COP31'de enerji ve ulaşımda yapay zeka kaynaklı risklere karşı işbirliği çağrısı

Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da gerçekleştirilen COP31 kapsamında, enerji ve ulaşımda yapay zekanın yönetimi ele alındı. "Teknoloji Diplomasisi ile İklim Dayanıklılığı Arasında Köprü Kurmak" başlıklı etkinlikte, küresel enerji şebekeleri ve ulaşım ağlarında dijitalleşmenin hız kazanmasıyla birlikte yapay zekanın net sıfır emisyon hedeflerine ulaşılmasındaki artan önemi değerlendirildi.

Sınır ötesi enerji ve ulaşım sistemlerinde yapay zeka teknolojilerinin kullanımıyla ortaya çıkan yönetim, altyapı dayanıklılığı ve farklı ülkelerin yasal düzenlemeleri arasındaki uyum sorunları üzerinde duruldu. Ayrıca, teknoloji diplomasisi ve ülkelerin yapay zeka yönetim çerçevelerinin kritik enerji ve ulaşım altyapılarını sistemik risklere karşı nasıl koruyabileceği ve adil iklim eylemini nasıl hızlandırabileceği tartışıldı.

"Yeşil dönüşüm, dijital dönüşüme giderek daha fazla bağımlı"

Teknoloji diplomasisi ve yapay zeka alanında faaliyet gösteren bir firmanın kurucusu Nafeesa Alshaala, etkinlikte yaptığı konuşmada yeşil ve dijital dönüşüm başlıklarının birlikte ele alınması gerektiğini söyledi. Alshaala, bu durumun "ikiz dönüşüm" olarak adlandırıldığını belirterek şu ifadeleri kullandı:

"Uzun yıllar boyunca hükümetler yeşil ve dijital dönüşüm sürecini birbirinden ayrı değerlendirdi ancak bugün bu yaklaşım artık geçerliliğini yitirmiş durumda çünkü yeşil dönüşüm, dijital dönüşüme giderek daha fazla bağımlı hale geliyor."

Sistemik riskler ve dijital egemenlik

Akıllı teknolojilerin enerji ve ulaşım altyapılarına entegre edilirken çeşitli sorunlarla karşılaşılabileceğine dikkat çeken Alshaala, güçlü yönetim ve denetim mekanizmalarının bulunmamasının dijital sistemleri çeşitli risklere karşı savunmasız bırakabileceğini vurguladı. Sistemlerde yaşanabilecek teknik aksaklıkların yalnızca yazılımsal sorunlarla sınırlı kalmayarak geniş çaplı elektrik kesintilerine veya şehir içi ulaşımın aksamasına neden olabileceğini kaydetti.

Alshaala, enerji ve ulaşım altyapılarında güvenliği sağlamak için mücadele edilmesi gereken temel faktörleri şöyle sıraladı:

• Siber güvenlik önlemlerinin güçlendirilmesi
• Çeşitli operasyonel risklerin yönetimi
• Teknolojide dışa bağımlılığın azaltılması

Alshaala, dijital egemenlik konusunda ise şu değerlendirmeyi yaptı:

"Dijital egemenlik, izolasyon anlamına gelmez. Gerçek dijital egemenlik, ülkelerin kendi teknolojik sistemleri üzerinde seçim yapabilme, bu sistemleri doğrulayabilme ve herhangi bir aksaklık durumunda yeniden işler hale getirebilme kapasitesini korumasıdır."

Teknoloji diplomasisinin rolü

Ülkelerin kendi sistemlerini güvence altına alırken uluslararası işbirliğini de sürdürebilmesi için teknoloji diplomasisine ihtiyaç olduğunu vurgulayan Alshaala, bu kavramın teknolojik uzmanlığın diplomatik süreçlere dahil edilmesini ifade ettiğini belirtti.

Nihai hedefin yeşil altyapılara ilişkin etik ve operasyonel standartların tek bir teknoloji tedarikçisi tarafından belirlenmesi yerine uluslararası işbirliğiyle oluşturulması olduğunun altını çizen Alshaala, bu yaklaşımın hayata geçirilmesi için üç temel adımın atılması gerektiğini vurguladı:

1. Olası sistem arızalarının etkilerinin değerlendirilmesi
2. Yapay zeka yönetimine ilişkin düzenlemelerin benimsenmesi
3. Uluslararası ortaklıkların güçlendirilmesi

Alshaala, konuşmasını şu sözlerle tamamladı:

"İkiz dönüşüm, toplumlarımızın işleyiş biçiminde köklü bir yeniden yapılanma anlamına geliyor. İklim değişikliğinin etkilerine karşı dayanıklılık, dijital dayanıklılığı da gerektiriyor. Egemen yapay zeka ile proaktif diplomasiyi bir araya getirerek net sıfır emisyon hedeflerine yönelik geleceğimizin güvenli olmasını sağlayabiliriz. Amacımız yalnızca bu sistemlerin yaygınlaştırılması değil, aynı zamanda güvenilir olmalarını ve kamu yararına hizmet etmelerini sağlamak çünkü bütün ülkelerin ulaşmak istediği harget bu."