Sosyal medyada yeni dönem 1 Kasım'da başlıyor: Yaş doğrulaması nasıl yapılacak?

Türkiye'de çocukların sosyal medya kullanımını düzenleyen yeni dönem 1 Kasım'da resmen başlıyor. 10 Ekim'de Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmelik kapsamında sosyal medya platformlarında yaş doğrulaması zorunlu hale getiriliyor.

Düzenlemeye göre 15 yaşından küçük çocuklar sosyal medya hesabı açamayacak. 15-17 yaş grubundaki kullanıcılar ise kendilerine özel güvenlik ve kullanım sınırlamalarıyla sosyal medyayı kullanabilecek. Bu düzenleme yalnızca çocukları değil, yeni hesap açacak yetişkinleri ve mevcut sosyal medya kullanıcılarını da ilgilendiriyor.

15 yaş altına hesap açılamayacak

Sosyal ağ sağlayıcıları, 15 yaşını doldurmamış çocuklara hesap hizmeti sunamayacak. 1 Kasım'dan sonra yeni hesap açmak isteyen kullanıcıların yaş doğrulaması yapması gerekecek. Doğrulamada 15 yaşın altında olduğu belirlenen kullanıcıların hesap oluşturmasına izin verilmeyecek.

Düzenleme yürürlüğe girmeden önce açılmış hesaplar da denetim kapsamına alınacak. 31 Mart 2027'ye kadar yapılacak doğrulamada 15 yaşından küçük olduğu belirlenen kullanıcıların mevcut hesapları, kullanıcıya bilgi verilmesinin ardından kapatılacak. İtiraz edilmeyen hesaplara ait verilerin silinmesi öngörülürken, itiraz halinde veriler başvuru sonuçlanana kadar korunacak.

Yaş doğrulaması e-Devlet üzerinden yapılacak

Yeni sistemin merkezinde e-Devlet üzerinden oluşturulacak "yaş doğrulama belirteci" bulunacak. Kullanıcı önce e-Devlet sistemi üzerinden kimliğini doğrulayacak. Ardından Siber Güvenlik Başkanlığı'nın yaş doğrulama hizmeti aracılığıyla dijital belirteç oluşturacak. Bu belirteç sosyal medya platformuna iletilecek ve platform kullanıcının hangi yaş grubunda olduğunu kontrol edecek.

Kimlik bilgileri platformlara verilmeyecek

Yaş doğrulaması sırasında sosyal medya şirketlerine kullanıcının adı, soyadı, kimlik numarası ya da doğum tarihi aktarılmayacak. Dijital belirteç yalnızca kullanıcının 15 yaşını doldurup doldurmadığını ve 18 yaşına ulaşıp ulaşmadığını gösterecek.

Platformlar ilk doğrulamanın ardından kendi teknolojik araçlarıyla yaş kontrolü yapabilecek. Bir hesabın beyan edilen yaş grubundan farklı bir kişi tarafından kullanıldığına dair makul şüphe oluşması halinde hesap geçici olarak askıya alınabilecek ve kullanıcıdan yeniden e-Devlet doğrulaması istenebilecek.

Mevcut hesaplar için son tarih 31 Mart 2027

Yeni açılacak hesaplarda yaş doğrulama şartı 1 Kasım'da başlayacak. Halihazırda hesabı bulunan kullanıcılara ise 31 Mart 2027'ye kadar geçiş süresi tanınacak. Bu tarihe kadar mevcut hesap sahiplerinin en az bir kez yaş doğrulaması yapması gerekecek. Doğrulama sonucunda 15 yaşından küçük olduğu belirlenen kullanıcıların hesapları kapatılacak.

Mevcut hesapların 1 Kasım'da topluca kapatılması söz konusu olmayacak.

15-17 yaş grubuna özel kısıtlamalar

15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşından küçük kullanıcılar için "çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet" modeli uygulanacak. Bu kullanıcıların hesapları varsayılan olarak gizli olacak ve kamuya açık hesaba çevrilemeyecek.

