ABD'de Havacılık Krizi Sonlandı, Uçuş Aksamaları Sürüyor

Amerika Birleşik Devletleri'nde binlerce uçuşu etkileyen havacılık krizi sona erdi. Federal Havacılık İdaresinin 13 Kasım'da ülke genelindeki uçuşları durdurmasının ardından operasyonlar normale dönerken, hava ulaşımındaki gecikme ve iptallerin gün boyu sürdüğü kaydedildi.

ABD Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, krize dair düzenlediği basın toplantısında, durdurma kararı alındığında havada bulunan 3 bin 500 uçağın güvenli şekilde yere indiğini açıkladı. "Tam kapasiteyle yeniden faaliyetteyiz" dedi.

SORUN ESKİ EKİPMAN VE ALTYAPIDAN

Bakan Duffy, yaşanan iletişim sorununun yalnızca eski ekipmanlardan kaynaklanmadığını, telekomünikasyon sisteminin de oldukça eski olduğunu vurguladı. Bir yüklenici firmanın rutin bakım yürüttüğünü ve eski bakır kablolar üzerinden işleyen hatların fiber optik altyapıya geçirildiğini belirterek, sorunun yönlendirici ekipmandan mı yoksa yüklenici firmanın yetersizliğinden mi kaynaklandığını henüz tespit edemediklerini söyledi.

İletişim hatlarına yönelik bir siber saldırı olup olmadığına ilişkin ise Duffy şu ifadeleri kullandı: "İzole etmeyi başardığımızda tüm sistemlerimiz yeniden devreye girdi, dolayısıyla bir siber saldırı olduğuna inanmıyoruz. Sorun, günün gerekliliklerini karşılayamayan bir sistemdi."

İletişim altyapısı ve kontrol kuleleri gibi alanlarda modernizasyon çalışmalarına değinen bakan, Kongre'yi en ileri teknolojiye sahip hava trafik kontrol sistemleri için harekete geçmeye çağırdı. Duffy, "Sistemlerimizi değiştirmeye başlamayacaksak, daha ne kadar bekleyeceğiz?" diye sorarak Kongre'nin konuyu daha ciddiyetle ele alması gerektiğini dile getirdi.

FAA YÖNETİCİSİNDEN AÇIKLAMALAR

Federal Havacılık İdaresi Yöneticisi Bryan Bedford, tedbir amacıyla yerel saatle 15.45 civarında uçuşları durdurma kararı aldıklarını hatırlattı. Bedford, kararın sistemin istikrarsızlığının kök nedenine dair analizler sürerken hava sahasındaki baskıyı azaltmak amacıyla alındığını belirtti.

Bedford, cuma günü için planlanan 50 bin uçuşun yaklaşık 30 bininin durdurma kararı alındığında tamamlandığını veya havada olduğunu, kalan 20 bin uçuşun da 8 bininin gerçekleştirildiğini bildirdi. Gerçekleştirilemeyen 12 bin uçuşun yaklaşık 9 bininin ticari uçuş olduğunu söyleyen Bedford, "Bu sabah itibarıyla sistem stabil durumda" dedi.

Bugün için öngörülen iptal sayısına da değinen Bedford, şu bilgileri paylaştı:

• Bugün planlanan 41 bin uçuştan yaklaşık 4 ila 5 bininin iptal edilmesi bekleniyor
• Bugün hala gecikmeler ve iptaller yaşanacak
• Yarın tam bir toparlanma sağlanmasının önü açılacak
• Pazar günü mesai bitimine kadar uçuş programlarının tamamen normale dönmesi öngörülüyor

Ayrıca, uçuş ekiplerinin aksamalar nedeniyle olmaları gereken yerlerde bulunmadığını, kendi programlarına yeniden dahil olabilecekleri noktalara ulaşmaları gerektiğini vurguladı.

HAVA YOLU ŞİRKETLERİ SEFERLERİNİ YENİDEN DÜZENLİYOR

11 Eylül 2001'deki terör saldırılarından bu yana uygulanan en uzun süreli uçuş durdurma kararının kaldırılmasının ardından hava yolu şirketleri seferlerini normale döndürmeye çalışırken, aksamalar bugün de devam etti. Türkiye saatiyle 20.00 itibarıyla bugün 4 binden fazla uçuş iptal edildi, 3 binden fazla uçuşta gecikme yaşandı.

Binlerce yolcu havalimanlarında mahsur kalırken, şirketler aksamaların sürebileceği uyarısında bulundu. Acil seyahat ihtiyacı olmayan yolculara uçuşlarını ertelemeleri tavsiye edildi.

• American Airlines: Ulusal hava sahası sistemindeki büyük aksaklığın etkilerinin bugün de süreceği belirtildi
• Delta Air Lines: Esneklik bulunan yolculara uçuşlarını 16 Kasım Pazartesi veya sonraki bir tarihe almaları önerildi
• United Airlines: Bu hafta sonu uçuşların büyük kısmının normal gerçekleştiği ancak uçak ve mürettebatın yeniden konumlandırılması nedeniyle bazı gecikmelerin süreceği bildirildi

50 MİLYAR DOLARLIK KAYNAK TALEBİ

Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, sorunun ülkenin eskiyen altyapısından kaynaklandığını savunarak, hava trafik kontrol sisteminin yenilenmesi için Kongreden 50 milyar dolarlık kaynak sağlanmasını talep etmişti. İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin ise şu ana kadar herhangi bir siber saldırı bulgusuna rastlanmadığını kaydetti.

SİBER SALDIRI İDDİALARI YOK

Bakanlar Duffy ve Mullin, kesintiyi görüşmek üzere Oval Ofis'te Başkan Donald Trump ile bir araya geldi. Mullin, kesintinin bir siber saldırıdan veya kontrolden çıkmış bir yapay zeka sisteminden kaynaklandığına dair "sıfır kanıt" olduğunu açıkladı. Microsoft kesintisiyle veya koordineli bir siber saldırıyla bağlantı kurulduğu yönündeki spekülasyonları da reddetti.

Mullin, "Siber saldırı olsaydı, genellikle birileri çıkar ve 'bunu biz yaptık' der. Böyle bir iletişim trafiği yok. Hiçbir iz görmedik" ifadelerini kullandı. Sorunun mekanik kaynaklı göründüğünü ancak incelemelerin sürdüğünü belirten bakan, hiçbir ihtimalin tamamen dışlanmadığını dile getirdi. Ulusal Güvenlik Ajansı'nın da soruşturmada İç Güvenlik Bakanlığı ile birlikte çalıştığı aktarıldı.

YOLCULARA TAZMİNAT ÖDENMEYECEK

Kalkış yasağı kaldırılsa da yolcuların mağduriyeti sona ermedi. Artan rötar ve iptaller nedeniyle binlerce yolcu gidiş salonlarına akın etti. Aksaklık FAA sistemlerindeki arızadan kaynaklandığı ve taşıyıcı şirketlerin sorumluluğu bulunmadığı için havayolu şirketleri mağdur yolculara tazminat ödemek zorunda kalmayacak.

Yatırımcılar ise havayolu şirketlerinin uğrayacağı mali kaybı fiyatlamaya başladı:

• American Airlines, United Airlines ve Delta Air Lines hisseleri yüzde 1 ile 2 arasında geriledi
• JetBlue Airways hisseleri yaklaşık yüzde 3 düştü

American Airlines, uçakları ve mürettebatı daha hızlı toparlanacak şekilde konumlandırmak adına ana merkezleri dışındaki küçük şehirlere ve uluslararası noktalara yapılan uçuşlara öncelik verdiğini duyurdu.