HABAŞ faciasına İzmir'den sert tepki: 'Sorumlular hesap verecek'

İzmir'in Aliağa ilçesindeki HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'nda 9 Kasım tarihinde meydana gelen ve 18 işçinin yaşamını yitirdiği patlamaya yönelik tepkiler gün geçtikçe büyüyor. İzmir Emek ve Demokrasi Güçleri, faciaya dikkat çekmek ve sorumluların hesap vermesini talep etmek amacıyla Türkan Saylan Kültür Merkezi önünde bir araya gelerek ortak bir basın açıklaması gerçekleştirdi.

Basın açıklamasını okuyan DİSK Ege Bölge Temsilcisi Deniz Gümüştekin, patlamada 15 işçinin yaralandığını, altı işçinin ise hastanelerde tedavisinin sürdüğünü belirtti. Gümüştekin, yaşananların münferit bir iş kazası olarak değerlendirilemeyeceğini vurgulayarak, daha önce aynı fabrikada meydana gelen ölümlere dikkat çekti ve iş güvenliği önlemlerinin, denetimlerin ve işveren sorumluluklarının tüm yönleriyle araştırılması gerektiğini söyledi.

Aileler belirsizlik içinde bırakılamaz

Facianın ardından işçi ailelerinin yaşadığı belirsizliklere de dikkat çeken Gümüştekin, "Bu büyük facianın ardından yalnızca can kayıplarının ve yaralıların sayısı değil, ailelerin yaşadığı belirsizlik de kamuoyunun gündemindedir" dedi. Cenazelerin kimlik tespiti ve ailelere teslim süreçlerinde yaşanan gecikmelerin facianın insani boyutunu daha da ağırlaştırdığını belirten Gümüştekin, şunları aktardı:

"Ailelerin sevdiklerinin akıbetini öğrenmek için belirsizlik içinde bırakılması kabul edilemez. Yetkililer, yaşamını yitiren ve yaralanan işçi arkadaşlarımızın ailelerini eksiksiz ve düzenli biçimde bilgilendirmeli; kimlik tespiti, cenazelerin teslimi ve yaralıların tedavi süreçlerinde ailelerin bütün haklarını güvence altına almalıdır."

Felaket göz göre göre geldi

Gümüştekin, 21 Ekim ve 5 Kasım tarihlerinde de aynı fabrikada iki işçinin yaşamını yitirdiğini hatırlatarak, olayın tek başına meydana gelen bir olay olmadığını vurguladı. Üç hafta içinde üçüncü kez ölümcül bir olayın yaşanmasının, işçi sağlığı ve iş güvenliği alanında ciddi ve süreklilik gösteren sorunların bulunduğunu açıkça ortaya koyduğunu belirtti.

Önceki ölümlerin ardından hangi önlemlerin alındığının açıklanması gerektiğini dile getiren Gümüştekin, "Daha önce yaşanan ölümlere rağmen gerekli önlemlerin alınıp alınmadığı açıklanmadan, üçüncü ölümcül olay olarak 18 işçi arkadaşımızın hayatını kaybettiği bu büyük facianın yaşanması, felaketin göz göre göre geldiğini göstermektedir" dedi.

Çelişkili açıklamalar aydınlatılmalı

Patlamanın meydana geliş biçimine ilişkin farklı açıklamaların yapıldığına dikkat çeken Gümüştekin, İzmir Valiliği ile şirketin kamuoyuna verdiği bilgilerin birbirinden farklı olduğunu belirtti.

• İzmir Valiliği, tavan vincinin düşmesi ve düşen malzemelerin doğal gaz hattına çarpması sonucu patlamanın meydana geldiğini açıklamıştı.
• Şirket ise olayın elektrik ark ocaklarından birinde yürütülen planlı bakım çalışması sırasında gerçekleştiğini duyurmuştu.

Gümüştekin, bu farklı açıklamaların olayın tüm yönleriyle ve bağımsız biçimde aydınlatılmasını daha da önemli hale getirdiğini ifade etti. Patlama ve yangın risklerinin önceden belirlenmesi, tehlikeli alanların güvenli hale getirilmesi, bakım ve onarım çalışmalarının güvenli koşullarda yürütülmesi, kaldırma ekipmanlarının güvenli çalışır durumda tutulması ve gerekli periyodik kontrollerin yapılmasının işverenin sorumluluğunda olduğunu hatırlattı.

