Belçika'da bütçe krizi patlak verdi: Başbakan istifa etti, Kral kararı erteledi

Belçika'da federal hükümetin bütçe görüşmelerinde beklenen uzlaşma bir türlü sağlanamadı. Yaşanan tıkanıklığın ardından Başbakan Bart De Wever, istifasını Kral Philippe'e sundu.

Belçika Kraliyet Sarayı, konuya ilişkin açıklamasında Kral Philippe'in De Wever'i makamında kabul ettiğini duyurdu. Açıklamada, başarısızlıkla sonuçlanan bütçe görüşmelerinin ardından istifanın verildiği teyit edildi.

Kral Philippe, istifa konusundaki kararını şimdilik askıya aldı ve koalisyonu oluşturan çoğunluk partilerinin liderleriyle istişarelere başladığını açıkladı.

Yeni süreç nasıl işleyecek?

• Kral, istifayı resmen kabul ederse ülkede yeni bir hükümet kurma süreci başlayacak.
• Yeni kabine göreve başlayana kadar De Wever hükümeti, günlük devlet işlerinin aksamaması amacıyla geçici hükümet sıfatıyla görevini sürdürebilecek.
• Kral'ın siyasi partilerle yapacağı temasların ardından yeni bir koalisyon kurulması için resmi girişim başlatılması da seçenekler arasında yer alıyor.
• Koalisyon ortaklarının yeniden uzlaşamaması veya alternatif hükümet modellerinin sonuçsuz kalması halinde erken seçime gidilme ihtimali öne çıkıyor.

Bütçede uzlaşı sağlanamadı

Koalisyon ortakları, yerel saatle pazar akşamı saat 21.00'de başlayan ve pazartesi sabaha karşı saat 01.00 sularında sona eren çekirdek kabine toplantısında 2029 yılına kadar öngörülen 10 milyar euroluk bütçe tedbirleri üzerinde anlaşma sağlayamadı.

Geçen yılki bütçe görüşmelerinde de sarayı ziyaret eden De Wever, o dönemde hükümetin istifasını sunmamış ve taraflar uzlaşma arayışı için 50 günlük ek süre tanınması konusunda anlaşmıştı.

Birkaç hafta önce yaptığı açıklamada yeni yıla geçici bütçeyle başlanmasını "kabul etmeyeceğini" belirten De Wever, koalisyondaki tıkanıklık karşısında harekete geçmek zorunda kaldı. Hükümetin istifa sunması otomatik olarak erken seçime gidileceği anlamına gelmiyor. Diğer koalisyon partileri görüşmelerin ardından henüz resmi bir açıklama yapmadı.

Vergi ve sağlık harcamalarında derin çatlak

Müzakerelerin başlangıcında Flaman Sosyalist partisi Vooruit, masadaki teklifin "dengesiz" olduğunu kaydetti. Vooruit, "Biz bir anlaşma istiyoruz; sıradan insanları, sağlık sistemimizi ve emeklilerimizi koruyan, büyük servet sahiplerinin somut ve net katkı sağladığı adil bir anlaşma arıyoruz" ifadelerine yer verdi.

De Wever, genel bir KDV artışına kesin biçimde karşı çıkan Frankofon liberal parti MR ile yaşadığı gerilimin ardından genel artış planını geri çekip sınırlı sayıda üründe kategori değişikliğine yönelmişti. Bu adım bütçe tasarrufunun ağırlığını sağlık harcamalarındaki kesintilere kaydırdı.

Vooruit ve merkez çizgideki Les Engagés ise sağlık kesintilerine karşılık en varlıklı kesimlerden daha fazla vergi alınmasını talep etti. Vooruit lideri Conner Rousseau, servet sahiplerinden alınacak katkı payı çıtasını 1,5 milyar euroya çıkarırken, Başbakan De Wever kendi bütçe cetvelinde bu miktarı 1 milyar euro ile sınırlı tuttu.

Les Engagés partisinin sermaye kazancı vergisinin artırılması dahil yeni mali tedbir listesi sunması üzerine MR bu öneriyi derhal "mali dehşet listesi" olarak niteledi. Girişimci tabanından gelen baskılar nedeniyle zenginlere yönelik ek vergilere mesafeli duran milliyetçi parti N-VA ile MR, masada Vooruit ve Les Engagés bloğuyla karşı karşıya geldi.

Piyasalarda faiz baskısı artıyor

Tıkanıklık nedeniyle Belçika'nın yeni yıla acil durum bütçesi sayılan geçici tahsisat sistemiyle başlaması kaçınılmaz hale geldi. Bütçe açığı ve yüksek kamu borcu nedeniyle yakın izlemede tutulan Belçika'nın harcama planında uzlaşamaması finans piyasalarına olumsuz bir işaret veriyor.

Belçika devlet tahvili getirileri son aylarda sert yükseliş gösterdi. De Wever, giderek yaklaşan borç ve faiz sarmalının hükümeti yalnızca mevcut kredilerin faizlerini ödeyebilmek için yeni borçlanmalara iteceği uyarısında bulunmuştu.

Konuya ilişkin konuşan bir müzakereci, "Hükümet ortaklarından hiçbirinin seçimlerden bir kazancı yok" değerlendirmesinde bulundu. Belçika siyasetinde daha önce de hükümetlerin düşmemesine rağmen koalisyonların dağıldığı dönemler yaşanmıştı.