Çölün Ortasına Yapay Nehir İnşa Ediliyor: Kıbrıs Büyüklüğündeki Alanı Yeşillendirecekler

Mısır'da çöl arazilerini verimli tarım alanlarına dönüştürmeyi amaçlayan devasa "Yeni Delta" sulama projesinde inşaat ve hat döşeme çalışmaları hız kesmeden devam ediyor. Ülkenin tarımını kökten değiştirmesi beklenen bu büyük girişim, Nil Nehri'nden beslenen yapay bir su şebekesi kurarak yaklaşık bir milyon hektarlık kurak alanı üretime kazandırmayı planlıyor.

Nil Deltası'nın batısındaki çöl arazilerde süren altyapı çalışmalarının sonuçları, uydu görüntülerinde devasa dairesel yeşil tarım sahaları olarak görülmeye başlandı. Üretim planına göre bu alanlarda stratejik tahıl ürünleri, sebze, meyve ve temel gıda maddelerinin yetiştirilmesi hedefleniyor.

KIBRIS ADASI BÜYÜKLÜĞÜNDE ÇÖL ALANI TARIMA KAZANDIRILIYOR

Toplam büyüklüğü yaklaşık 924 bin hektara ulaşan proje sahası, neredeyse Kıbrıs adasının yüzölçümüne denk bir alanı kapsıyor. Dünyanın en büyük tarımsal kalkınma projelerinden biri kabul edilen Yeni Delta, Mayıs 2026'da Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah Halil el-Sisi tarafından resmen başlatılmıştı.

Su Kaynakları Bakanlığı'nın Ağustos ayındaki raporuna göre, toplam 174 kilometrelik su temin sistemlerinin yüzde 79'u tamamlanmış durumda.

14 MİLYAR DOLARLIK DEV BÜTÇE

Projenin toplam maliyeti yaklaşık 800 milyar Mısır lirasına, yani güncel kurlarla yaklaşık 14 milyar dolara yaklaştı. Sistemin ana arıtma omurgasını, El Hammam bölgesinde inşa edilen ve 2023'te hizmete giren dev su arıtma kompleksi oluşturuyor. Tesis, günde 7,5 milyon metreküpe kadar su işleme kapasitesine sahip.

Kurak çöl zeminine su taşımak için geleneksel Nil Deltası'ndaki tarımsal drenaj suları toplanıyor. Normalde araziden tahliye edilerek Akdeniz'e dökülen drenaj suları, arıtma tesisinde temizlenerek sulama döngüsüne aktarılıyor. Arıtılan suyun yüzlerce kilometre uzaklıktaki çöl havzasına taşınması için şu bileşenler tasarlandı:

• Her biri yaklaşık 150 kilometre uzunluğunda iki ana boru hattı
• Toplam 19 adet büyük pompa istasyonu
• Günde 7,5 milyon metreküp kapasiteli dev arıtma kompleksi

KANALLARDA 470 BİN METREKÜPLÜK TORTU ENGELİ

Ekim 2026'da hazırlanan bilimsel bir çalışma, yapay nehir projesinin su tedarik güvenliğine dair yapısal riskleri ortaya koydu. Uzmanlar, Yeni Delta şebekesine günde 1,1 milyon metreküp ek su iletmesi planlanan ve beş pompa istasyonuyla çalışan El Nasr Kanalı üzerinde kapsamlı bir hidrolik inceleme gerçekleştirdi.

Bilgisayar simülasyonları sonucunda kanal tabanında yaklaşık 470 bin metreküp tortu ve çamur biriktiği tespit edildi. Bu birikinti su geçiş kesitini daraltarak iletim performansını ciddi biçimde düşürüyor.

POMPALARDA AŞIRI YÜK TEHLİKESİ

Araştırma bulgularına göre öne çıkan riskler şunlar:

• Debisi artırılan suyun bazı noktalarda kanal seddelerine tehlikeli biçimde yaklaştığı ve taşma riski oluşturduğu
• Bazı pompa istasyonlarında işletme güvenlik sınırlarının aşıldığı
• Daha yüksek su hacmini taşımak için sisteme yaklaşık yüzde 15 oranında ilave hidrolik güç sağlanması gerektiği

Uzmanlar, kanaldaki çamur ve bitki örtüsünün temizlenmesinin su iletimini bir miktar rahatlatacağını, ancak bu adımın sistemik kapasite sorunlarını tek başına çözmeye yetmeyeceğini vurguluyor.

Projenin başarısının yalnızca hatların fiziki tamamlanmasıyla sınırlı kalmayacağı, tesislerin onlarca yıl sürdürülebilir biçimde işletilmesine bağlı olduğu belirtiliyor. Yetersiz drenaj ve su kalitesindeki aksamaların uzun vadede çöl topraklarında tuzlanmaya yol açabileceği uyarısı yapılıyor. Bu risklerin giderilememesi halinde 14 milyar dolarlık yatırımın geleceğinin tehlikeye girebileceği ifade ediliyor.