Geri Dön

İsrail'de iktidar savaşı kızıştı: Netanyahu ile Eisenkot arasında güç mücadelesi

Ali Yılmaz

Kıdemli editör, 15 yıllık deneyim

4 dk okuma (754 kelime)
İsrail'de iktidar savaşı kızıştı: Netanyahu ile Eisenkot arasında güç mücadelesi

İsrail'de yeni hükümetin kurulmasına yönelik pazarlıklar kritik aşamaya girerken, Gadi Eisenkot ile Başbakan Netanyahu arasındaki güç mücadelesi derinleşiyor.

İsrail siyasetinde yeni hükümetin kurulmasını belirleyecek pazarlıklar yoğun bir döneme girdi. Hükümeti kurmakla görevlendirilen Gadi Eisenkot, aşırı Ortodoks Yahudileri temsil eden partileri koalisyona dahil etmek için yürüttüğü görüşmelerde henüz bir sonuç alamadı.

Görüşmelerin önündeki en büyük engelin, aşırı Ortodoks Yahudilerin zorunlu askerlikten muaf tutulmasına ilişkin talepler ve bu düzenlemelerin uygulanacağına dair güvence isteği olduğu belirtiliyor. Bu noktada taraflar arasında ciddi bir pazarlık süreci yaşanıyor.

Netanyahu'dan engelleme hamlesi

Başbakan Binyamin Netanyahu, aşırı Ortodoks partilerin kendi siyasi ittifakından ayrılmasını önlemek amacıyla temaslarını yoğunlaştırdı. Netanyahu'nun, Şas lideri Aryeh Deri ve UTJ milletvekili Yakov Asher ile doğrudan görüşmeler gerçekleştirdiği bildirildi. Asher ile gece saatlerinde uzun bir görüşme yapan Netanyahu'nun, kurulacak yeni hükümetin aşırı Ortodoks partilere verdiği sözleri yerine getirmeyemeyeceği uyarısında bulunduğu öne sürüldü.

Likud yetkilileri, bu görüşmenin ardından Eisenkot ile aşırı Ortodoks partiler arasındaki müzakerelerin ilerlemesini yavaşlattıklarını değerlendirdi. Likud ayrıca askerlik muafiyeti düzenlemesinin yeni hükümet kurulmadan yasalaştırılmasının Eisenkot için aşılması zor bir engel olduğunu savundu.

Cumhurbaşkanı Isaac Herzog tarafından hükümeti kurmakla görevlendirilen Eisenkot'un yaklaşık üç haftalık süresi bulunuyor. Bu süre içinde yeterli desteği sağlayamazsa Cumhurbaşkanı'ndan 14 günlük ek süre talep edebilecek.

Aşırı Ortodoks partilerden askerlik muafiyeti şartı

Koalisyon görüşmelerinin merkezinde, aşırı Ortodoks Yahudi erkeklerin zorunlu askerlikten muaf tutulmasına ilişkin düzenleme yer alıyor. Koalisyon görüşmelerinde öne çıkan başlıca talepler şu şekilde sıralanıyor:

  • 48 milletvekilinin tamamından askerlik muafiyetini yasalaştıracaklarına ilişkin kişisel taahhüt isteniyor
  • Dini eğitim kurumlarında tam zamanlı eğitim gören öğrencilerin askerlik hizmetlerinin ertelenmesi talep ediliyor
  • Yüksek Adalet Mahkemesi tarafından muafiyet yasası iptal edilirse devreye girecek özel bir yasal düzenleme hazırlanması isteniyor
  • Askerlikten kaçanlara yönelik gözaltı uygulamalarının sona erdirilmesi aranıyor
  • Dini okul öğrencilerine getirilen yaptırımların kaldırılması talep ediliyor

UTJ milletvekili Yakov Asher, görüşmelerde üç temel şartları olduğunu belirterek dini okul öğrencilerinin hukuki statülerinin güvenceye alınmasını, aşırı Ortodoks eğitim kurumlarının bağımsızlığının korunmasını ve din-devlet ilişkilerindeki mevcut düzenin sürdürülmesini talep etti.

Askerlik uygulamaları bir yıllığına durdurulabilir

Eisenkot'un liderliğindeki blok, aşırı Ortodoks partilerin desteğini alabilmek için zorunlu askerlik uygulamalarının bir yıl süreyle askıya alınması seçeneğini değerlendiriyor. Öneriye göre yeni hükümet kurulduktan sonra askerlikten kaçanlara yönelik gözaltı ve yaptırımlar geçici olarak durdurulacak.

Ancak İsrail Yüksek Adalet Mahkemesi'nin geçmişte verdiği kararlar, hükümetin yalnızca idari kararla askerlik uygulamalarını askıya almasına izin vermiyor. Bu nedenle geçici bir yasa çıkarılması seçeneği de gündemde. Fakat söz konusu düzenlemenin de hukuki engellerle karşılaşabileceği belirtiliyor. İsrail ordusunun daha önce askerlikten kaçanlara yönelik yaptırımların tamamen kaldırılmasına karşı çıktığı hatırlatılırken, tarafların üzerinde uzlaşabileceği bir hukuki formül henüz bulunamadı.

