Kanada Başbakanı Carney'den Türkiye'ye tarihî ziyaret: Ambargodan iş birliğine geçiş

Kanada Başbakanı Mark Carney, üç günlük bir resmî ziyaret kapsamında Türkiye'ye geliyor. Bu, bir Kanada Başbakanı'nın tek durağı Türkiye olan ve yalnızca ikili ilişkiler gündemiyle gerçekleştirdiği ilk resmî ziyaret olacak.

Carney'e seyahati boyunca Dışişleri Bakanı Anita Anand ile Enerji Bakanı Tim Hodgson da eşlik edecek.

Takvim netleşti

• Perşembe: Ankara'da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüşme
• Cuma: İstanbul'da Türk iş dünyası temsilcileriyle buluşma

Ziyaret öncesinde bir açıklama yapan Carney, Türkiye'nin NATO ve G20 partneri olarak taşıdığı öneme işaret etti. Carney, "Stratejik sektörlerde ekonomik iş birliğini geliştirme yönünde muazzam bir potansiyel bulunuyor. Her iki ülke halkı için daha fazla öngörülebilirlik, güvenlik ve refah sağlamak üzere ortaklığımızı derinleştiriyoruz" dedi.

Ticaret hacmi rekor seviyede

Türkiye ile Kanada arasındaki ikili ticaret hacminin son beş yılda yüzde 50'ye yakın oranda arttığı bildirildi. Toplam mal ticaret hacmi 2025 yılında 4,3 milyar Kanada dolarına ulaştı. Bu tutarın 1,1 milyar Kanada dolarlık bölümünü Kanada'nın ihracatı, 3,2 milyar Kanada dolarlık bölümünü ise Türkiye'den yapılan ithalat oluşturdu.

Savunma ve enerji dahil dört alanda mutabakat

Carney'in ziyaretinde savunma ve enerji dahil dört alanda iş birliğini derinleştirecek bir mutabakat imzalanması bekleniyor. Mutabakatın, ikili serbest ticaret görüşmelerinin ilerletilmesi, ekonomik iş birliğinin yanı sıra toplumsal ve diplomatik ilişkilerin güçlendirilmesini de kapsayacağı kaydedildi. Tarafların, bu alanların her biri için eylem planları hazırlayacak ortak komiteler kurması öngörülüyor.

Ticaret, yatırımlar, enerji, savunma-güvenlik ve halklar arası ilişkiler alanlarında iş birliğinin ilerletilmesi görüşülecek konular arasında yer alıyor. Kanada'nın özellikle Türkiye'nin havacılık, savunma, enerji, madencilik, yüksek teknoloji ve tarım sektörlerine odaklandığı belirtiliyor.

Bunun yanı sıra aralarında Çalık Holding ve Sabancı Holding'in de bulunduğu Türk savunma ve enerji şirketlerinin yöneticileriyle bir araya gelmesi planlanıyor.

Nükleer enerji ve LNG gündemin üst sıralarında

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Carney'nin ziyareti sırasında enerji konularının, özellikle de nükleer enerjinin, gündemin üst sıralarında yer alacağını açıklamıştı.

• Türkiye, enerji görüşmelerinde Kanada'dan sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) alımı ile kritik mineraller konusunun da ele alınmasını bekliyor.
• Kanada'nın nükleer reaktör teknolojisi CANDU'nun Karadeniz kıyısında planlanan nükleer santral projesinde kullanılması konusunda fizibilite çalışması için bir grup kurulması öngörülüyor.

Türkiye, planlanan ikinci ve üçüncü nükleer santral projeleri kapsamında CANDU'nun sahibi olan AtkinsRealis, Güney Kore'den Korea Electric Power Corporation ve Çin'den State Power Investment Corporation ile temas halinde bulunuyor. İlk nükleer santralin inşaatı ise Rosatom tarafından yürütülüyor.

Ambargodan iş birliğine geçiş

Ziyarette savunma alanında iş birliğinin de öne çıkması, görüşmelerin özellikle insansız hava araçları (İHA) ve denizcilik alanlarına odaklanması bekleniyor.

Kanada, Türkiye'nin Suriye'nin kuzeyinde düzenlediği operasyonlar ve Dağlık Karabağ'daki askerî faaliyetlerine tepki olarak 2019-2020 yıllarında askerî ihracata kısıtlamalar getirmişti. Bu ambargodan Türk İHA'larında kullanılan Kanada yapımı elektro-optik kamera ve teknoloji sistemleri etkilenmişti. Kanada, askerî alandaki kısıtlamaları 30 Ocak 2024'te kaldırmıştı.

Yakınlaşmada büyük resim: Trump faktörü

Ziyaret, Kanada'nın ABD'ye olan bağımlılığını azaltma ve bölgesel güçlerle ortaklıklarını güçlendirme çabalarının hızlandığı bir döneme denk geliyor. Washington ile yaşanan yıpratıcı ticaret savaşı ve Trump yönetimini sertleşen ilişkiler, Kanada'nın Avrupa Birliği ile de hızlı yakınlaşma adımları atmasına yol açmıştı.

Uzmanlara göre Trump'ın Kanada'ya yönelik politikaları mühimmat üretimi, insansız hava araçları ve deniz sistemleri alanlarında Türkiye ile daha yakın iş birliği için fırsatlar yaratıyor. Ancak büyük çaplı anlaşmaların sonuçlanmasının kısa vadede düşük ihtimal olduğu vurgulanıyor.