Avrupa'da otomotivde büyük dönüşüm: Türkiye teşviklerin dışında kaldı

Avrupa Birliği'nin 2035'ten itibaren içten yanmalı motor ve hibrit araç üretimini yasaklayan kararı tarih oluyor. 2022'de alınan ve küresel ekonomik durgunluğun da etkisiyle çeşitli ülkelerin sert tepkisine yol açan karar, Birlik'in en büyük iki otomobil üreticisi Almanya ve Fransa arasında varılan uzlaşmayla yeniden şekilleniyor.

Berlin ve Paris arasındaki uzun süren müzakerelerin ardından içten yanmalı motorlar ile elektrikli otomobillerin geleceğine ilişkin ortak öneriler üzerinde anlaşmaya varıldı. Buna göre otomotiv sektörü, 2035 sonrasında da yeni içten yanmalı ve hibrit araçları cezai yaptırımla karşılaşmadan satmaya devam edebilecek.

Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Brüksel'deki AB zirvesi marjında yaptığı açıklamada, "Böylece içten yanmalı motor yasağı artık tarihe karışmış olacak" dedi. Merz, diğer ülkelerden de olumlu tepkiler geldiğini belirtti. Almanya ve Fransa arasındaki uzlaşmanın ardından ortak önerilerin, AB Konseyi'nde çoğunluk desteğine ulaşması bekleniyor.

Almanya yıllardır yasağın yumuşatılmasını istiyordu

Almanya ve otomotiv sektörü, içten yanmalı motor yasağının yumuşatılması için uzun süredir çaba gösteriyordu. Fransa ve altı AB ülkesi ise Haziran ayında kararın yumuşatılmasının stratejik bir hata olacağı uyarısında bulunmuş ve bu ülkeler AB Konseyi'nde olası bir yumuşatma kararını engelleyecek oy gücüne sahipti. Ancak Fransa'nın şimdi tutum değiştirmesiyle siyasi dengeler de tamamen değişti.

Ortak açıklamada istihdam ve yatırım vurgusu

Alman ve Fransız hükümetlerinin ortak açıklamasında şu ifadelere yer verildi:

• "Karbondioksit emisyonlarının belirgin şekilde azaltılmasını hedeflerken, Avrupa'nın yeni nesil elektrikli araçların geliştirilmesi ve üretimindeki kapasitesini güçlendiriyoruz"
• "Temiz ulaşıma geçiş; Fransa, Almanya ve tüm Avrupa'da yatırım, inovasyon ve üretimle desteklenmelidir"

Açıklamada, bu yaklaşımın aynı zamanda istihdamın korunması açısından da büyük önem taşıdığı vurgulandı.

AB üyesi devletler ve Avrupa Parlamentosu, 2022 yılında yeni araçların 2035'ten itibaren karbondioksit emisyonu üretmemesi konusunda anlaşmış ve aksi durumda üreticilere para cezası uygulanmasını öngörmüştü. Avrupa Komisyonu ise Aralık ayında içten yanmalı motorlu araçların belirli koşullarla satışına devam edilmesini sağlayacak bir teklif sunmuş; bu teklif şu anda hem Parlamento hem de üye ülkeler tarafından değerlendiriliyor.

Komisyon teklifinden daha esnek kurallar geliyor

Alman-Fransız uzlaşısına göre, üreticilerin 2035'ten itibaren ortalama emisyonlarını yüzde 100 yerine yalnızca yüzde 90 azaltmaları yeterli olacak. Kalan yüzde 10'luk bölüm için ek telafi zorunluluğu getirilmeyecek. Oysa Avrupa Komisyonu kalan yüzde 10'un tamamen karbondioksit-nötr yakıtlar veya yeşil çelik kullanımıyla telafi edilmesini önermişti.

