Elon Musk ve Milyarderlerin Çocuklara Hisse Dağıtım Planı: 10,7 Milyar Dolarlık Hamle

Tesla ve SpaceX CEO'su Elon Musk, Amerika'da 18 yaş altındaki her çocuğa birer SpaceX hissesi hibe etmeyi planladığını açıkladı. Hisse başına yaklaşık 147,96 dolar değer üzerinden yapılan hesaplamalar, bu taahhüdün toplamda yaklaşık 10,7 milyar dolara denk geldiğini gösteriyor. Ülkede 18 yaş altı yaklaşık 72 milyon çocuk bulunduğu dikkate alındığında, adım gerçekleşirse 72 milyon adet SpaceX hissesi dağıtılmış olacak.

Musk'ın bu açıklaması, ABD'de milyarderlerin çocuklar adına vergi avantajlı tasarruf hesaplarına hisse aktarma trendinin en dikkat çekici halkası olarak öne çıkıyor.

Trump Hesapları Sistemi Harekete Geçirdi

Beyaz Saray, 18 yaş altı Amerikan çocuklarının tasarruf yapabilmesi ve mali geleceklerini güçlendirmesi amacıyla Temmuz 2025'te 'Trump Hesapları' adıyla bilinen 530A tipi tasarruf uygulamasını hayata geçirmişti. Hükümet bu kapsamda 1 Ocak 2025 ile 31 Aralık 2028 arasında doğan her çocuk için hesaplara biner dolar aktardı.

İlk aşamada bu hesaplarda yalnızca düşük maliyetli ABD borsa endeks fonlarına yatırım yapılmasına izin veriliyordu. Ancak ABD Hazine Bakanlığı, sistemin yürürlüğe girmesinden iki gün önce, 2 Temmuz 2026'da kuralları değiştirerek halka açık ve kolayca işlem gören şirket hisselerinin büyük bağışlar şeklinde hesaplara aktarılmasının önünü açtı.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, ay başında yaptığı açıklamada yaklaşık 70 milyon Trump Hesabı açıldığını bildirmişti. Hesapların bir kısmının ebeveynler veya vasiler yerine doğrudan otomatik sistemle kurulduğu belirtiliyor.

Musk: Bu, Benzer Bağışların İlki Olacak

Musk, sosyal medya paylaşımında 'Gelecek yıl Amerika'daki her çocuğa SpaceX hisselerimden birini vereceğim. Bu, benzer birçok bağışın ilki olacak' ifadelerini kullandı. Dağıtımın zamanlaması veya yöntemi konusunda ayrıntı vermeyen Musk, hisselerin doğrudan Trump Hesapları üzerinden verilip verilmeyeceğini net olarak belirtmedi.

ABD Başkanı Donald Trump ise sosyal medyadaki paylaşımında 'Trump Hesaplarını kurarken tam olarak bunu hayal etmiştik' değerlendirmesini yaparak, bağışın çocuklara 'Amerikan Rüyasından bir parça' sunacağını kaydetti.

Daha önce Trump Hesapları girişimine bağış yapılmaması yönünde çağrıda bulunan Musk'ın bu kararı dikkat çekti. Ünlü yatırımcı Ray Dalio'nun hesapları öven paylaşımına yanıt veren Musk, gelecekte yoksulluk kalmayacağını, evrensel yüksek gelir sistemi kurulacağı için para biriktirmeye ihtiyaç duyulmayacağını savunmuş, yapay zeka ile robotların insanların çalışmasını gereksiz kılacağını öne sürmüştü.

Hisseler Hemen Devredilemeyecek

Piyasa uzmanları, Musk'ın hisseleri hemen devretmemesinin nedenini işlem kısıtlamasına bağlıyor. Hisselerinin bir bölümünde 366 günlük kilit süresi yer alan Musk'ın bu payları Haziran 2027'ye kadar işleme açılmayacak.

