinde demokratik geçiş mücadelesi nedeniyle Nobel Barış Ödülü'ne layık görülmüştü. Machado, ABD'nin dönemin Devlet Başkanı Nicolás Maduro'yu devirmesinin ardından ödülünü ABD Başkanı Donald Trump'a verme çağrısında bulunmuştu. Ancak Nobel Komitesi kurallarına göre ödül başka bir kişiye devredilemediği için bu girişim sembolik bir adım olarak kalmıştı.

Nobel adaylarını kim gösterebiliyor?

Nobel Ödülleri'ne aday gösterme yetkisi belirli bir grup kişi ve kuruluşa tanınıyor:

• Devlet başkanları ve ulusal düzeyde görev yapan siyasetçiler
• Üniversite profesörleri
• Dış politika enstitülerinin yöneticileri
• Daha önce Nobel Ödülü kazanmış kişiler
• Norveç Nobel Komitesi üyeleri

Bu yıl açıklanan diğer Nobel ödülleri

Bu yılki Nobel ödüllerinden dördü hafta içinde duyuruldu:

• Tıp: Beynin çalışma mekanizmasının anlaşılmasına katkı sağlayan ve ışığı kullanan bir teknolojinin geliştirilmesinde rol oynayan üç bilim insanına verildi.
• Fizik: Nadir görülen bir nötrino grubunun gizemini aydınlatmaya yönelik çalışmaları nedeniyle bir bilim insanına verildi.
• Kimya: Moleküllerdeki gizemli ayna görüntülerini çözümleyen iki bilim insanına verildi.
• Edebiyat: Kanadalı şair ve yazar Anne Carson ödüle layık görüldü.