TRT World Forum'da Enerji Krizleri ve Güvenlik Gündemde

Dünyanın önde gelen isimlerini bir araya getiren TRT World Forum, bu yıl "Merkezsiz Dünya: Kurallar Geçersiz Kaldığında Kim Liderlik Eder?" temasıyla İstanbul Kongre Merkezi'nde hız kesmeden devam ediyor.

Forum kapsamında düzenlenen "Enerji Krizlerinin Artçı Sarsıntıları: Baskı Altındaki Kurumlar" başlıklı panelde, küresel enerji krizlerinin yarattığı etkiler ve arz güvenliği konuları derinlemesine masaya yatırıldı.

Milli İstihbarat Akademisi Başkanı Talha Köse:

Panelde söz alan Milli İstihbarat Akademisi Başkanı Talha Köse, Türkiye'nin enerji konusundaki stratejik konumuna değinerek, ülkenin enerjide önemli transit ülkelerden biri olduğunu belirtti. Köse, Türkiye'nin enerji köprüsü konumundan enerji merkezine dönüşmeyi hedeflediğini vurguladı.

Enerji akışının kısıtlanmasının yalnızca Türkiye'yi değil, Avrupa ve diğer ülkeleri de olumsuz etkilediğine işaret eden Köse, Türkiye'nin enerji ve ticaret yollarını koruyabilecek güçlü bir ülke olduğunu ortaya koyduğunu aktardı.

Rusya ve Orta Doğu ülkeleri gibi tüm ortaklarla iyi ilişkiler sürdürmeye gayret ettiklerini belirten Köse, şunları kaydetti:

"Bizim için en önemli şey barışın sağlanmasıdır. Sınırlarımızdan enerjinin geçmesine ihtiyacımız var."

Köse, boru hatlarını ve enerji güzergahlarını güvence altına alabileceklerini, bunun yanı sıra diplomatik ve arabuluculuk kabiliyetlerini de göstermeye çalıştıklarını ifade etti. Tüm bu araçlara yatırım yaptıklarını ve kriz anlarında yardım etmeye hazır olduklarını aktörlere gösterdiklerini anlattı.

"Finansal, savunma, diplomatik ve arabuluculuk kabiliyetlerimizle Orta Doğu, Orta Asya ve Hazar ülkelerine burada gerçek bir enerji merkezini hayata geçirme niyetinde olduğumuzu gösteriyoruz. Bütün bunlar farklı yetkinlikler gerektiriyor ve Türkiye tüm bu alanlarda yatırım yaparak başarısını ortaya koyuyor." diyen Köse, Türkiye'nin çok yönlü enerji stratejisine dikkat çekti.

Eski AB Komisyonu Enerjiden Sorumlu Üyesi Kadri Simson:

Eski Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Enerjiden Sorumlu Üyesi Kadri Simson da AB ülkelerinin büyük fosil yakıt ithalatçıları olduğuna işaret ederek, küresel çapta fosil yakıt fiyatları dalgalandığında bedelinin Avrupalılar tarafından ödendiğini dile getirdi.

Simson, bu yıl Avrupalıların aynı miktardaki fosil yakıt için 150 milyar avrodan fazla ekstra ödeme yaptığını belirtti. 2022 yılının çok daha kötü olduğunu hatırlatan Simson, o dönemde Avrupalıların ithalat için 600 milyar avroyu aşkın ödeme yaptığını, bunun nedeninin Rusya'nın Ukrayna'ya karşı savaşını başlatmasıyla Avrupalıların doğal gaz arzının kesilmesi olduğunu söyledi.

Avrupa'nın Rus gazına yüksek bağımlılığı nedeniyle arzın kesilmesiyle ortaya çıkan sorunları anlatan Simson, şu değerlendirmeyi yaptı:

"Bu bağlamda Türkiye çok önemli bir rol oynuyor. Çünkü tam zamanında devreye giren ve Azerbaycan'ı Türkiye üzerinden Avrupa'ya bağlayan Güney Gaz Koridoru, çok kısa sürede maksimum kapasite sağlayabildi."

Simson, kaybedilen miktarın yüksek olması nedeniyle hiçbir gaz üreticisinin Rusya'dan sağlanan hacmin yerini tek başına dolduramadığını da belirtti.

Avrupa'nın bu sorunu nasıl ele aldığına da değinen Simson, onlarca gigavatlık yeni yenilenebilir enerji kapasitesini devreye soktuklarını, rüzgar ve güneş enerjisi sayesinde santrallerde artık gaz yakmadıklarını ifade etti. Elektrik üretiminde rüzgar ve güneşin tüm fosil yakıt santrallerinin toplamından daha fazla elektrik ürettiğini belirten Simson, "Dünyanın çoklu yakıt kriziyle karşı karşıya olduğu şu dönemde Avrupa'nın görece iyi bir durumda olmasının sebebi de budur." diye konuştu.

Eski Moldova Başbakan Yardımcısı Nicu Popescu:

Eski Moldova Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri ile Avrupa Entegrasyonu Bakanı Nicu Popescu ise Moldova'nın Rusya-Ukrayna Savaşı'ndan önce de ciddi enerji şokları yaşamaya başladığını anımsattı. 2022'de Moldova'ya gaz arzının fiilen kesildiğini belirten Popescu, şunları söyledi:

"Dolayısıyla Moldova'da Rus gazına olan yüzde 100 bağımlılıktan yüzde 0 bağımlılığa geçmek zorunda kaldık. Bunu 2-2,5 yıl içinde başardık."

Popescu, elektrik konusunda farklı bir durum yaşadıklarını aktararak, Rusya'nın Ukrayna'yı geniş çaplı işgale başladığı gece Moldova ve Ukrayna'nın Rus elektrik şebekesinden ayrılarak Avrupa elektrik şebekesine bağlandığını belirtti.

Birtakım sorunlar yaşadıklarını ancak uyguladıkları çözümün yenilenebilir ve yeşil enerjiye hızlandırılmış geçiş olduğunu söyleyen Popescu, "3 yıl içinde yenilenebilir elektrik oranımızı yüzde 3'ten yüzde 30'a çıkardık." bilgisini verdi.

GCSP Direktörü Alexandra Matas:

Cenevre Güvenlik Politikası Merkezi (GCSP) Uluslararası Güvenlik Diyaloğu Departmanı Direktörü Alexandra Matas ise enerji ile jeopolitik arasındaki ilişkiye dikkati çekerek, siyasi anlaşmazlıkların çözümünde diplomasinin birincil araç olarak kullanılmadığını ifade etti.

Diplomasinin yalnızca dostlarla değil, düşmanlarla da konuşmayı gerektirdiğini vurgulayan Matas, birçok devlet başkanının ve bölgesel kuruluş liderinin diplomatik müzakere kanallarını kullanmak yerine başka yollara başvurduğunu anlattı.

Matas, olumlu gördüğü iki gelişmeyi şöyle sıraladı:

• Arabuluculuk çabalarında çok aktif olan Türkiye gibi yeni aktörlerin artan rolü
• Gayriresmi diplomasinin, yani diplomatik diyalogun artan kullanımı

Panel, enerji krizlerinin küresel boyutları, arz güvenliğinin sağlanması ve uluslararası iş birliğinin geleceği üzerine kapsamlı bir tartışma zeminini ortaya koydu.