Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, Haiti'de yaşanan çete şiddetinin kaygı verici boyutlarını BM İnsan Hakları Konseyi'nin 63. Oturumu kapsamında yapılan oturumda kamuoyuyla paylaştı.
Türk'ün açıkladığı verilere göre, bu yılın başından 11 Eylül'e kadar olan raporlama döneminde çeteler tarafından veya onlara karşı yürütülen operasyonlarda en az 5 bin 700 kişi hayatını kaybetti ya da yaralandı. Üstelik bu rakamların gerçeği tam olarak yansıtmadığı, gerçek bilançonun çok daha yüksek olabileceği belirtiliyor.
Haiti halkının çete şiddeti ile kolluk kuvvetlerinin müdahaleleri arasında sıkışmış durumda olduğuna dikkat çeken Türk, başkent Port-au-Prince'in bazı bölgelerinde çete faaliyetlerinin kontrol altına alınmasında kısmi başarı elde edilse de çetelerin ülkenin diğer bölgelerinde yayılmaya devam ettiğini kaydetti.
Çete Bastırma Gücü İhtiyaç Duyulan Kapasitenin Çok Gerisinde
BM Güvenlik Konseyi tarafından yetkilendirilen Çete Bastırma Gücü'nün ilk operasyonlarını uzun zamandır beklenen olumlu bir adım olarak nitelendiren Türk, ancak bu gücün ihtiyaç duyulan kapasitenin çok uzağında kalmaya devam ettiğini vurguladı.
Şiddetin boyutlarını somutlayan tahmini bilançoyu şu şekilde özetledi:
- En az 5 bin 700 kişi çete operasyonlarında öldürüldü veya yaralandı
- 230'dan fazla kişi çeteler tarafından kaçırıldı
- 1.000'den fazla kadın ve kız çocuğu cinsel şiddete maruz bırakıldı
- Yaklaşık 1,5 milyon kişi yaşadığı yerden edildi
Kolluk Kuvvetlerine Yönelik Endişeler
Türk, Haiti'de güvenlik operasyonlarının gereksiz ve orantısız güç kullanımı konusunda ciddi endişeler doğurmayı sürdürdüğünün altını çizdi. Yıl başından bu yana meydana gelen tüm can kayıplarının yarısından fazlasının güvenlik operasyonları sırasında gerçekleştiği belirtiliyor.
Hayatın neredeyse tüm alanlarında büyük bir kriz yaşandığını da ifade eden Türk, ülkedeki insani durumu şöyle özetledi:
- Haitililerin yüzden fazlası ciddi düzeyde gıda güvensizliğiyle karşı karşıya
- Nüfusun yüzde 40'ı temel sağlık hizmetlerine erişim imkanından yoksun
- Aralıksız devam eden şiddet, temel hakların korunmasına ayrılması gereken kaynakları geri planda bırakıyor
Adalet Sisteminin Güçlendirilmesi Öncelik Olmalı
Devlet ve diğer aktörlerce yürütülen tüm güvenlik operasyonlarının uluslararası insan hakları hukukuna sıkı sıkıya bağlı olması gerektiğini vurgulayan Türk, hukukun üstünlüğünün güçlendirilmesinin ve adalet sisteminin iyileştirilmesinin öncelikli meseleler olması gerektiğini söyledi.
BM Genel Kurulu, 30 Eylül 2025 tarihinde Haiti'deki Çok Uluslu Güvenlik Destek Misyonunun 12 ay süreyle Çete Bastırma Gücü adlı bir yapıya dönüştürülmesini onaylayan karar almıştı.
