Başika üssünden çekilme süreci resmen başlıyor: Ortak açıklama geldi

Türkiye Cumhuriyeti ile Irak Cumhuriyeti bir ortak açıklama yaparak, eylül ayı sonunda kararlaştırıldığı üzere Başika üssünün Irak güçlerine devredilmesi sürecinin başlatılacağını bildirdi.

Musul yakınlarındaki Başika üssü, 2015 yılından bu yana Türk Silahlı Kuvvetleri'nin kontrolünde bulunuyordu.

PKK'nın Irak'ın Sincar Bölgesi'ndeki varlığının tamamen sona erdirilmesi ve Suriye sınırındaki bu stratejik bölgenin kontrolünün bütünüyle Irak güçlerine geçmesinin ardından, Türkiye söz konu üssünden tamamen çekileceğini açıklamıştı.

8 Kasım tarihli ortak açıklamada şu ifadelere yer verildi: "Türk tarafı; liderler düzeyinde varılan mutabakat uyarınca, Başika-Zilikan yerleşkesinin Irak Federal Hükümetine kademeli olarak devrine yönelik üzerine düşen adımları atmaya başlayacağını beyan etmektedir."

Açıklamada ayrıca, PKK'nın varlığının tamamen sona erdirilip erdirilmediğinin denetlenmesi amacıyla Ortak Güvenlik Koordinasyon Komitesi faaliyete geçirilmesi kararı alındığı duyuruldu.

Sürecin seyri

23 Eylül'de Birleşmiş Milletler Genel Kurulu toplantıları için New York'ta bulunan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Irak Başbakanı Ali Zeydi ile bir görüşme gerçekleştirmiş ve görüşmenin ardından Türk kuvvetlerinin Başika-Zilkan yerleşkesini Irak Federal Hükümetine kademeli olarak teslim edeceği açıklanmıştı.

23 Eylül'deki açıklamada, sürecin Irak Silahlı Kuvvetleri'nin Sincar'daki güvenlik ortamını sağlamasına bağlı olduğu vurgulanmıştı. Bu nedenle TSK'nın Başika'dan çekilmesinin zamana yayılacağı öngörülüyordu.

O dönem PKK'nın silah bırakma sürecinde gözle görülür bir ilerleme olmaması yönünde değerlendirmeler yapılıyordu. Ankara ve Bağdat'ın 8 Kasım'daki ortak açıklaması, 23 Eylül'den bu yana sürece ilişkin ilk somut adım oldu.

Ankara'da yapılan değerlendirmelerde, Irak'la varılan bu uzlaşının PKK'nın silahlarını bırakma sürecinde kritik bir önem taşıdığı belirtiliyor.

Sincar Bölgesi'nin Irak-Suriye sınırı arasında yer alması, PKK'nın bu bölgedeki varlığıyla her iki ülkedeki faaliyetlerini koordine edebilmesi ve Kandil-Mahmur-Sincar hattını etkin biçimde kullanması, Ankara'nın uzun süredir gündemindeki bir güvenlik sorunu olarak değerlendiriliyordu.

Başika üssünün önemi

Musul yakınlarında bulunan Başika üssü, TSK'nın bölgeyi kontrolüne aldığı 2015 yılından bu yana Ankara-Bağdat diyaloğunun en önemli başlıklarından biri olarak öne çıktı.

Türkiye, bu üsse Kürdistan Bölgesel Hükümeti ile imzalanan bir anlaşma uyarınca ve yerel güçlerin IŞİD'e karşı mücadelesinde eğitim amaçlı yerleşim hakkı elde etmişti. Irak merkezi yönetimi ise bu gelişmeyi egemenliğinin ihlali olarak değerlendirerek tepki göstermişti.

Üs, 2017 yılında IŞİD saldırılarına, 2021'de ise İran destekli silahlı grupların saldırısına maruz kalmıştı.

IŞİD tehdidinin ortadan kalkmasına rağmen üste varlığını sürdüren TSK, Irak topraklarında süren PKK ile mücadelesini bu üsten koordine etmişti.

2024'te imzalanan "Askeri, Güvenlik İşbirliği ve Terörle Mücadeleye Dair Mutabakat Zaptı" kapsamında Başika üssünde Türkiye-Irak Ortak Eğitim ve İşbirliği Merkezi kurulması kararlaştırılmıştı. Aynı anlaşmayla üssün yönetimi Irak Silahlı Kuvvetleri'ne devredilmişti.