Kentsel dönüşümün önündeki en büyük engel: Kaçak katlar

İstanbul'da eski binalardaki ruhsata aykırı kaçak yapılaşma, kentsel dönüşümün önündeki en büyük engellerden biri olmaya devam ediyor. Maltepe'de çöken ve 5 kişinin hayatını kaybettiği binada ortaya çıkan kaçak katlar, yapı güvenliği konusundaki endişeleri bir kez daha gündeme taşıdı. Tedbir amacıyla çevrede boşaltılan binalarda da var olan kaçak katlar, yapı güvenliğine ilişkin kaygıları artırdı.

Binalar, belirli bir kat sayısı ve taşıyacağı yük hesaplanarak projelendiriliyor. Ancak sonradan eklenen kaçak katlar, binanın taşıyıcı sistemine ciddi bir ek yük bindiriyor. İnşaat Mühendisi Mustafa Bozyiğit, konuyla ilgili yaptığı değerlendirmede şu ifadeleri kullandı:

"Bir binanın kolon ve kirişlerinin boyutu, demir miktarı ve beton sınıfı, taşıyacağı yüke göre belirlenir. Sonradan yapılan kat, ilk projeye ilave yük getirir."

Özellikle 2000 yılından önce inşa edilen binaların ayrıntılı biçimde incelenmesi gerektiğini vurgulayan Bozyiğit, beton kalitesinin karot numuneleriyle, taşıyıcı sistemin ise teknik incelemeler ve performans analiziyle değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Bozyiğit, "Sonuçlara göre ya güçlendirme ya yıkım gündeme alınmalı" diye konuştu.

Dairenin küçülmesi istenmiyor

Ruhsata aykırı yapılaşma yalnızca güvenlik sorunu oluşturmuyor; kentsel dönüşüm sürecini de zorlaştırıyor. Bozyiğit, bu durumu şöyle anlattı:

"Eski bina kaçak katla ya da ruhsata aykırı biçimde büyük yapılmışsa, yeni imar durumuna göre aynı büyüklükte ve aynı kat sayısında yeniden inşa edilemeyebilir. Bu da kentsel dönüşüme geçişi zorlaştırıyor."

Maltepe'de çöken binanın bulunduğu sokakta yaşayan Mehmet Ayas da bölgedeki kaçak yapılaşma nedeniyle kat maliklerinin kentsel dönüşüme yanaşmadığını dile getirdi. Ayas, şunları söyledi:

"Birçok eski binada benzer sorunlar var. Kaçak katlarla büyüyen daireler, mevcut imar koşullarında aynı metrekarede yapılamıyor. İnsanlar, 100 metrekare daire verip neden 60 metrekare alacaklarını sorguluyor."

Kanun dikkate alınmıyor

Ruhsata aykırı yapılaşmayla mücadelede mevzuat çerçevesinde yasal düzenlemeler bulunuyor. 3194 Sayılı İmar Kanunu'nun 32'nci maddesi kapsamında, ruhsata aykırı yapıların 30 gün içerisinde mevzuata uygun hale getirilmemesi halinde yıkım kararı alınabiliyor. Kanunun 42'nci maddesi ise aykırı yapılaşma nedeniyle mülk sahipleri ve müteahhitlere idari para cezası öngörüyor.

Buna rağmen sahada kanun maddelerinin yeterince dikkate alınmadığı, kaçak katların pek çok bina üzerinde hâlâ varlığını sürdürdüğü görülüyor. Yapı güvenliği ve kentsel dönüşümün sağlıklı yürüyebilmesi için denetimlerin sıklaştırılması ve kaçak yapılaşmaya karşı etkin mücadele yürütülmesi uzmanlar tarafından sürekli vurgulanıyor.