Avrupa'da savaş hazırlığı: Mağazalar sığınak ve hastaneye dönüşecek

Avrupa'da artan hibrit savaş tehditleri, hükümetleri olağanüstü durum planlarını yeniden gözden geçirmeye yöneltti. Kriz anlarında toplumsal işleyişin sürdürülebilmesi için özel sektör kaynaklarının sığınak, sahra hastanesi ve lojistik merkez olarak kullanılmasına yönelik hazırlıklar hız kazandı.

Danimarka'daki IKEA mağazaları, elektrik kesintisi, sel baskını ya da kritik altyapılara yönelik olası bir saldırı hâlinde acil durum sığınağı ve sahra hastanesine dönüştürülebilecek alanlar arasına dahil edildi. Avrupa Birliği yetkilileri, Rusya kaynaklı sabotaj şüpheleri ve siber saldırılarla ilişkilendirdiği tehditler nedeniyle sivil hazırlık planlarının öne çıktığını vurguluyor.

Danimarka istihbarat teşkilatı, Rusya'nın önümüzdeki aylarda NATO ve diğer Batı ülkelerine yönelik bu tür faaliyetlerini yoğunlaştırmasının muhtemel olduğunu bildiriyor. Moskova ise bu suçlamaları reddediyor.

IKEA Danimarka Güvenlik Şefi Torben Mortensen, kriz anında mağaza restoranlarının sıcak yemek sağlayabileceğini, jeneratörlerin elektrik ihtiyacını karşılayacağını ve depolardaki paketli ürünlerle ilave yataklar kurulabileceğini belirtti. Mortensen, "İyi komşu olmak ve kriz anında topluma destek verebilecek bir şirket kimliği taşımak istiyoruz" dedi.

Özel sektör kriz anında devreye girecek

IKEA, Danimarka'da kriz durumunda özel şirketlerin sağlayabileceği yatak, gıda, kamyon ve uzman personel imkânlarını kayıt altına alan Kriz Hazırlığı Kurumsal Koalisyonu bünyesinde yer alıyor.

Koalisyonun başkanı Maja Broloes, geniş alanları, ürün stoğu, yemek tesisleri ve jeneratörleri nedeniyle IKEA'nın kriz yönetimi için önemli bir örnek oluşturduğunu kaydetti. Broloes, kriz çıktığında yetkililerin doğrudan bu ağa başvuracağını ve yardım sağlayabilecek şirketlerin koordine edileceğini bildirdi.

Ağ bünyesinde perakende, inşaat ve telekomünikasyon sektörlerinden 200'ü aşkın şirket ile 300 binden fazla çalışan kayıtlı durumda. Sistem kapsamında şirketlerin zararlarını karşılamak üzere devlet destekli bir tazminat mekanizması kuruluyor; geri ödemelerin vaka bazında belirleneceği ifade ediliyor. Gönüllü ağ şimdiye kadar kamu otoriteleriyle tatbikatlar gerçekleştirdi, ancak henüz kapsamlı bir fiili krizle karşılaşmadı.

IKEA yönetimi, küresel çapta tek bir acil durum hazırlık programının olmadığını, bu tür uygulamaların ülke bazında yürütüldüğünü açıkladı. Şirket, Ekim 2024'te İspanya'nın Valencia kentindeki sel felaketinde bir mağazasını 600'ü aşkın kişi için sığınağa dönüştürmüştü. Danimarka'nın Aalborg kentinde ise Aralık 2021'deki kar fırtınasında mahsur kalan altı müşteri ve yaklaşık 24 çalışan, geceyi teşhir yataklarında geçirmişti.

Avrupa ülkeleri hazırlık planlarını hızlandırıyor

Avrupa Birliği, Mart 2025'te başlattığı Hazırlık Birliği Stratejisi çerçevesinde üye ülkelerin şirketlerle daha yakın çalışmasını teşvik ediyor. Danimarka'nın en büyük süpermarket işletmecisi Salling Group, elektrik ve internet kesintisi halinde 48 saate kadar faaliyet gösterebilecek şekilde tasarlanan 51 mağazasından ilkini açıyor.

Kriz hazırlığı uygulamaları diğer Avrupa ülkelerinde de yasal zorunluluklarla yürütülüyor:

• Estonya: Kriz zamanlarında 300 şirketin kritik hizmetleri sürdürmesini yasayla zorunlu tutuyor.
• Finlandiya: Tedarik güvenliğini kamu, sivil toplum ve özel sektör ortaklığıyla yönetiyor.
• Polonya: Yasalar, olası kriz hâllerinde silahlı kuvvetlerin bazı şirketlere ait araç, makine ve mülkleri kullanabilmesine izin veriyor.