Hazar Denizi hızla küçülüyor: Yüzey alanının büyük bölümü kayboldu

Rusya, Kazakistan, Türkmenistan, İran ve Azerbaycan'a kıyısı bulunan Hazar Denizi, giderek artan su kaybı nedeniyle küçülmeye devam ediyor. Özellikle sığ kuzey kıyılarında belirgin değişimler yaşanırken, yüzey alandaki daralma kıyı şeridinin geri çekilmesine ve bölgedeki yerleşimlerin tehdit altına girmesine yol açıyor.

Yükselen sıcaklıkların buharlaşmayı hızlandırdığı ve gölü besleyen nehirlerdeki su miktarındaki azalışın bu süreçte önemli bir rol oynadığı belirtiliyor.

20 bin kilometrekareden fazla alan kaybedildi

Yapılan araştırmalar, Hazar Denizi'nin son yıllarda 20 bin kilometrekareyi aşan yüzey alanı kaybettiğini gösteriyor. Bu durum, bölgedeki çevresel değişimin boyutunu net biçimde ortaya koyuyor. Su seviyesindeki gerileme özellikle Kazakistan ve Rusya kıyılarında geniş alanların suyun çekilmesiyle açığa çıkmasına neden oluyor.

Gölü besleyen en önemli kaynak olan Volga Nehri'ndeki akış değişiklikleri de su dengesini doğrudan etkiliyor. Artan hava sıcaklıkları ise göl yüzeyinden gerçekleşen buharlaşmayı hızlandırarak su kaybını artırıyor.

Su seviyesi yaklaşık 2 metre düştü

Bilimsel bir dergide yayımlanan araştırmaya göre Hazar Denizi, 1990'lı yılların ortalarından bu yana yaklaşık 23 bin 858 kilometrekarelik yüzey alanını kaybetti. Bu miktar, gölün toplam yüzey alanının yaklaşık yüzde 5,5'ine karşılık geliyor. Aynı dönemde su seviyesi de yaklaşık 2 metre geriledi.

Bilim insanları, su kaybının yalnızca iklim değişikliğiyle açıklanamayacağını vurguluyor. Sürece başka faktörlerin de katkı sağladığı belirtiliyor:

• Nehirler üzerine kurulan barajlar göle ulaşan su miktarını azaltıyor
• Tarımsal sulama faaliyetleri nehir akışını önemli ölçüde düşürüyor
• Suyun farklı alanlara yönlendirilmesi gölün beslenmesini zayıflatıyor
• Hava sıcaklarındaki artış buharlaşmayı hızlandırıyor

Kıyı altyapısı ve ekonomi etkileniyor

Kıyıların geri çekilmesi yalnızca doğal görünümü değiştirmekle kalmıyor. Balıkçılık faaliyetleri, limanlar ve deniz taşımacılığı da sığlaşan sulardan doğrudan etkileniyor. Bazı bölgelerde gemilerin kıyıya ulaşması zorlaşırken, liman altyapısının değişen koşullara uyum sağlaması gerekiyor.

Tehdit altındaki doğal yaşam

Hazar fokları, mersin balıkları ve göçmen kuşlar için önemli yaşam alanları olan kıyı bölgeleri giderek daralıyor. Uzmanlar, su seviyesindeki düşüşün devam etmesi durumunda ekosistemdeki kayıpların büyüyebileceği ve kıyı ülkelerinin ekonomik faaliyetlerinin daha ciddi şekilde etkilenebileceği konusunda uyarıyor.