Arnavutluk'ta protestolar altıncı güne girerken çatışmalar tırmandı: Başbakan istifayı reddetti

Arnavutluk'ta eğitim koşulları, yolsuzluk iddiaları ve Jared Kushner bağlantılı kıyı projesine karşı başlayan öğrenci eylemleri altıncı gününde şiddetli çatışmalara sahne oldu. Başkent Tiran'da başlayan ve son bir haftada diğer şehirlere yayılan gösteriler, kitlesel hükümet karşıtı eylemlere dönüştü.

Arnavutluk Başbakanı Edi Rama, istifa çağrılarını geri çevirdi ve sokak protestolarının hükümetini değil, ülkenin Avrupa Birliği üyeliği hedefini tehdit ettiğini söyledi.

Rama, Facebook üzerinden yaptığı canlı yayında zorlanan tarafın hükümet olmadığını savundu. Başbakan, "Ben zorlanmım, hükümet zorlanmıyor, seçimleri kazanan parti zorlanmıyor; bir yol, bir misyon sınanıyor" diyerek Arnavutların AB üyeliği hedefi ile mevcut durum arasında net bir tercih yapması gerektiğini belirtti.

Tiran'da sokaklar savaş alanına döndü

Başkent Tiran'da 13 Ekim Salı günü başlayan olaylar, 14 Ekim Çarşamba günü on binlerce öğrencinin sokaklara dökülmesiyle şiddetlendi. Göstericiler Eğitim Bakanlığı binası ile iki banka şubesini ateşe verdi, çöp konteynerlerini devirdi ve iş yerlerinin camlarını kırdı.

Şiddet olayları 15 Ekim Perşembe günü sürerken Meclis oturumu iptal edildi. Göstericiler İskender Bey Meydanı çevresinde barikatlar kurup bir büfeyi ateşe verirken polis tazyikli su, ses bombası ve göz yaşartıcı gazla müdahale etti.

Hafta sonu da gerilim düşmedi. 17 Ekim Cumartesi günü Eğitim Bakanlığı önünde polis kalabalığa pompalı tüfekle plastik mermi olduğu değerlendirilen mühimmatla ateş açtı. Açılan ateş sonucu iki gazeteci ve çok sayıda gösterici yaralandı.

Emniyet Müdürü Skender Hita, plastik mermi kullanımını yalanlamadı ve kullanılan tüm araçların sınırlı şekilde devreye sokulduğunu savundu. Hita, yedi polis memurunun açığa alındığını ve haklarında disiplin soruşturması başlatıldığını açıkladı.

Olaylara ilişkin rakamlar

• 1.067 kişi gözaltına alındı, 330 kişi serbest bırakıldı
• 388 kişi hakkında adli işlem başlatıldı
• 120 polis ile 45 gösterici yaralandı
• Kayıtlara geçmeyen vakalar nedeniyle yaralı gösterici sayısının daha yüksek olduğu belirtiliyor

Olaylar başkentle sınırlı kalmadı. Gösteriler Elbasan, İşkodra, Dıraç, Kukes ve Avlonya'ya da sıçradı. İşkodra'da bir polis amiri ağır yaralandı.

Protestocular istifa talep ediyor

Gösterilere katılan öğrenciler artan eğitim masraflarından, üniversitelerdeki fiziki koşullardan, mali destek eksikliğinden ve mezuniyet sonrası iş bulamamaktan şikayet ediyor.

Tıp fakültesi öğrencisi Juri Taullahu, "13 yıllık yolsuzluk, hiçbir şey yapmama ve boş vaatler bardağı taşırdı" derken, avukat Lulzim Tanushi hükümetin halkın sesine kulak tıkadığını söyledi.

25 yaşındaki milletvekili Marjana Koceku da sokaktaki öğrencilere katıldı. Koceku, siyasi elitin uyguladığı politikaların Arnavutluk halkının talepleriyle taban tabana zıt olduğunu vurguladı.

Lüks tatil köyü projesi tepkileri tetikledi

Ekim ayındaki şiddetli çatışmalar, yaz boyunca eski ABD Başkanı Donald Trump'ın damadı Jared Kushner'in desteklediği lüks tatil köyü projesine karşı yürütülen barışçıl eylemlerin devamı niteliğini taşıyor.

Kushner'in yatırım şirketi Affinity Partners, Adriyatik kıyısındaki koruma altındaki Vjosa-Narta sulak alanının yakınında 1,4 milyar avroluk bir turizm kompleksi planlıyor.

Çevre aktivistleri ve ornitologlar, küresel flamingo nüfusunun yüzde 1'inden fazlasına ev sahipliği yapan ve deniz kaplumbağaları ile Akdeniz foklarının üreme alanı olan bölgenin inşaatla tahrip edileceği uyarısında bulunuyor.

• 4 Haziran'da Tiran'da düzenlenen kitlesel yürüyüşlerde "Arnavutluk satılık değil" sloganları atılmıştı
• Temmuz ayında köylüler arazilerinin proje için haksız yere satıldığını duyurmuştu
• Geçen yıl savcılar, eski başbakan yardımcısının imtiyazlı şirketlere inşaat ihaleleri dağıttığı suçlamasını yöneltmişti

Rama dış müdahale iddiasında bulundu

2013 yılından bu yana iktidarda olan ve geçen yıl yapılan seçimlerde dördüncü dönemini kazanan Edi Rama, istifa çağrılarını kesin bir dille reddetti. Demokrasilerde hükümetlerin şiddetle değil sandıkla değiştiğini belirten Rama, "Sorumluluğum meşru endişeleri dinlemek ve Arnavutluk'u ileri taşımaktır" dedi.

Rama, protestoların arkasında belirsiz dış aktörler olduğunu ileri sürerek ofisine bu hafta bir dron saldırısı girişiminde bulunulduğunu söyledi. Başbakan, "Bunu hayata geçirmeyi hiçbir genç veya öğrenci aklından bile geçirmez, bu işin arkasında yabancı bir el var" ifadelerini kullandı.

18 Ekim Pazar günü başbakanlık ofisi önündeki kaldırım taşları göstericilerin polise fırlatmasını önlemek amacıyla iş makineleriyle sökülürken, Rama öğrencileri diyaloğa davet etti. Yaşanan gerilim nedeniyle Rama, Viyana'da yapacağı görüşmeyi iptal etti.

Başbakan Yardımcısı Albana Koçiu şiddeti kınayarak öğrencilere vandallıktan uzak durma çağrısı yaptı. Avrupa Birliği Komisyonu ise şiddet kullanımını kınarken barışçıl gösteri hakkına saygı duyulması gerektiğini vurguladı.

AB üyelik sürecinin Batı Balkanlar'daki öncüsü konumundaki Arnavutluk, en erken 2028 ile 2030 yılları arasında birliğe tam üye olmayı hedefliyor.