Türkiye'de en çok tartışılan konulardan biri, iktidarın TBMM'den onay almadan Mekke ittifakı anlaşmasını Yemen'de hayata geçirip geçiremeyeceğine yönelik sorular. Bu endişe iki temel kaynaktan besleniyor. Genel neden, iktidarın bazı konularda anayasaya açıkça uymaması ve yasaların etrafından dolanma eğilimi göstermesi. Özel neden ise Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın Yemen'de Suudilere askeri yardım konusunda aceleci bir yaklaşım sergilemesi olarak ifade ediliyor.
Her şeye rağmen iktidarın TBMM onayı olmadan Yemen'de askeri bir angajmana girmesinin hukuki ve siyasi açıdan pek mümkün olmadığı belirtiliyor. Görüntüdeki güç algısının, iktidarın kendi gücünden ziyade muhalefetin zayıflığından kaynaklandığına dikkat çekiliyor.
Anayasanın 90. maddesi açıkça ifade ediyor ki; Türkiye Cumhuriyeti adına yabancı devletlerle ve uluslararası kuruluşlarla yapılacak antlaşmaların onaylanması, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin onaylamayı bir kanunla uygun bulmasına bağlıdır. Oysa ortada henüz bir kanun teklifi dahi bulunmuyor. Konu TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş'a sorulduğunda "Bu konuda henüz TBMM'ye iletilmiş bir teklif yok" ifadelerini kullanmıştı.
Mekke ittifakı anlaşmasının yürürlüğe girebilmesi için TBMM'ye sunulması ve onaylanması gerekiyor. Ancak kamuoyunun bildiği kadarıyla ortada henüz net bir anlaşma metni de yok. Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan liderlerinin imzaladığı belge, bir anlaşma metninden ziyade anlaşma niyetini ortaya koyan bir ortak bildiri görünümü taşıyor.
Mekke İttifakının Kronolojisi
İki aylık süreç şu gelişmelerle şekillendi:
- 7 Ağustos 2026: Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Pakistan Başbakanı Muhammet Şahbaz Şerif ve Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammet bin Selman bin Abdulaziz Al Suud, Mekke'de Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nı imzaladı.
- 31 Ağustos 2026: İttifak üyelerinin dışişleri ve savunma bakanları ile genelkurmay başkanlarından oluşan stratejik siyasi ve savunma komitesinin ilk toplantısı İstanbul'da yapıldı. İttifakın kurumsallaştırılması ve sekreteryasının Riyad'da oluşturulması kararlaştırıldı.
- 23 Eylül 2026: Pakistan Dışişleri Bakanlığı, Riyad'daki Mekke ittifakı genel sekreterliğine Em. Korg. Numan Mahmud'un atandığını duyurdu.
- 24 Eylül 2026: İttifakın üye ülkeleri dışişleri bakanları BM Genel Kurulu sırasında New York'ta bir araya geldi.
- 25 Eylül 2026: İttifakın üye ülkeleri genelkurmay başkanları Riyad'da toplandı.
- 5 Ekim 2026: Riyad'da stratejik siyasi ve savunma komitesi toplantısı yapılacak. Toplantıya Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler ve Genelkurmay Başkanı Org. Selçuk Bayraktaroğlu iştirak ediyor.
Hukuki Dayanağı Olmayan Hızlı Adımlar
Mekke ittifakının şu an ne hukuken ne de resmi olarak tam bir zemini bulunuyor. Ancak ittifak kapsamında atılan adımlar oldukça hızlı ilerliyor. Kanunu daha TBMM'ye teklif bile edilmemişken neden bu kadar acele edildiği sorusu gündeme geliyor.
İttifakın İsrail'in Filistin, Lübnan ve Suriye saldırılarına karşı harekete geçmeyeceğine dair bir beklenti bulunmuyor. Benzer şekilde ittifakın ABD ve İsrail'in İran'a karşı olası bir saldırısına da dur demesi beklenmiyor. Bu tabloda geriye bir tek Suudilerin Yemen sorunu kalıyor.
Suudi Arabistan 10 yıldan fazladır Yemen'de Ensarullah hareketine karşı operasyonlar düzenliyor, ancak somut bir sonuç alamıyor. Tersine Ensarullah sahada kazanımlar elde ediyor. Em. Albay Douglas MacGregor, bir canlı yayında yaptığı açıklamada yaklaşık iki yıl önce 70 ABD ve İsrail özel kuvvet askerinin Yemen'e sızarak kritik noktalara operasyon düzenlemeye çalıştığını, ancak Ensarullah'ın tamamını etkisiz hale getirdiğini anlatmıştı.
Türkiye kamuoyunun, özellikle muhafazakâr kesimin şu temel soruya yanıt vermesi gerektiği ifade ediliyor: ABD, İsrail ve Suudi Arabistan'ın yapamadığını Yemen'de yapmaya kalkmanın Türkiye'nin çıkarına ne gibi bir katkısı olabilir?
