AB'de otomotivde tarihi esneme: 2035 benzinli-dizel yasağı yumuşatılıyor

Avrupa Birliği, otomotiv endüstrisini derinden etkileyen sıfır emisyon hedeflerinde köklü bir değişikliğe gidiyor. 2035 yılına kadar benzinli ve dizel otomobillerin satışının tamamen sona erdirilmesini öngören düzenleme, üzerinde varılan yeni siyasi uzlaşıyla birlikte ciddi biçimde esnetiliyor.

Bu gelişme, otomobil pazarında uzun süredir devam eden "katı hedefler mi, uygulanabilir geçiş mi?" tartışmasının fiili olarak sonuna gelindiğini gösteriyor.

2023'teki hedef neydi, şimdi ne oldu?

2023'te kabul edilen ilk düzenleme, 2035 yılı itibarıyla tüm yeni otomobil ve hafif ticari araçlarda karbondioksit emisyonlarının %100 azaltılmasını zorunlu kılıyordu. Uygulama boyutundan bakıldığında bu, egzoz borusu bulunan hiçbir yeni aracın Avrupa'da satılamayacağı anlamına geliyordu.

Ancak aradan geçen sürede Almanya ve İtalya gibi otomobil üretiminde küresel ölçekte söz sahibi olan ülkelerin sert itirazları, sürecin seyrini değiştirdi. Bu itirazlar neticesinde Aralık 2025'te %100 hedefi %90 seviyesine çekildi. Kalan %10'luk dilim için düşük karbonlu çelik ve yenilenebilir yakıt kullanımından kaynaklanan krediler öngörüldü. Böylece şarj edilebilir hibrit ve menzil uzatıcı teknolojilere sahip araçların pazardaki varlığını sürdürebilmesinin önü açılmış oldu.

Ekim 2026 uzlaşması: Hedef bir kez daha indi

Ekim 2026 itibarıyla varılan son siyasi uzlaşma, bu esneme payını daha da genişletiyor. Avrupa Halk Partisi, Sosyalistler ve Demokratlar ile Renew Europe gruplarının temsilcileri, yeni otomobil filosunda emisyonların 2021 seviyelerine kıyasla %87,5 oranında azaltılması konusunda anlaştı.

Komisyonun önceki %90 hedefinden daha düşük olan bu yeni oran, üreticilerin operasyonel yükünü belirgin şekilde hafifletiyor. Anlaşmaya göre:

• AB sınırları içinde üretilen düşük karbonlu çelik kullanan markalar, bu oranın 7,5 puanlık kısmını kredilerle karşılayabilecek.
• Kalan hedef, markaların satışa sunduğu filo ortalaması üzerinden hesaplanacak.
• Çok yıllı uyum planlamaları ve kompakt elektrikli araçlar için ekstra kredi imkânları taslağa dâhil edildi.

Yerel çelik sanayisini desteklemeyi ve endüstriyel emisyonları kontrol altında tutmayı da amaçlayan bu çerçeve, bir yandan markaların esneklik taleplerine cevap veriyor, diğer yandan Avrupa'nın sanayi bağımsızlığını güçlendirmeyi hedefliyor.

İçten yanmalı motorlar için sınırsız kapı açılmıyor

Yeni tasarı içten yanmalı motorlu araçların ömrünü uzatsa da bu, benzinli ve dizel satışları için sınırsız bir hak anlamına gelmiyor. Emisyon hedefleri tek bir modelin egzoz çıktısı üzerinden değil, markanın toplam yeni araç filosunun genel ortalaması üzerinden hesaplanacak.

Dolayısıyla firmalar, içten yanmalı motora sahip araçları satabilmek için bol miktarda düşük emisyonlu model satmak ve kredi kurallarına sıkı sıkıya uymak zorunda kalacak. Elektrikli araçlar, markaların bu dengelemeyi sağlamasında merkezi rol oynamaya devam ediyor.

Yeni oranlar; şarj edilebilir hibrit otomobillerin, menzil uzatıcıya sahip elektrikli araçların ve emisyon değerleri iyileştirilmiş geleneksel modellerin Avrupa pazarında kendilerine daha rahat yer bulabileceğini ortaya koyuyor.

2030 ara hedefleri de güncellendi

Anlaşma yalnızca 2035'i değil ara hedefleri de kapsıyor:

• Otomobillerde 2030'a kadar ortalama emisyonlarda %55 azaltım hedefleniyor.
• Hafif ticari araçlarda bu oran Komisyonun önceki teklifindeki %40'tan %35 seviyesine indirildi.

Yasal süreç henüz tamamlanmadı

Varılan bu siyasi uzlaşma, yasama sürecinin bittiği anlamına gelmiyor. Sürece dâhil olan parlamento gruplarının öncelikle kendi pozisyonlarını resmen onaylaması, ardından Avrupa Parlamentosu ile üye ülkelerin nihai yasa metni üzerinde müzakereleri tamamlaması gerekiyor.

Yasal prosedürler sonuçlanana dek 2035 yılı için belirlenen mevcut sıfır emisyon hedefi yasal taban olmaya devam edecek. Markalar daha esnek kurallar çerçevesinde hazırlık yapsa da, bu siyasi uzlaşıyı her türlü içten yanmalı aracın kalıcı olacağına dair kesin bir garanti olarak göremiyor. Yine de Avrupa'nın otomotiv geleceği giderek netleşiyor: AB, katı sıfır emisyon politikasından filo emisyonlarını düşürme şartıyla bazı içten yanmalı araçlara izin veren daha pragmatik bir yapıya geçiş yapıyor.