Kapadokya Faciasından Sonra Uzmanlardan Sümela Manastırı Uyarısı: Kaya Düşmesi Riski Ciddi!

Kapadokya'nın Göreme bölgesinde meydana gelen peribacası çöküşü ve buna bağlı can kayıpları, doğal kaya oluşumlarının bulunduğu turistik bölgelerde güvenlik risklerini bir kez daha gündeme getirdi. Jeoloji Mühendisi Prof. Dr. Osman Bektaş, konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede Trabzon'daki Sümela Manastırı çevresindeki dik yamaçların jeolojik yapısına dikkat çekerek acil önlem alınması gerektiğini vurguladı.

Bektaş, Göreme'deki tüf kayaçlar ile Sümela Manastırı'nı çevreleyen çatlaklı magmatik kaya kütlelerinin jeolojik ve geoteknik açıdan benzer riskler taşıdığını belirtti. Yamaçlardaki kaya düşmesi tehlikesinin hiçbir şekilde göz ardı edilmemesi gerektiğini ifade eden uzman isim, bölgede alınması gereken iki kritik önlemi de sıraladı.

Sümela Manastırı İçin İki Kritik Önlem Önerisi

Prof. Dr. Bektaş, mevcut koruma sistemlerinin düzenli olarak kontrol edilmesi ve kaya hareketlerinin teknolojik yöntemlerle takip edilmesi gerektiğini belirtti. Yamaçlarda bulunan çelik ağların ve kaya bariyerlerinin periyodik olarak denetlenmesi gerektiğini vurgulayan Bektaş, şu kritik açıklamayı yaptı:

• InSAR uydu radar sistemleri kullanılarak yamaçlardaki deformasyonların hassas biçimde izlenmesi
• LiDAR lazer tarama teknolojileri ile kayaların hareket ve değişim süreçlerinin düzenli olarak takip edilmesi

Bu teknolojik yöntemlerin hayati önem taşıdığını belirten Bektaş, riskin önceden tespit edilmesinin hayat kurtarabileceğinin altını çizdi.

"Amaç Sıfır Risk Değil, Kabul Edilebilir Risk Düzeyi"

Geçtiğimiz aylarda da Sümela'daki tehlikeye dikkat çeken Bektaş, bölgedeki kaya düşmesi riskinin tamamen ortadan kaldırılmasının jeolojik yapı nedeniyle mümkün olmadığını kaydetti. Riskin temel kaynağının kırıklı ve faylı jeolojik yapı, dik yamaçlar ile sürekli devam eden ayrışma süreçleri olduğuna işaret eden Bektaş, "Amaç sıfır risk değil, kabul edilebilir risk düzeyidir" ifadelerini kullandı.

Bektaş, yalnızca geçici kapatmalarla sorunun çözülemeyeceğini, kontrollü kaya düşürme yöntemlerinin de değerlendirilmesi gerektiğini savundu.

Asıl Sorun Zamanlama

Bölgede bugüne kadar ciddi bir kaya düşmesi olayının yaşanmamış olmasına da değinen Prof. Dr. Bektaş, tartışmanın yöntemden ziyade zamanlama üzerinde yoğunlaşması gerektiğini belirtti. Uzman isim şu önerilerde bulundu:

• Kaya ıslahı ve çelik ağ uygulamaları gibi çalışmalar kış aylarında, yani turizm sezonu dışında yapılmalı
• Bu sayede hem güvenlik önlemlerinin eksiksiz alınabilmesi hem de ekonomik kayıpların önüne geçilmesi mümkün olabilir
• Turist yoğunluğunun az olduğu dönemlerde işlerin tamamlanması operasyonel verimliliği artırır

Jeoloji uzmanları, Kapadokya'daki son facianın ardından tüm Türkiye'deki doğal kaya oluşumlarının bulunduğu turistik alanlarda benzer risk değerlendirmelerinin bir an önce yapılması gerektiğini vurguluyor.