SpaceX sermayesinde yaklaşık yüzde 48 pay ve yüzde 85 oy hakkı bulunan Musk'ın mevcut serveti, Bloomberg verilerine göre 908,4 milyar dolar düzeyinde. Söz konusu 10,6 milyar dolarlık hisse devri resmiyet kazanmamış bir taahhüt niteliğinde kalırken, bu tutar Musk'ın toplam servetinin yaklaşık yüzde 1,2'sine karşılık geliyor. Hisse bağışı gerçekleşse dahi Musk'ın serveti, en yakın takipçisi Amazon kurucusu Jeff Bezos'un 372 milyar dolarlık varlığının yaklaşık 2,44 katı üzerinde kalmayı sürdürecek.

Musk'ın ilerleyen süreçte hedeflere ulaşılması durumunda Tesla prim paketinden yaklaşık 1 trilyon dolar, SpaceX tazminat anlaşmasından ise 1 milyar ek hisse alma ihtimali kayıtlara geçiyor.

Diğer Şirketler de Harekete Geçti

SpaceX Başkanı Gwynne Shotwell, şirketin merkezinin yer aldığı Teksas bölgesine ağırlık vererek ortalama hane gelirinin düşük olduğu yerlerde yaşayan 11-17 yaş grubundaki iki milyonu aşkın çocuğun hesabına hisse aktarmayı planladıklarını bildirdi.

Yapay zeka şirketi Anthropic Kurucu Ortağı ve Başkanı Daniela Amodei ise şirket hisselerinin yüzde 5'ini yeni bir kamu yararı fonuna taahhüt ettiklerini duyurdu. Şirket değerinin belirlenen eşiğin üzerine çıktığı her yüzde 50'lik artışta yönetim kurulu takdiriyle fona yüzde 2 oranında ilave hisse aktarılacağı belirtildi.

Finans Uzmanları Temkinli

Hisse senetlerinin geçmişte yıllık ortalama yüzde 10 getiri sağlaması ve erken yatırımların bileşik getiri avantajı sunması olumlu karşılansa da finans uzmanları temkinli bir tutum sergiliyor. Uzmanlar, hesap kısıtlamaları ve hak ediş şartları nedeniyle nihai ödemelerin beklenenden düşük kalabileceği uyarısında bulunuyor.

Yatırım bankası Post Oak Group Yönetici Direktörü James Vrachas, konuya ilişkin değerlendirmesinde 'Programın başarısı duyurunun yarattığı ilgiden ziyade, hisselerin gerçekten teslim edilip edilmediği, mülkiyete bağlı koşullar ve uzun vadede sağlayacağı değerle ölçülmelidir' ifadelerini kullandı.

Asıl Neden: Vergi Avantajı

ABD'li milyarderlerin bu hamlesinin ardındaki ana neden, yüksek değer artışı kaydeden şirket hisselerini doğrudan çocukların vergi avantajlı hesaplarına bağışlayarak iki yönlü bir mali koruma sağlaması. Yeni kurulan hesaplara yönelen bu yöntem, hisse senedini nakde çevirmeden devretme esasına dayanıyor.

Normal koşullarda bir şirket kurucusu nakit dağıtmak amacıyla 10 milyar dolarlık hisse satışı yaptığında, genellikle yüzde 23,8 veya daha yüksek oranlarda federal sermaye kazancı vergisi ödemekle yükümlü oluyor. Hisseler doğrudan hediye edildiğinde ise bu değer artışı üzerinden sıfır dolar sermaye kazancı vergisi ödeniyor.

Bağışçılar ayrıca hediye ettikleri hisselerin tam piyasa değerini, mevcut gelirlerine karşı bir hayırseverlik kesintisi olarak vergiden düşebiliyor.

Milyarderlerin değer kazanan hisseleri kendi üzerlerinde tutması, kişisel net servetlerini artırırken miraslarını da ileride ağır vergilendirme riskiyle karşı karşıya bırakıyor. Hisselerin milyonlarca çocuğa devredilmesi, söz konusu gelecekteki değer artışını milyarderin kişisel varlık hanesinden uzaklaştırıyor. Şirketin değeri önümüzdeki on yılda ikiye ya da üçe katlansa bile, vergiden muaf bu büyüme milyarderin gelecekteki veraset vergisi yükümlülüğünü büyütmek yerine çocukların hesaplarında toplanıyor.