İsrail Yüksek Mahkemesi, 27 Ekim'de yapılması planlanan parlamento seçimlerinde Arap partilerinin sandık başına gitmesinin önünü açtı. Merkez Seçim Komitesi'nin Raam, Hadash, Taal ve Balad partilerini seçimden men etme kararı, mahkeme tarafından iptal edildi.
Mahkeme, komitenin kararında bu partilerin seçimden dışlanmasını gerektirecek şartların oluşmadığına hükmetti. Yüksel Mahkeme'nin bu kararı bozması, siyasi kulislerde zaten büyük ölçüde bekleniyordu.
Seçim Komitesi'nin karar süreci
Mansur Abbas liderliğindeki muhafazakâr İslamcı Raam Partisi (Birleşik Arap Listesi) ile Hadash, Taal ve Balad partilerinin seçime katılmasına karşı komite 18'e karşı 5 oyla yasaklama kararı almıştı. Arap partileri bu kararı "siyasi, ırkçı ve antidemokratik" olarak nitelendirmişti.
Kritik seçimde 'kilit parti' rolü
Kamuoyu yoklamalarına göre 27 Ekim'deki kritik seçimde ne Başbakan Benyamin Netanyahu'nun bloğu ne de muhalifleri tek başına çoğunluk sağlayabilecek görünüyor. Bu tablo, Raam Partisi'nin hükümet kurma sürecinde "kilit parti" rolü üstlenebileceği anlamına geliyor. Dolayısıyla Arap-İsrailli partiler, siyasi analistler tarafından "kral yapıcılar" olarak adlandırılıyor.
Balad lideri adaylıktan çekildi
Seçime girmesine izin verilen partilerden Balad'ın lideri Sami Ebu Şahade ise Yüksek Mahkeme'nin yargıçlarının çoğunluğunun kendisini seçimlerden men etmeyi desteklediğini belirtmesi üzerine adaylıktan çekildi. Ebu Şahade, 2019'dan 2022'ye kadar Knesset'te milletvekili olarak görev yapmıştı.
Partisi yaptığı açıklamada, Balad liderinin adaylığından çekildiğini ancak bu kararın siyasi mücadelesinin sonu anlamına gelmediğini belirtti ve Ebu Şahade'nin parti lideri olarak kalmaya devam edeceğini kaydetti.
Yasaklanmak istenen partiler
Yasaklanması talep edilen partiler şunlardı:
- Raam (Birleşik Arap Listesi): Knesset'teki 120 sandalyenin beşine sahip, muhafazakâr ve İslamcı çizgide. Parti bu yıl başlarında Yahudi adayların da aday olmasına izin vereceğini açıklamıştı. Mahkemenin kararıyla eski İsrail polis komiseri ve ulusal güvenlik bakan yardımcısı Yoav Segalovitz bu partiden aday olabilir.
- Hadash: Yahudilerden ve Araplardan bir miktar destek gören aşırı sol bir örgütlenme. Knesset'te üç sandalyesi bulunuyor.
- Taal: Laik ve Arap milliyetçisi bir parti. Knesset'te iki sandalyesi bulunuyor.
- Balad: Sol görüşlü Arap milliyetçisi bir parti.
Her konuda aynı çizgide olmasalar da üç parti, oyların bölünmesini önlemek ve yüzde 3,25'lik seçim barajını geçerek sandalye kazanma şanslarını artırmak için birlikte yarışıyor.
Yasak başvurusu hangi kanuna dayandırıldı?
İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu'nun partisi Likud ve Otzma Yehudit gibi sağ partiler, bu partilerin yasaklanması için başvuruda bulunmuştu. Knesset Yasası, "İsrail Devleti'nin Yahudi ve demokratik bir devlet olarak varlığını inkâr eden", "ırkçılığa tahrik eden" veya "İsrail Devleti'ne karşı düşman bir devletin ya da terör örgütünün silahlı mücadelesini destekleyen" adaylar ve partilerin yasaklanmasını öngörüyor.
Merkez Seçim Komitesi, parlamentonun temsilcilerinden oluşuyor. Bu da Likud'un komitede güçlü biçimde temsil edildiği anlamına geliyor.
Geçmişte benzer süreçler yaşandı
İsrail'de bir partinin seçimden men edilmesi geçmişte de yaşanmıştı. Balad daha önce yasaklanmış ancak Yüksek Mahkeme kararı bozarak partinin seçime girmesine imkân tanımıştı. Benzer durumlar 2022, 2019, 2009 ve 2003 yıllarında da tekrarlanmış, Yüksek Mahkeme bu yasakların hepsini bozmuştu.
Komiteye bu tür kararlar alma yetkisi tanıyan 1985 tarihli yasa değişikliğinden bu yana Yüksek Mahkeme yalnızca bir yasağı onadı: 1988'de aşırı milliyetçi Yahudi partisi Kach'a yönelik yasağı.
