İstanbul'da sel felaketinin ardındaki çarpık kentleşme gerçeği: 'Yağış tetikler, rant afete dönüştürür'

İstanbul'da son günlerde etkili olan yoğun yağış, doğal su yataklarının imara açılması nedeniyle kent çapında afete dönüştü. Yaşanan su baskınlarının büyük bir bölümünün eski dere yatağı veya ormanlık alanlar üzerinde kurulu bölgelerde meydana gelmesi, kentleşme politikalarına yönelik tartışmaları yeniden alevlendirdi.

Alibey Deresi, Kâğıthane Deresi ve Sarıyer Ayazağa Deresi başta olmak üzere pek çok dere yağmur sonrası taşarak çevresindeki yerleşim alanlarını su altında bıraktı.

Su Politikaları Derneği Başkanı ve İstanbul Çevre Düzeni Planı Bilim Kurulu üyesi Dursun Yıldız, yaşanan felaketin tesadüfi olmadığını, plansız yapılaşmanın doğrudan etkisi olduğunu söyledi. Yıldız, "İstanbul'da dere sistemlerinin plansız yapılaşma ve rantsal arazi kullanım kararlarından olumsuz etkilendiği bilimsel olarak kanıtlanmıştır" ifadelerini kullandı.

Yıldız, buna karşın kentte ranta dayalı çarpık kentleşmenin ve denetimsiz yapılaşmanın sürmeye devam ettiğini, bunun da taşkınların afete dönüşme riskini ciddi biçimde artırdığının altını çizdi.

Sel felaketlerinin önüne geçmek için atılması gereken adımları da sıralayan Yıldız, çözüm önerilerini şu şekilde özetledi:

• Yeni yapılaşmanın ve rantın önlenmesi gerekliliğini ilk adım olarak tanımladı.
• Geçmişte daraltılmış doğal dere taşkın alanlarının mümkün olan yerlerde yeniden açılmasını önerdi.
• Uygun bölgelerde doğal su tutma alanları oluşturulması gerektiğini belirtti.
• Yağmur suyu altyapısının yaygınlaştırılmasını acil gereklilik olarak ifade etti.
• Dere yataklarındaki menfez ve köprü geçişlerindeki yetersiz kesitlerin genişletilmesi ve sürekli denetlenmesi gerektiğini vurguladı.

Uzmanlar, İstanbul'un artan yağış rejimi ve kentleşme baskısı göz önüne alındığında, taşkın yönetim stratejilerinin kapsamlı biçimde gözden geçirilmesinin artık bir tercih değil, zorunluluk olduğuna dikkat çekiyor.