Gazze'deki üç yılı aşan işgal ve saldırıların insani, ekonomik ve kurumsal etkilerini kapsamlı biçimde inceleyen yeni bir rapor yayınlandı. "3 Yıl: Soykırım – İnsani, Ekonomik ve Kurumsal Etkilerin Kapsamlı Bilançosu" başlıklı çalışma; hayatın her alanını etkileyen yıkımı rakamlarla ortaya koydu.
Rapora göre hastanelere getirilen toplam şehit sayısı 74 bin 245'e ulaşırken, enkaz altında kayıp olan veya akıbeti bilinmeyen kişi sayısı 9 bin 500 olarak kaydedildi. Gazze Şeridi'ne 223 bin tondan fazla patlayıcı atıldığı, nüfusun 2,13 milyondan fazlasının açlık, yıkım ve zorunlu göçün etkilerine maruz kaldığı belirtildi. Genel yıkım oranı ise yüzde 90'ın üzerine çıktı.
Şehitlerin yarısından fazlası çocuk, kadın ve yaşlı
Şehitler arasında 21 bin 500'den fazla çocuk, 12 bin 500'den fazla kadın ve 9 binden fazla anne bulunuyor. Bir yaşından küçükken şehit olan bebek sayısı 1.022 olurken, savaş sırasında doğup şehit olan bebek sayısı 520 olarak verildi. Şehitlerin yüzde 55'inden fazlasının çocuk, kadın ve yaşlılardan oluştuğu kaydedildi.
39 bin 22 ailenin katliamlardan etkilendiği raporda belirtilirken, nüfus kayıtlarından tamamen silinen aile sayısı 2.700, yalnızca bir kişinin hayatta kaldığı aile sayısı ise 6.020 olarak açıklandı.
Farklı meslek gruplarında yaşanan kayıplar da rapora yansıdı:
- 1.700'den fazla sağlık çalışanı
- 292 gazeteci
- 2.800'den fazla polis ve yardım güvenliği görevlisi
- 194 belediye çalışanı
- 1.017 spor camiası mensubu
Sağlık sistemi ağır hasar altında
Rapora göre 38 hastane bombalandı, yıkıldı veya hizmet dışı bırakıldı; 96 sağlık merkezi de aynı kaderi paylaştı. Sağlık hizmetlerine yönelik toplam saldırı sayısı 920 olarak kaydedildi. Ayrıca 197 ambulans hedef alındı, 16 sivil savunma merkezi tamamen yıkıldı. 362 sağlık personeli gözaltına alındı; bunlardan 83'ü hâlâ tutuklu durumda.
620 bin öğrenci eğitimden mahrum kaldı
Gazze Şeridi'nde maddi hasar gören okulların oranı yüzde 100 olarak açıklandı. Okul çağındaki 620 binden fazla öğrenci ile 90 binden fazla üniversite çağındaki öğrenci eğitimden mahrum kaldı. İşgal sırasında 20 bin 51 öğrenci hayatını kaybetti. Öldürülen öğretmen ve eğitim personeli sayısı 830 olurken, bilim insanı ve akademisyen sayısı 194 olarak verildi. Yeniden inşa edilmesi gereken okul binalarının oranı yüzde 97.
2 milyon kişi yerinden edildi
2 milyondan fazla kişinin zorunlu tehcir ve göç nedeniyle yerinden edildiği raporda, 510 bin konut ünitesinin zarar gördüğü belirtildi. Toplam 227 bin 703 bina hasar görürken, bunlardan 410 bininin tamamen yıkıldığı veya yaşanamaz hale geldiği kaydedildi.
Açlık ve yardım krizi derinleşiyor
- 650 bin çocuk yetersiz beslenme ve açlık nedeniyle ölüm riskiyle karşı karşıya
- 40 bin bebeğin açlıktan ölüm riski bulunuyor
- 350 bin kronik hasta ilaç girişinin engellenmesi nedeniyle hayati tehlike altında
- Yaklaşık 107 bin hamile ve emziren kadın risk altında
Sınır kapılarının tamamen kapatılmasının üzerinden 650 günden fazla zaman geçtiği belirtilirken, 390 bin insani yardım ve yakıt tırının Gazze'ye girişinin engellendiği kaydedildi. Ayrıca 596 yardım gönüllüsü ve insani girişimci hayatını kaybetti.
Tedavi başlığında 22 binden fazla hastanın yurt dışında tedaviye ihtiyacı olduğu ancak seyahat engeli nedeniyle bunu gerçekleştiremediği belirtildi. 12 bin 500 kanser hastası ölümle karşı karşıyayken, 5.200'den fazla çocuk acil tıbbi tahliyeye ihtiyaç duyuyor.
İbadethaneler ve altyapı da yıkımdan payını aldı
1.275 camiden 1.047'si tamamen yıkıldı, 210 cami kısmen yıkıldı. 60 mezarlığın 40'ı tahrip edilirken, mezarlıklardan 2.450 cenaze çalındı. 312 imam, hatip ve Kur'an hafızı hayatını kaybetti.
Temel altyapıdaki yıkım da çarpıcı rakamlarla rapora yansıdı:
- 5.080 kilometrelik elektrik şebekesi tahrip edildi
- 700 bin metreden fazla su ve kanalizasyon şebekesi yok oldu
- 3 milyon metreden fazla yol ve cadde tahrip edildi
- 1.960 merkezi su kuyusu hizmet dışı bırakıldı
- 2.285 elektrik dağıtım trafosu yok edildi
Tarım ve gıda üretimi çöktü
182 bin 247 dönümlük tarım arazisinin yüzde 87'den fazlası tahrip edildi. 7.748 hayvancılık çiftliği yıkıldı, 69 binden fazla hayvan telef oldu. Balıkçılık sektörünün zarar görme oranı yüzde 99 olurken, yıllık sebze ve meyve üretimi 524 bin tondan 20 bin tona geriledi.
Toplam maliyet: 80 milyar dolar
Rapor, üç yıllık savaşın doğrudan meydana getirdiği ilk tahmini maddi kaybı 80 milyar dolar olarak hesaplıyor. En yüksek kayıplar şu kalemlerde öne çıkıyor:
- Konut: 34 milyar dolar
- Sağlık: 6 milyar dolar
- Ticaret: 5 milyar dolar
- Hizmet ve belediye: 6 milyar dolar
- Ev eşyası: 5 milyar dolar
- Eğitim: 4 milyar dolar
- Sanayi: 4 milyar dolar
- Tarım: 4 milyar dolar
- Ulaşım ve nakliye: 3 milyar dolar
- İletişim ve internet: 3 milyar dolar
- Elektrik: 2 milyar dolar
Rapor, Gazze'de yaşananların yalnızca can kayıplarıyla sınırlı kalmadığını; sağlık, eğitim, barınma, gıda, altyapı, tarım, ibadethaneler ve ekonomik hayatın tamamını etkileyen geniş çaplı bir yıkım tablosu ortaya koyduğunu vurguluyor. 74 bin 245 şehit, 9 bin 500 kayıp, 620 binden fazla öğrencinin eğitimden mahrum kalması, 2 milyondan fazla kişinin yerinden edilmesi ve 80 milyar dolarlık doğrudan maddi kayıp, üç yıllık sürecin korkutucu kapsamını gözler önüne seriyor.
