Suyu tükenen ilk modern kent olacak: Kabil'e 4 yıl kaldı

Afganistan'ın başkenti Kabil, 2030 yılına kadar yeraltı su kaynakları tamamen tükenen ilk modern kent olma riskiyle karşı karşıya. Yapılan bir rapora göre, hızlı nüfus artışı ve altyapı yetersizliği nedeniyle kentin birçok mahallesinde su kesintisi şimdiden başlamış durumda.

KENTE ŞEBEKE SUYU SADECE BEŞTE BİRİNE ULAŞIYOR

Kabil genelinde şebeke suyuna erişebilen kesim nüfusun yalnızca beşte birini oluşturuyor. Halkın yüzde 80'i kenti çevreleyen akiferlere ve derin su kuyularına bağımlı bir şekilde yaşamını sürdürüyor.

• Son 10 yılda kentin yeraltı su seviyesi yaklaşık 30 metre geriledi
• Su çekme hızı kaynakların yenilenme kapasitesini aşıyor
• Yılda 1,55 milyar fit küpü aşkın su açığı oluşuyor
• Kentteki su kuyularının neredeyse yarısı kurudu

NÜFUS 20 YILDA 6 KAT ARTTI

2001 yılında 1 milyonun altında olan Kabil nüfusu günümüzde 6 milyona yükseldi. Taliban'ın 2001'deki düşüşünün ardından başlayan geri dönüşler, İran ve Pakistan'ın Afganları sınır dışı etmesi ve kırsaldan kente yönelen iç göç nüfus artışını hızlandırdı. Kentte çok katlı binaların hızla çoğalması sınırlı su kaynakları üzerindeki baskıyı daha da artırdı.

Afganistan Su ve Çevre Profesyonelleri Ağı araştırmacısı Necibullah Sadid, yaşanan tablonun geçici bir kriz olmadığını belirterek durumu "su iflası" olarak tanımladı. Sadid, geri dönüşü mümkün olmayan bir kaynağın tükendiğini vurguladı. Birleşmiş Milletler Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Mohd Faizee ise kentin bir insani felaketle karşı karşıya olduğunu ve önlem almak için kısıtlı bir zaman kaldığının altını çizdi.

KURAKLIK VE KİRLİLİK AİLELERİ TAHVİL EDİYOR

Ülke genelinde altı yıldır aralıksız süren kuraklık krizi derinleştiriyor. Kar yağışı son 25 yılın en düşük seviyesine inerken, 2014 ile 2020 yılları arasında kar seviyesinde yaklaşık yüzde 20 düşüş kaydedildi. Yağmur yağdığında ise geçirimsiz şehir yüzeyleri suyu akiferlere iletmek yerine ölümcül sellere dönüştürüyor.

• Kentin mevcut yeraltı sularının %80'e varan kısmı lağım suları ve arsenik nedeniyle kirlenmiş durumda
• Şebeke suyundan mahrum kalan vatandaşlar cami avlularındaki pompalar ve su tankerleriyle su temin ediyor
• BM standartlarına göre hane gelirinin en fazla %3'ü olması gereken su harcaması, yoksul ailelerde gelirin %30'una ulaşmış durumda

Birçok aile, yüksek maliyet ve kirlilik nedeniyle suyu kaynatarak tüketmek zorunda kalıyor.

GECİKEN PROJELER VE KESİLEN YARDIMLAR KRİZİ BÜYÜTÜYOR

2021 yılından bu yana uluslararası yardımların kesilmesi su krizine yönelik adımları ciddi biçimde kısıtlıyor.

• Şahtut Barajı projesi durdu: Hindistan'ın finansman desteğini çekmesi ve Pakistan'ın suyunun azalacağı gerekçesiyle karşı çıkması nedeniyle inşaat duraksadı. Projenin 2 milyon kişiye su sağlaması hedefleniyordu
• 124 millik boru hattı projesi henüz etüt aşamasında: Pencşir Nehri'nden Kabil'e su taşımayı hedefleyen proje ilerleme kaydedemiyor
• Şah ve Arus Barajı tamamlandı ancak yalnızca 20 bin haneyi besleyebiliyor

Afganistan Enerji ve Su Bakanlığı Sözcüsü Matiullah Abid, baraj inşası ve yeraltı sularını besleyecek kuyular açma yönünde çalışmalar yürüttüklerini belirterek bu tür projelerin zaman ve kaynak gerektirdiğini ifade etti.

Hollanda merkezli IHE Delft Su Eğitimi Enstitüsü'nden Susanne Schmeier, uluslararası toplumun krizi önlemek yerine sadece izlediğini, halkın ise sessizce sıkıntı çekmeye devam ettiğini dile getirdi.