Çocuk hesaplarında uygulanacak başlıca kısıtlamalar şunlar:

• Canlı yayın yapılamayacak
• Takipçi ve takip edilen listeleri diğer kullanıcılara kapalı olacak
• Yalnızca kendilerinin takip ettiği hesaplardan mesaj alınabilecek
• Mesajlaşmalarda "görüldü" bilgisi kullanılamayacak
• Hesapların başka kullanıcılara önerilmesi engellenecek
• Telefon rehberleriyle eşleştirme yapılamayacak
• Kamuya açık hesaba geçiş yapılamayacak

"Sonsuz kaydırma" sınırlandırılacak

Çocukların sosyal medyada geçirdiği süreyi artıran tasarım özelliklerine de sınırlama getiriliyor. İçeriklerin aralıksız şekilde ekrana gelmesini sağlayan "sonsuz kaydırma" özelliği çocuk hesaplarında kullanılamayacak. Çocukların çevrim içi davranışları üzerinden profil oluşturularak kişiselleştirilmiş reklam gösterilemeyecek.

Platformların ayrıca çocukların profil ve paylaşımlarının ekran görüntüsünün alınmasını önlemek için teknik tedbirler geliştirmesi gerekecek. Çocukların gelişimini olumsuz etkileyebilecek içeriklere maruz kalmasını azaltacak filtreleme ve içerik öneri sistemlerinin de uygulanması öngörülüyor.

Ebeveynlere kontrol araçları

Sosyal medya şirketlerine anne, baba ve yasal vasilerin kullanabileceği ebeveyn kontrol sistemleri oluşturma yükümlülüğü de getirildi. Ebeveynler bu sistemler aracılığıyla çocukların gizlilik ve hesap ayarlarını yönetebilecek, kullanım sürelerini görebilecek ve sınır koyabilecek.

Satın alma, kiralama veya ücretli üyelik işlemlerinde ebeveyn onayı istenebilecek ve harcama limiti belirlenebilecek. Kontrol araçlarının Türkçe ve kolay erişilebilir olması, farklı cihazlarda çalışabilmesi gerekecek.

Dolandırıcılık uyarısı

Yeni sistemin yürürlüğe girmesine günler kala dolandırıcılık girişimlerine ilişkin de uyarı yapıldı. Bazı dolandırıcıların yaş doğrulama düzenlemesini kullanarak sahte SMS, e-posta ve sosyal medya mesajları göndermeye başladığı belirtildi.

"Hesabınız kapatılacak" veya "Yaş doğrulamanızı hemen yapın" gibi ifadeler içeren sahte bağlantılar aracılığıyla kullanıcıların kişisel ve finansal bilgilerinin ele geçirilmeye çalışıldığı vurgulandı.

Yetkililer, yaş doğrulama işlemlerinin yalnızca resmî e-Devlet sitesi ve resmî e-Devlet mobil uygulaması üzerinden yapılması gerektiğini hatırlattı. Kullanıcıların e-Devlet şifresi, SMS doğrulama kodu, banka kartı bilgisi veya ücret talep eden mesajlara karşı dikkatli olması istendi.

Yanlışlıkla kapatılan hesaba itiraz hakkı

Yeni sistemde yaş doğrulama sonucu veya hesap kapatma kararına karşı itiraz yolu da açık olacak. Sosyal medya platformlarının kullanıcıların ücretsiz başvurabileceği Türkçe bir itiraz mekanizması kurması gerekecek. Başvurular yalnızca otomatik sistemler tarafından değil, insan incelemesiyle de değerlendirilecek.

İtiraz sonuçlanana kadar hesaba ait içerik ve kişisel veriler silinemeyecek. Kullanıcılar platform kararına karşı Siber Güvenlik Başkanlığı'na şikâyette bulunabilecek ve yargı yoluna başvurabilecek.