Uzlaşmaya göre otomobil üreticileri, yeni araç filolarının belirlenen emisyon sınırlarını aşmaması koşuluyla yeni benzinli ve dizel araç satmayı sürdürebilecek. Ayrıca:

• Alternatif yakıtlar ve biyokütleden elde edilen yakıtların kullanımına ilişkin düzenlemeler getirilecek
• Yerli üretim yeşil çelik ve alüminyum kullanan üreticilerin filo emisyon değerleri daha avantajlı şekilde hesaplanacak

Türkiye otomotiv teşviklerinden dışlandı

Uzlaşının en dikkat çeken boyutu, Almanya'nın sanayi teşvikleri konusunda Fransa'ya verdiği taviz. Gelecekte devlet desteklerinin prensip olarak yalnızca AB üyesi ülkeler, Birleşik Krallık ve Avrupa Ekonomik Alanı'ndaki diğer ülkelerde üretilen araçlarla sınırlandırılması öngörülüyor.

Almanya bugüne kadar Türkiye ve Fas gibi ülkelerde üretim yapan tedarikçileri de kapsayacak daha esnek bir düzenlemeyi savunuyordu. Son uzlaşmayla birlikte Türkiye'nin yanı sıra Japonya ve Güney Kore gibi diğer önemli ticaret ortakları da teşviklerden dışlanmış oldu.

Japon otomobil üreticisi Toyota'nın Avrupa biriminden yapılan açıklamada, Birleşik Krallık'ın düzenlemeye dahil edilmesine yönelik görüşmelerin memnuniyetle karşılandığı belirtilirken şu çağrı yapıldı:

"Anlaşmanın, Türkiye ve Japonya gibi güvenilir ortakları da kapsayacak şekilde genişletilmesini görmek isteriz. Bu ülkelerle sürdürülecek yakın iş birliği, Avrupa otomotiv sanayisinin rekabet gücünü destekleyebilir. Özellikle batarya üretimi gibi geleceğe yönelik kritik yatırım kararları, daha geniş bir kapsayıcılıktan fayda sağlayacaktır."

Dışlama diğer sanayi alanlarına da yayılabilir

Mevcut uzlaşı sadece otomotiv sektörünü kapsasa da Fransa, "Made in Europe" ısrarını AB'nin genel sanayi politikasını oluşturan Sanayi Hızlandırma Yasası (IAA) hazırlıklarında da sürdürüyor.

Avrupa Komisyonu'nun Mart ayında açıkladığı yasa teklifi, çelik, çimento ve yeşil teknolojiler gibi stratejik sektörlerde Avrupa'daki üretimi desteklemeyi ve kamu kaynaklarından yararlanacak ürünler için belirli menşe koşulları getirmeyi amaçlıyor. Otomotiv uzlaşmasıyla ilgili konuşan bir Fransız Cumhurbaşkanlığı yetkilisi, otomobil sektörü için üzerinde anlaşılan kuralların, IAA kapsamında diğer sektörlere de uygulanmasını istediklerini belirtti.

Ticaret Bakanı daha bir gün önce uyarmıştı

Türkiye uzun süredir IAA kapsamında başta otomotiv olmak üzere Avrupa sanayisi için öngörülen koşullara üretici ülke olarak dahil olmaya çalışıyor. Ticaret Bakanı Ömer Bolat, daha dün AB'nin "Made in Europe" planına Türkiye'nin de dahil edilmesi gerektiğini belirterek dışlanmanın iki tarafın ekonomisine de zarar vereceği uyarısında bulunmuştu.

Brüksel'de AB yetkililerle görüşmeler gerçekleştiren Bolat, önemli rakamlara dikkat çekti:

• Türkiye 1995'ten bu yana Gümrük Birliği'ne dahil
• AB ile 205 milyar euroluk ticaret hacminin 55 milyar euroluk kısmını otomotiv oluşturuyor
• Avrupalı otomobil üreticileri 1971 yılından bu yana Türkiye'de faaliyet gösteriyor
• Türkiye'deki otomotiv üretiminin yaklaşık yüzde 75'i Avrupalı şirketlere ait
• Türkiye'de faaliyet gösteren ve Türkiye'ye ihracat yapan Avrupalı otomotiv şirketleri Avrupa'da yaklaşık 250 bin kişiye istihdam sağlıyor