Dini liderler arasında görüş ayrılığı

Aşırı Ortodoks Yahudi toplumu içinde de Eisenkot'un kuracağı hükümete katılım konusunda farklı görüşler bulunuyor. Litvanya kökenli aşırı Ortodoks topluluğunun önde gelen dini liderlerinden Haham Moshe Hillel Hirsch, temsilcilerine Eisenkot'un bloğuyla görüşmelere başlama izni verdi. Ancak Hirsch, önceliklerinin mali talepler değil, dini okul öğrencilerinin hukuki durumunun çözülmesi olduğunu vurguladı.

Eisenkot ile anlaşmaya varılmasını çok gerçekçi bulmadığını belirten Hirsch, buna rağmen uzlaşma sağlanması halinde kurulacak hükümete katılabileceklerini ifade etti.

Knesset aritmetiği büyük engel

İsrail Parlamentosu Knesset'teki sandalye dağılımı, yeni hükümetin kurulmasını önemli ölçüde zorlaştırıyor. Eisenkot'un ilk planı 48 milletvekilinden oluşan bir azınlık hükümeti kurarak Netanyahu'yu görevden uzaklaştırmak ve ardından koalisyonu genişletmekti. Ancak Avigdor Liberman bu seçeneğe karşı çıktı.

  • UTJ'nin katılması durumunda hükümeti destekleyen milletvekili sayısı 55'e yükselecek
  • Buna rağmen parlamento çoğunluğu için altı milletvekiline daha ihtiyaç duyulacak
  • Şas Partisi'nin koalisyona katılması veya başka partilerin güvenoylamasında destek vermesi seçenekleri üzerinde duruluyor

Arap partilerinin desteği tartışma yarattı

Koalisyon görüşmelerindeki bir diğer anlaşmazlık noktası da Arap partilerinin olası desteği oldu. Avigdor Liberman, Ra'am Partisi'nin desteğine bağlı bir hükümete karşı çıkmayı sürdürüyor. Yair Golan ise Arap partilerinin desteğiyle hükümet kurulması seçeneğine kapıyı kapatmıyor.

Arap milletvekili Ahmed Tibi'den dikkat çekici iddialar da geldi. Tibi, Netanyahu'ya yakınlığıyla bilinen Natan Eshel'in kendisiyle iletişime geçerek Arap partilerin Eisenkot'un hükümet kurma girişimine destek vermemesini sağlamaya çalıştığını öne sürdü. Likud ise bu iddiaları kesin bir dille reddetti.

Eisenkot'un dört temel ilkesi

Eisenkot, kurulacak hükümete katılacak partilerin dört temel ilkeyi kabul etmesini istiyor:

  1. İsrail'in Yahudi ve demokratik devlet olarak tanınması
  2. Bağımsızlık Bildirgesi'ndeki değerlerin kabul edilmesi
  3. Bütün yurttaşların askeri, ulusal veya sivil hizmet yükümlülüğünü yerine getirmesi
  4. Hamas'ın terör örgütü olarak tanınarak askeri ve idari kapasitesinin ortadan kaldırılmasının hedeflenmesi

Ancak bütün yurttaşlar için zorunlu hizmet ilkesi, askerlik muafiyeti isteyen aşırı Ortodoks partilerle yürütülen görüşmelerde yeni bir anlaşmazlık yaratabilecek nitelik taşıyor. Eisenkot'un bu konuda ne ölçüde taviz vereceği henüz açıklanmadı.

Parlamentoda yeni adımlar hazırlanıyor

Eisenkot'un liderliğindeki blok, hükümet kurma görüşmelerinin yanı sıra parlamentodaki çoğunluğunu kullanarak bazı yasal düzenlemeleri değiştirmeye hazırlanıyor. Başsavcılığın konumunu zayıflatan düzenlemelerin kaldırılması, Yargıç Seçim Komitesi'nin yapısına ilişkin değişikliklerin geri alınması ve Netanyahu'nun başında bulunduğu geçici hükümetin güvenlik kararları üzerindeki parlamenter denetimin artırılması planlanıyor.

İsrail'de yeni hükümetin kurulup kurulamayacağı büyük ölçüde aşırı Ortodoks partilerle yürütülen görüşmelerin sonucuna bağlı. Eisenkot'un askerlik muafiyeti taleplerine çözüm bulması, kendi siyasi ortaklarını olası tavizlere ikna etmesi ve parlamentoda yeterli desteği sağlaması gerekiyor. Taraflar arasındaki görüşmelerde henüz somut bir uzlaşmaya ulaşılamaması, kalan süre içinde anlaşma sağlanamaması halinde İsrail'de yeni bir siyasi belirsizlik döneminin önünü açabileceğine işaret ediyor.

Yorumlar 0

Fikrinizi paylaşmak için tıklayın veya üye olun... Giriş Yap →

Henüz yorum yapılmamış

Bu haberle ilgili ilk düşünceyi sen paylaş!

Bu Konudaki Gelişmeler

Olay Dosyası: Netanyahu seçim öncesi Türkiye'yi hedef aldı: Kampanyanın merkezinde Erdoğan gerilimi

Toplam 41 Gelişme

✨ İlginizi Çekebilecek Haberler

Trend 10

En Çok Okunan 10 Haber

Günün en çok ilgi gören ve okunan haberleri