Avrupa'da 2026 yazı tarihe geçti: Sıcak hava dalgalarında 50 bin kişi yaşamını yitirdi

Avrupa'nın büyük bölümünde 2026 yazını adeta cehenneme çeviren aşırı sıcaklar, bugüne dek benzeri görülmemiş bir insani trajediye yol açtı. Yürütülen kapsamlı bir bilimsel çalışmaya göre, bu yaz mevsiminde yaklaşık 50 bin kişi sıcak hava kaynaklı nedenlerle hayatını kaybetti. Söz konusu rakam, kıtada kayıt altına alınan en yüksek sıcak hava ölümleri sayısı olarak kayıtlara geçti.

Araştırmacılar, bu ölümlerin yaklaşık yüzde 65'inin doğrudan insan kaynaklı iklim değişikliği ile bağlantılı olduğunu tespit etti. Bu oran, sera gazı emisyonlarının yol açtığı küresel ısınmanın can kayıplarındaki payını gözler önüne seriyor.

Kapsamlı veri analiziyle ortaya çıktı

Çalışma kapsamında Avrupa Birliği, İngiltere, Norveç ve İsviçre'de yer alan 850'den fazla kent merkezinin hava durumu ve sağlık verileri detaylı bir şekilde incelendi. Bu merkezler, ilgili ülkelerin toplam nüfusunun yaklaşık yüzde 40'ına ev sahipliği yapıyor.

2022 yılında Avrupa'yı etkisi altına alan sıcak hava dalgalarında ise yaklaşık 29 bin kişinin yaşamını yitirdiği tahmin edilmişti. O dönemde iklim değişikliğine atfedilen ölüm payı yüzde 59 olarak açıklanmıştı. Dolayısıyla 2026 yazı, hem toplam ölümler hem de iklim değişikliği kaynaklı pay açısından ciddi bir artışa işaret ediyor.

Yeni hesaplama yöntemi geliştirildi

2000 yılından bu yana derlenen tarihsel verilere dayanarak sıcak hava kaynaklı ölümleri hesaplamaya yönelik yeni bir yöntem geliştiren bilim insanları, gerçek istatistiklerle karşılaştırma yaparak insan kaynaklı iklim değişikliğinin etkilerini ayrı ayrı ölçtü. İki farklı senaryo arasındaki fark, sera gazı emisyonlarının yarattığı ısınmanın ne düzeyde fazladan can kaybına yol açtığını ortaya koyuyor.

En yıkıcı dönem Haziran ayında yaşandı

2026 yazında en ölümcül dönem Haziran ayı oldu. Sıcak hava kaynaklı ölümlerin neredeyse üçte biri, 17 Haziran ile 1 Temmuz arasındaki iki haftalık sürede gerçekleşti. Bu dönemde sıcaklıklar, 1991-2020 referans dönemine kıyasla ortalama beş derece üzerinde seyretti.

Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan bir iklim değişikliği araştırmacısı, "2026 yazının, Avrupa'nın büyük bölümünde sıcak hava kaynaklı ölümler açısından kayıtların tutulmaya başladığı günden bu yana en kötü yaz olduğunu güvenle söyleyebiliriz" dedi. Aynı zamanda "Bu istatistiklerin arkasında hayatını kaybetmiş gerçek insanlar ve onların yasını tutan aileler var" ifadelerini kullandı.

Sadece yaşlılar etkilenmedi

Araştırmacılar, sıcak hava dalgalarının yalnızca yaşlıları değil geniş bir kesimi etkilediğinin altını çiziyor. 50 bin sıcak hava kurbanından yaklaşık 6 bininin 65 yaşın altında olduğu tahmin ediliyor.

Epidemiyologlar, "Şehirlerimizin yükselen sıcaklıklara ne denli kötü uyum sağladığı giderek daha belirgin hale geliyor. Bu nedenle uyum çabalarımızı güçlendirmemiz büyük önem taşıyor" diyerek şu noktalara dikkat çekiyor:

• Şehirlerde daha fazla yeşil alan oluşturulması
• Serbest alanların artırılması yoluyla çevresel serinletme
• Halk sağlığı hizmetlerinin güçlendirilmesi
• Çevre kirliliğinin azaltılması

Uzmanlar, iklim değişikliğinin etkilerinin giderek arttığı bir dönemde önleyici uyum stratejilerinin hayati önem taşıdığını vurguluyor.