Antalya'da COP31 rüzgarı: 102 ülkeden lider diplomasi trafiğinde

Türkiye'nin ilk kez ev sahibi olduğu ve Avustralya ile ortak başkanlık yürüttüğü Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31), Antalya'da yoğun bir tempo ile devam ediyor. 9-20 Kasım tarihleri arasında düzenlenen zirveye 196 ülke ve Avrupa Birliği'nden gelen temsilciler katılıyor.

Zirveye 102 ülkeden lider ile 300'den fazla bakan katılım bildirdi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan çok sayıda dünya lideriyle ikili görüşmeler gerçekleştirirken, Emine Erdoğan da Sıfır Atık girişimi üzerinden küresel iş birliği çağrısında bulundu.

Tarih ilk kez Türkiye ve Avustralya'yı ortak başkanlıkta buluşturdu

1992'de Rio'da kabul edilen BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi kapsamında her yıl düzenlenen COP toplantıları, bu kez tarihi bir ilke sahne oluyor. Antalya'daki buluşmada ilk kez iki ülke başkanlığı paylaşıyor.

Türkiye ev sahibi ve COP31 Başkanı sıfatıyla uygulamaya dönük Eylem Gündemi'ni şekillendirirken, Avustralya müzakerelerin siyasi ve içerik yönünü yönetiyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum COP31 Başkanlığı görevini üstlenirken, Bakan Yardımcısı Fatma Varank CEO olarak görev yapıyor.

1 milyon 100 bin metrekareye yayılan konferans alanında:

• 527 bin metrekarelik Mavi Bölge'ye 100 bine yakın delege ve gözlemci bekleniyor
• 582 bin metrekarelik Yeşil Bölge için 1,5 milyon ziyaretçi öngörülüyor
• 630 düşük emisyonlu otobüs ve 27 bin 957 güvenlik personeli görev yapıyor

Resmi müzakerelerde iklim finansmanı, Küresel Uyum Hedefi, karbon piyasaları ve Kayıp ve Zarar Fonu öne çıkan başlıklar arasında yer alıyor. Kurum, "Uygulama COP'u" vizyonuyla Sıfır Atık, temiz enerji dönüşümü ve İklim Uygulama Köprüsü dahil 10 öncelikli gündem maddesi açıkladı.

Erdoğan'dan barış ve diplomasi trafiği

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 11-12 Kasım'daki Liderler Zirvesi kapsamında Antalya'da yoğun bir diplomasi maratonu yürüttü:

• BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ile Gazze, Kıbrıs ve Libya gündeminde buluştu; Ukrayna-Rusya savaşının bitmesi için yeni diyalog sürecine destek vermeye hazır olduklarını bildirdi
• İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan'ı kabul ederek müzakere masasının kurulması ve diplomasiye şans verilmesi gerektiğini vurguladı
• Ermenistan Başbakanı Paşinyan ile Türkiye-Ermenistan normalleşme sürecini ve Azerbaycan barış sürecini değerlendirdi
• Brezilya Devlet Başkanı Lula da Silva ile diplomatik ilişkilerin gelecek yıl 100. yılı vesilesiyle COP30'daki kazanımların COP31'e taşınması üzerine konuştu

Erdoğan ayrıca Suudi Arabistan Enerji Bakanı ile bir araya geldi, gelecek yıl COP32'ye ev sahipliği yapacak Etiyopya Başbakanı'nı tebrik etti; Bangladeş, Türkmenistan, Sudan ve Kongo Demokratik Cumhuriyeti liderleriyle ikili ilişkileri değerlendirdi.

Emine Erdoğan'dan küresel sıfır atık çağrısı

Emine Erdoğan, Antalya'da "Küresel Sıfır Atık İttifakı Lider Eşleri Yüksek Düzeyli Toplantısı"na ev sahipliği yaptı. Türkiye'de 9 yıl önce başlatılan Sıfır Atık Hareketi sayesinde geri kazanım oranının yüzde 13'ten yüzde 37'nin üzerine çıktığını aktaran Emine Erdoğan, "Başarımızı yalnızca geri kazandığımız atıkla değil, oluşmasını önlediğimiz atıkla da ölçmeliyiz" dedi.

Tütün endüstrisinin yılda 600 milyon ağaç ve 22 milyar ton su tükettiğini, tekstil sektörünün 92 milyon ton atık ürettiğini hatırlatan Emine Erdoğan, küresel şirketler için ortak şeffaflık standartları geliştirilmesini istedi. Gazze'de 61 milyon ton enkaz biriktiğini, meyve bahçeleri ve zeytinliklerin yüzde 97'sinin yok olduğunu vurgulayarak, 2,9 trilyon dolarlık küresel askeri harcamaların küçük bir bölümünün dahi ortak sorunlara ayrılabileceğini belirtti.

Zirveden samimi anlar: Lula ve Paşinyan öne çıktı

Zirve, müzakerelerin yanı sıra liderlerin insani anlarına da sahne oldu. Dördüncü kez devlet başkanı seçilen 81 yaşındaki Brezilya lideri Lula da Silva, karşılama töreninde Erdoğan ve Guterres ile yaptığı sıcak kucaklaşmalarla dikkati çekti. Lula, Kongo Demokratik Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı'nı konuşması sonrasında sarılarak tebrik etti.

Ermenistan Başbakanı Paşinyan ise zirve alanını golf aracıyla gezdiği ve ince belli bardaktan çay içtiği anları sosyal medyada paylaştı. Paşinyan'ın Antalya'nın ardından Dublin'e giderken otelde bulunan Anamur muzunu cebine koyup İrlanda'da çıkardığı görüntüler de geniş yankı uyandırdı.

Sıcaklık uyarısı ve 1,6 milyar dolarlık finansman

Zirve sırasında yayımlanan Dünya Meteoroloji Örgütü "2026 Küresel İklim Durumu" raporu, bu yılın kayıtlara geçen en sıcak 4 yıldan biri olacağını ortaya koydu. Ocak-eylül döneminde küresel ortalama yüzey sıcaklığının sanayi öncesi ortalamanın 1,47 derece üzerine çıktığı belirtilirken, Avrupa'daki sıcak hava dalgaları ve yangınların 30 binden fazla ölüme yol açtığı aktarıldı.

Zirvenin dördüncü gününde Asya Altyapı Yatırım Bankası (AIIB), Türkiye'nin iklim politikalarını desteklemek üzere 1,6 milyar dolarlık rekor finansman anlaşması imzaladı. Pakette öne çıkan hedefler:

• Emisyon ticaret sisteminin geliştirilmesi
• 2027 başına kadar 1.800 megavatlık rüzgar ve güneş enerjisi lisansının alınması
• 2028'e kadar 225 bin çiftçinin az su tüketen ürünlere geçişi
• 50 bin hektarlık karbon yutağı oluşturulması

COP31 Başkanı Murat Kurum, "İklim Uygulama Köprüsü" ile finansmana erişimin hızlandırılacağını ve Türkiye'nin 2 yılda inşa ettiği 500 bin iklim dirençli konut tecrübesini paylaşmaya hazır olduklarını bildirdi.