Takasbank'tan kritik açıklama: Kaynaklarımızdan hiçbir kişi ve kuruluşa finansman sağlanmadı

Sosyal medyada ve bazı yayın organlarında Takasbank Para Piyasası (TPP) üzerinden belirli kişi ve kuruluşlara finansman sağlandığı yönünde gerçeği yansıtmayan iddialar dile getirilirken, kurum bu iddialara karşı kapsamlı bir kamuoyu duyurusuyla yanıt verdi. Yapılan açıklamada, TPP'de borç veren veya borç alan taraf olunmadığı ve kurum kaynaklarından herhangi bir finansman aktarımı yapılmadığı açıkça vurgulandı.

Takasbank, kendisini bir finansal altyapı kuruluşu olarak tanımlayarak, ilgili kanun ve mevzuatın kendisine verdiği görevleri bu mevzuatın öngördüğü çerçevede yerine getirdiğini belirtti. Kamuoyunun doğru bilgilendirilmesi amacıyla düzenlenen duyuruda, TPP'nin işleyişi, teminat yapısı, İşsizlik Sigortası Fonu'nun piyasadaki işlemleri ve TEFAS üzerindeki TLY fonuna ilişkin süreçler detaylı biçimde aktarıldı.

Emirler kör havuzda eşleşiyor, karşı taraf seçilemiyor

Takasbank, TPP'de borç veren ya da borç alan taraf olarak yer almadığını ve kendi kaynaklarından hiçbir finansman sağlamadığını kesin bir dille ifade etti. Piyasanın işleyişine dair teknik bir açıklama yapan kurum, burada düzenleyici ve denetleyici otoritelerden faaliyet izni almış kuruluşların üye olarak işlem yaptığını bildirdi.

• Piyasa üyeleri: Bankalar, faktoring, finansal kiralama ve tüketici finansman şirketleri, aracı kurumlar ile sigorta ve emeklilik şirketleri
• Erişim yolu: Yatırım fonları gibi diğer kurumlar piyasaya bu üyeler aracılığıyla katılmaktadır
• İşleyiş: Nakit fazlası olan üyeler borç vermekte, nakit ihtiyacı olan üyeler borç almaktadır

Emirlerin tarafların birbirini görmediği kör havuz yapısında eşleştiğini belirten kurum, bu nedenle hiçbir karşı tarafın seçilmesinin mümkün olmadığını ve hiçbir kaynağın belirli bir borçluya yönlendirilemeyeceğini vurguladı. Piyasadan sağlanan kaynakların kullanımı, diğer tüm finansman türlerinde olduğu gibi borç alan kuruluşun sorumluluğunda bulunuyor.

240 milyar TL'lik işleme karşılık 450 milyar TL'lik teminat

TPP'deki borçlanmaların tamamının yüksek nitelikli teminatlara bağlı olduğunu ve spekülatif hisselerin teminata asla kabul edilmediğini vurgulayan Takasbank, çarpıcı veriler paylaştı:

• Teminatların yaklaşık yüzde 84'ü banka teminat mektuplarından oluşuyor ve bunların neredeyse tamamı büyük ölçekli bankalarca düzenleniyor
• Kalan teminatlar; altın, döviz, devlet iç ve dış borçlanma senetleri gibi yüksek likiditeli varlıklardan oluşuyor
• Pay senetlerinin toplam teminat içindeki oranı yüzde 1,5'in altında ve tamamı güncel BIST30 paylarından oluşuyor
• Üyelerin borçlanabilmesi için asgari yüzde 105 oranında teminat yatırması gerekiyor

Öte yandan halihazırda yaklaşık 240 milyar TL tutarındaki işlemlere karşılık piyasada yaklaşık 450 milyar TL teminat bulunduğu, aradaki farkın ise üyelerin limitlerine göre ihtiyaten yatırdığı teminatlardan kaynaklandığı belirtildi.

Adı geçen üyeye kaynak aktarılmadı

Kamuoyunda tartışma konusu olan belirli bir üyeye ilişkin gerçekler de şeffaflıkla aktarıldı. Takasbank, bu üyeye kaynaklarından herhangi bir finansman sağlanmadığını ve ilgili üyenin işlemlerinin tamamının piyasa kuralları çerçevesinde gerçekleştirildiğini açıkladı. Bahse konu dönemde üyenin verdiği teminatların döviz, altın, DİBS ve likiditesi yüksek BIST30 paylarından oluştuğu, fiyatında olağan dışı artış görülen pay senetlerinin asla teminata kabul edilmediği bildirildi. Üyenin işlem yetkilerinin ise hakkında yetkili kurumlarca tedbir kararı alınmasının ardından derhal kısıtlandığı duyuruldu.

İşsizlik Fonu başka bir fonu özel olarak fonlayamaz

İşsizlik Sigortası Fonu üzerinden üretilmeye çalışılan spekülasyonlara da teknik kurallar hatırlatılarak yanıt verildi. İşsizlik Sigortası Fonu'nun doğrudan TPP üyesi olmadığını belirten kurum, fonun likidite planlaması dahilinde ancak bir aracı kurum üzerinden piyasada işlem yapabilme imkânına sahip olduğunu vurguladı. Aynı yatırım fonunun hususi olarak seçilerek fonlanmasının prensip olarak da teknik olarak da mümkün olmadığı ifade edildi.

Piyasada temerrüt ve zarar yok

Son olarak piyasanın güvenilirliğine dair açıklamada bulunan Takasbank, TPP'de bugüne kadar hiçbir temerrüt yaşanmadığını ve piyasaya kaynak sağlayan hiçbir kurumun zarara uğramadığını bildirdi. Kurum, kamuoyunda tartışılan süreçten etkilenmeksizin piyasanın olağan işleyişini sürdürdüğünü duyurdu.