G7 ülkeleri, ABD Başkanı Donald Trump'ın uyguladığı baskının ardından acil durum rezervlerinden 100 milyon varil motorin ve ham petrol salınması kararını açıkladı. Liderler ayrıca enerji ürünlerine yönelik ihracat kısıtlamalarına gitmeme taahhüdünde bulundu.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un Trump ile yaptığı görüşmenin ardından başkanlık ettiği video konferans toplantısına İngiltere, Kanada, Almanya, İtalya, Japonya ve ABD katıldı.
Washington yönetimi, özellikle Avrupa Birliği üzerinde baskı kurarak acil motorin stoklarının devreye sokulmasını talep etmişti. Adım atılmaması durumunda ABD'nin motorin ihracatına yasak getirilebileceği uyarısı dile getirilmişti.
G7 liderleri ortak açıklamada, Uluslararası Enerji Ajansı aracılığıyla koordine edilecek 100 milyon varillik kullanımın derhal başlayacağını ve dört aya yayılacağını kaydetti. Buna göre üye ülkeler ve ortaklar ilk 20 gün içinde piyasaya yüklü miktarda motorin sunacak.
Trump ihracat yasağından vazgeçtiğini duyurdu
ABD Başkanı Donald Trump, Alabama'ya gitmeden önce Beyaz Saray'da basın mensuplarına yaptığı açıklamada motorin ihracatına yasak getirmeyeceklerini söyledi. Trump, "Avrupa'nın elinde çok fazla motorin var. Onlar da biz de küresel çapta büyük bir katkı sağlayacağız. İhracat yasağı uygulamayacağız" ifadelerini kullandı.
Trump ayrıca sosyal medya hesabından paylaştığı mesajda, "Avrupa, yüksek stoklu motorin rezervlerinden muazzam bir miktarı serbest bırakmayı kabul etti. Süreç derhal başlayacak" dedi.
G7 ortak açıklamasında ise üye ülkeler arasında enerji ve enerji ürünlerine yönelik ihracat kısıtlamalarından kaçınma taahhüdü yinelendi ve tüm üreticilere piyasadaki gerilimi tırmandırabilecek yasaklardan uzak durma çağrısı yapıldı. Gerekli görülmesi durumunda ek motorin arzı ihtimalini ele almak üzere gelecek günlerde IEA bünyesinde yeniden toplanılacağı belirtildi. Açıklamada, ham petrol ve motorin miktarlarının dağılımına ya da hangi ülkenin ne kadar katkı vereceğine dair ayrıntı verilmedi.
İran savaşı ve yaklaşan ara seçimler baskıyı artırıyor
Akaryakıt fiyatlarını aşağı çekme çabası, ABD'de kasım ayında yapılacak Kongre ara seçimleri öncesine denk geliyor. 17-20 Eylül tarihlerinde yapılan kamuoyu yoklamasında halk desteği yüzde 32 ile kariyerinin en düşük seviyesine gerileyen Trump, özellikle hayat pahalılığı nedeniyle seçmen tepkisiyle karşılaşıyor. Ankete katılan Amerikalıların yalnızca yüzde 17'si Trump'ın hayat pahalılığı politikasını onaylıyor.
İran savaşının enerji piyasalarında yarattığı baskı ve Rusya'nın Ukrayna'ya dönük saldırılarının ardından getirdiği ihracat kısıtlamaları küresel akaryakıt fiyatlarını tarihi seviyelere taşıdı. Euro Bölgesi'nde eylül ayı enflasyonu enerji fiyatlarındaki artışla yüzde 3,8'e tırmanarak son üç yılın en yüksek oranını gördü.
Washington yönetimi, taşımacılık ve tarım gibi motorine bağımlı sektörlerin yükünü hafifletmek adına gelecek hafta vergiden muaf kırmızı boyalı mazot kullanımının genişletilmesini içeren bir başkanlık kararnamesi yayımlamaya hazırlanıyor.
Piyasalar nasıl tepki verdi?
G7 müzakerelerinin basına yansımasının ardından piyasalarda sert bir gerileme yaşandı:
- ABD vadeli motorin fiyatları yüzde 3,25 gerileyerek galon başına 4,49 dolara indi.
- Avrupa gösterge vadeli motorin fiyatları da ton başına yaklaşık 83 dolar düşüşle yüzde 5,75 kayıp yaşadı.
Avrupa ülkeleri, Körfez üreticilerinden gelen akışın aksaması nedeniyle bu yıl ABD motorinine bağımlılığını artırmıştı. Müzakerelere yakın kaynaklara göre AB hükümetleri, Fransa'nın önerdiği 50 milyon varil motorin ve IEA üyelerince 50 milyon varil ham petrol salınması planını ele aldı.
Eurostat verilerine göre 50 milyon varillik bir motorin arzı, AB'nin acil durum motorin ve gazyağı stoklarının yaklaşık yüzde 17'sine, yıllık tüketiminin ise yaklaşık yüzde 3'üne denk geliyor.
IEA üyesi 32 ülke mart ayında 400 milyon varillik rekor bir rezerv kullanımında uzlaşmıştı. IEA Direktörü Fatih Birol, bu miktarın üçte ikisinin piyasaya sürüldüğünü, kalan kısmın henüz devreye girmediğini ve toplam IEA stoklarının yüzde 80'inin halen korunduğunu bildirmişti.
