ABD'de dev şirketlerde işten çıkarmalar hız kesmiyor

ABD istihdam piyasasına dair yayımlanan son raporlar, ülke genelinde iş gücü piyasasının gücünü koruduğunu gösteriyor. Tarım dışı istihdam ekim ayında 165 bin kişi artarak beklentilerin üzerinde bir performans sergilerken, profesyonel ve ticari hizmetler, ulaştırma ile sağlık hizmetleri sektörlerindeki yükselişler öne çıktı.

İşsizlik oranı ekimde yüzde 4,1'e inerken, işsiz sayısı 41 bin düşüşle 7 milyon 68 bine geriledi. Özel sektör istihdamında da benzer bir tablo görüldü; özel sektörde istihdam ekimde 86 bin kişi artarak piyasa beklentilerini geride bıraktı.

İşten çıkarmalar 2023'ten bu yana en düşük seviyesinde

Açık iş sayısı eylül verilerine göre 333 bin artarak 7 milyon 523 bine ulaşırken, işe alım sayısı da 131 bin yükselişle 5 milyon 402 bine çıktı. Aynı dönemde işten çıkarma ve işten ayrılmaların toplamı 127 bin azalarak Mart 2025'ten bu yana en düşük seviyesine indi.

İşten çıkarmaları takip eden bağımsız veriler de bu eğilimi destekliyor. Ekim ayında açıklanan 43 bin 994 kişilik işten çıkarma sayısının, geçen yılın ekim ayına kıyasla yüzde 71 azalarak 2023'ten bu yana en düşük ekim seviyesine ulaştığı belirtiliyor.

Makro verilerdeki olumlu tabloya rağmen hanehalkı beklentilerinde karışık bir seyir göze çarpıyor. İşsizlik oranının bir yıl sonra daha yüksek olacağına dair beklenti 1,4 puan artarak yüzde 45,3'e yükseldi ve Nisan 2020'den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Gelecek 12 ayda işini kaybetme olasılığı beklentisi yüzde 13,9'a çıkarken, yeni iş bulma beklentisi de yüzde 46,5'e yükselerek Kasım 2025'ten bu yana en yüksek düzeyini gördü.

Teknoloji sektörü işten çıkarmalarda başı çekiyor

İş gücü piyasasında genel tablo olumlu olsa da teknoloji devleri yapay zekanın otomasyon imkanları ve verimlilik arayışıyla on binlerce personeli kapsayan işten çıkarma kararları aldı. Bu yıl büyük ölçekli kararlar alan öne çıkan şirketler şunlar:

• Amazon: Ocak ayında dünya genelinde yaklaşık 16 bin çalışanı işten çıkardı; temmuzda yapay genel zeka biriminde bazı çalışanların işine son verdi.
• Meta: Yaklaşık 8 bin çalışanıyla yollarını ayırırken, 7 bin kişiyi yapay zeka odaklı yeni pozisyonlara kaydırmayı planlıyor.
• Microsoft: Küresel iş gücünün yaklaşık yüzde 2,1'ine denk gelen 4 bin 800 pozisyonu sonlandırdı; ABD, Kanada, Hindistan ve Birleşik Krallık'ta yaklaşık 60 çalışana gönüllü işten ayrılma teklifi sundu.
• Uber: Karar alma süreçlerini hızlandırmak için çalışan sayısını yaklaşık yüzde 10 azaltacağını duyurdu.
• eBay: Dünya genelindeki iş gücünün yüzde 6'sına karşılık gelen 800 pozisyonu tasfiye edeceğini açıkladı.
• Snap: Çalışanlarının yüzde 16'sına denk gelen yaklaşık 1000 kişiyi işten çıkaracağını bildirdi; şirket CEO'su kararda yapay zekadaki hızlı ilerlemelerin etkili olduğunu kaydetti.
• Cisco Systems: Yatırımlarını yapay zekaya kaydırmayı amaçlayan yeniden yapılanma kapsamında yaklaşık 4 bin kişiyi çıkaracağını belirtti.
• Etsy: İş gücünü yaklaşık yüzde 12 azaltacağını duyurdu.

Finansal teknoloji ve kripto

Finansal teknoloji alanında da büyük işten çıkarma kararları alınmaya devam ediyor:

• Visa: Verimliliği artırmak amacıyla iş gücünün yüzde 7'sine denk gelen 2 bin 600 pozisyonu azaltacağını açıkladı.
• Intuit: Organizasyon yapısını sadeleştirmek için tam zamanlı çalışan sayısını yüzde 17 azaltacağını bildirdi.
• Coinbase: Piyasa koşulları ve yapay zeka dönüşümünü gerekçe göstererek çalışanlarının yaklaşık yüzde 14'ünü işten çıkaracağını belirtti.
• Robinhood: Çalışan sayısını yüzde 10 azaltarak "yetenek yoğunluğunu" artırmayı hedeflediğini duyurdu.
• Block: 4 binin üzerinde çalışanıyla yollarını ayıracağını açıkladı.
• Fiserv: Haziran ayından bu yana çalışan ve yüklenici sayısını 3 bin azalttığını, üst yönetimin yüzde 10'dan fazla küçültülmesinin de buna dahil olduğunu bildirdi.

Perakende, üretim ve finans devleri

Teknoloji dışındaki sektörlerde de stratejik işten çıkarmalar birbirini izledi:

• American Express: Küresel iş gücünü yaklaşık yüzde 5 azaltacağını bildirdi.
• Kroger: Gelecek 3 yıl içinde kurumsal kadrosunu yaklaşık 3 bin kişi azaltacağını duyurdu.
• PepsiCo: Yiyecek ve içecek bölümünde yaklaşık 1000 kişilik istihdama son vereceği bildirildi.
• Boeing: Ticari uçaklar birimindeki iş gücünü yaklaşık yüzde 5 azaltmayı planladığını açıkladı.
• Nike: Büyük bölümü teknoloji alanında olmak üzere yaklaşık 1400 kişiyi işten çıkaracağını belirtti.
• Dow Inc: Ocak ayında yaklaşık 4 bin 500 kişiyi işten çıkarmayı planladığını, maliyetleri düşürmek için iş süreçlerinin otomasyon ve yapay zeka ile iyileştirileceğini kaydetti.
• Lucid: ABD'deki mevcut iş gücünü yüzde 18 azaltacağını duyurdu.
• General Motors: Yazılım ve hizmetler biriminde 1000'den fazla maaşlı çalışanın işine son vereceği aktarıldı.

Medya sektöründe de çıkarmalar sürüyor

Yayın platformu Netflix, küresel iş gücünün yaklaşık yüzde 6'sına denk gelen 1000 civarında çalışanıyla yollarını ayıracağını duyurdu. Bu, şirketin 2022'den bu yana en büyük işten çıkarma dalgası olarak öne çıkıyor.

Eğlence sektörünün köklü firmalarından Walt Disney'in bazı yöneticilerinden yıllık giderlerini yüzde 20 azaltmalarını istediği, bu tasarrufun büyük bir bölümünün binlerce kişinin işten çıkarılması yoluyla sağlanacağı belirtiliyor.

Reklam ve pazarlama alanında faaliyet gösteren Omnicom Group, diğer bir reklam devini satın almasının ardından yaklaşık 15 bin kişilik istihdam azaltımına gideceğini duyurdu. Şirket geçen yıl da 4 bin kişiyi işten çıkarmıştı.