Tarihte ilk kez bir ülke soykırımdan mahkum olabilir: Gazze davasına yön verecek

Myanmar'da Arakanlı Müslümanlara yönelik soykırım iddialarıyla ilgili uluslararası hukuk sürecinde tarihi bir aşamaya gelindi. Birleşmiş Milletler'in en yüksek yargı organı olan Uluslararası Adalet Divanı, Gambiya'nın Myanmar'a karşı açtığı davada 19 Kasım Perşembe günü kararını açıklayacak.

Lahey'deki Barış Sarayı'nda gerçekleştirilecek duruşmada açıklanacak karar, mahkemenin bir devletin soykırımdan sorumlu tutulup tutulamayacağına ilişkin vereceği ilk doğrudan hüküm olması bakımından büyük önem taşıyor.

Holokost sırasında yaklaşık 6 milyon Yahudi'yi katleden Nazi Almanyası, tarihin en büyük soykırımlarından birini gerçekleştirmesine rağmen, olayların 1948 tarihli Soykırım Sözleşmesi'nden önce yaşanması nedeniyle Uluslararası Adalet Divanı'nda bu suçtan yargılanmadı.

700 BİNDEN FAZLA MÜSLÜMAN BANGLADEŞ'E SIĞINDI

Dava, Myanmar ordusunun 2017 yılında Arakan eyaletinde yaşayan Rohingya Müslümanlarına yönelik gerçekleştirdiği saldırılara dayanıyor. Askeri operasyonlar sırasında yüz binlerce Arakanlı Müslüman evlerini terk ederek komşu ülke Bangladeş'e sığınmak zorunda kaldı.

Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği verilerine göre, 2017'deki operasyonların ardından yaklaşık 700 bin Rohingyalı Bangladeş'e geçti. Ontario Uluslararası Kalkınma Ajansı'nın araştırmasına göre ise Myanmar'da 24 binden fazla Arakanlı Müslüman katledildi. Araştırma raporunda 4 aylık bir bebeğin bile ateşe verildiği belirtildi.

Arakanlı Müslümanlar uzun yıllardır Myanmar'da vatandaşlık haklarından mahrum bırakılma, ayrımcılık ve şiddetle karşı karşıya kalıyor. 2017 yılında yaşananlar ise bölgedeki insani krizi daha da derinleştirdi.

Davada, Myanmar askerlerinin köylere düzenlediği saldırılarda sivilleri hedef aldığı, evleri ve yerleşim yerlerini ateşe verdiği, kadınlarla erkekleri birbirinden ayırdığı ve cinsel şiddet uyguladığı yönündeki mağdur tanıklıkları önemli yer tutuyor.

GAZZE'DEKİ SOYKIRIM DAVASI İÇİN EMSAL OLABİLİR

Myanmar davası yalnızca Arakanlı Müslümanların adalet arayışı açısından değil, uluslararası hukuk bakımından da yakından takip ediliyor. Uluslararası Adalet Divanı'nın vereceği kararın, Güney Afrika'nın İsrail'e karşı Gazze'deki saldırılar nedeniyle açtığı soykırım davasında da etkili olabileceği değerlendiriliyor.

Her iki dava da 1948 tarihli Soykırım Sözleşmesi kapsamında ele alınıyor. Bu nedenle mahkemenin soykırım kastının belirlenmesi, delillerin değerlendirilmesi ve devletlerin uluslararası sorumluluğuna ilişkin ortaya koyacağı hukuki yaklaşımın Gazze davası açısından da önem taşıyabileceği belirtiliyor.

ABD'nin BM Daimi Temsilcisi Mike Waltz'ın, mahkemenin İsrail askerlerine karşı da kullanılabilecek bir soykırım standardı oluşturulmasına izin verilmemesi gerektiği yönündeki açıklaması da davanın uluslararası siyasi boyutunu gözler önüne serdi.

1 MİLYONDAN FAZLA ARAKANLI MÜSLÜMAN MÜLTECİ DURUMUNDA

Myanmar'daki askeri operasyonların ardından başlayan göç krizi bugün de devam ediyor. 1 milyondan fazla Arakanlı Müslüman Bangladeş'te yaşamını sürdürürken, Myanmar'da kalan Rohingya nüfusunun 600 binin altında olduğu değerlendiriliyor.

Mahkemenin 19 Kasım'da açıklayacağı kararın, Myanmar'ın uluslararası sorumluluğunun belirlenmesinin yanı sıra Arakanlı Müslümanların haklarının korunması ve uluslararası toplumun atacağı adımlar açısından da önemli sonuçlar doğurması bekleniyor.