"Teknik arıza" denilerek geçiştirilemez

Bakım çalışması öncesinde gerekli enerji ve gaz izolasyonlarının yapılıp yapılmadığının araştırılmasını, çalışma izinleri, risk değerlendirmeleri ve vinçlerin periyodik kontrol raporlarının incelenmesini isteyen Gümüştekin, şöyle konuştu:

"Bakım çalışmasının rutin olması, taşıdığı riskleri ortadan kaldırmaz. Tam tersine, planlı ve düzenli olarak gerçekleştirilen bir bakım çalışmasında meydana gelen bu ölçekteki bir facia, risklerin önceden öngörülüp öngörülmediği ve gerekli önlemlerin alınıp alınmadığı sorusunu daha da ağırlaştırmaktadır."

İşçi ölümlerinin yalnızca teknik nedenlerle açıklanamayacağını belirten Gümüştekin, "Bir işyerinde çalışanların yaşamını korumak için alınması gereken önlemler alınmıyorsa, denetim mekanizmaları görevini yerine getirmiyorsa ve üretimin sürekliliği ile kârlılık işçi sağlığının önüne geçiriliyorsa, ortaya çıkan sonuç kader değil, önlenebilir bir iş cinayetidir" dedi.

Sorumluluk birkaç çalışana yıkılamaz

Soruşturmanın yalnızca olay sırasında fabrikada bulunan çalışanlarla sınırlı tutulmaması gerektiğini vurgulayan Gümüştekin, şunları söyledi:

"HABAŞ'taki facianın sorumluluğu yalnızca olay anında orada bulunan birkaç çalışanın üzerine yıkılamaz. İşverenin, iş güvenliği sorumlularının, alt işverenlerin ve denetim görevini yerine getirmekle yükümlü kamu kurumlarının sorumlulukları bütünlüklü biçimde araştırılmalıdır."

Soruşturmanın bağımsız, etkin ve şeffaf biçimde yürütülmesi çağrısında bulunan Gümüştekin, olay yeri ve teknik delillerin korunması, iş güvenliği belgelerinin, risk değerlendirmelerinin, bakım kayıtlarının ve çalışma izinlerinin eksiksiz incelenmesi gerektiğini belirtti. "Sorumluluğu bulunan herkes, makamı ve konumu ne olursa olsun hesap vermelidir" ifadelerini kullandı.

İşçilerin yaşam hakkı kârdan değerlidir

Gümüştekin, Türkiye'de farklı kentlerde yaşanan işçi ölümlerine değinerek, Soma, Ermenek, Hendek, İliç ve Dilovası'ndaki faciaların aynı sorunlara işaret ettiğini belirtti:

"Soma'dan Ermenek'e, Hendek'ten İliç'e, Dilovası'ndan Aliağa'ya uzanan bu tablo bize aynı gerçeği gösteriyor: İşçilerin yaşamını korumayan, denetimi etkisizleştiren ve üretimin sürekliliğini insan hayatının önüne koyan düzen değişmeden işcinayetleri sona ermeyecektir."

Sendikal örgütlenmenin güvence altına alınması ve çalışanların karar süreçlerine katılması gerektiğini söyleyen Gümüştekin, "İş sağlığı ve güvenliği yalnızca işverenin beyanlarına ve kâğıt üzerinde düzenlenmiş belgelere bırakılamaz. Çalışanların söz ve karar sahibi olduğu, sendikal örgütlenmenin güvence altında bulunduğu, kamusal denetimin gerçekten işlediği bir çalışma düzeni kurulmadan benzer faciaların önüne geçilemez" dedi.

Ölen canlarımız öldükleriyle kalmayacak

Açıklamada yaşamını yitiren 18 işçi isimleriyle anıldı. Barış Güney, Ceylan Bıyıklı, Ersin Oğuz, Hüsnü Ersoy, Fatih Işık, Ferhat Maraşlı, Göksel Ünaldı, Güner Gökçe, İlker Sığırtmaçoğlu, Kaan Özçelik, Kadir Kınacı, Mustafa Sert, Orhan Altay, Özcan Efe, Recep Fedai, Serkan Kurt, Uğur Temel ve Yasin Taşçı'nın hayatlarının sadece bir kayıp sayısı ile geçiştirilemeyeceği vurgulandı.

Yaşamını yitiren işçilerin ailelerine başsağlığı, yaralılara acil şifa dilekleri iletilen açıklamanın sonunda ise şu güçlü mesaj verildi:

"Önlenebilir olduğu halde önlenmeyen, göz göre göre gelen işçi ölümleri kaza değil, cinayettir! İşçinin yaşam hakkı, üretim hedeflerinden ve kâr hesabından daha değerlidir. İş sağlığı ve güvenliği bir maliyet kalemi değil, doğrudan bir yaşam hakkı meselesidir. Ölen canlarımız öldükleriyle kalmayacak. İş cinayetleri kader değildir. Sorumlular hesap verecek."