İfade Özgürlüğü Derneği'nin (İFÖD) EngelliWeb projesi kapsamında yürüttüğü son incelemeye göre, Türkiye'de yalnızca Eylül ayında en az 1.270 X hesabı erişime engellendi. Bu rakam, kısa bir ay içinde kaydedilen olağanüstü bir artışa işaret ediyor.
Derneğin açıkladığı verilere göre hesapların yaklaşık yüzde 90'ı X tarafından Türkiye'den görünmez kılındı. Söz konusu sayı, 5651 sayılı İnternet Kanunu'nun 8/A maddesi kapsamında 2025'in tamamında erişime engellenen 995 X hesabını tek başına aştı. Eylül'deki engellemelerin büyük bölümü ise ayın ikinci yarısında gerçekleşti.
Erişim engeli getirilenlerden takipçi bilgisine ulaşılabilen 1.227 hesabın toplam takipçi sayısı 35 milyonu aştı. Bu hesaplardan 362'sinin 10 binden, 70'inin 100 binden ve 10'unun 500 binden fazla takipçisi bulunuyordu.
EngelliWeb'in hesabı da engellendi
2008'den bu yana erişim engellerini belgeleyen EngelliWeb'in X hesabı da 1 Ekim'de erişime engellendi. Hesap, kararın ardından X tarafından Türkiye'den görünmez kılındı.
X, 1 Ekim saat 17.14'te gönderdiği bildirimde işlemin Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından platforma iletilen ve 5651 sayılı Kanun'un 8/A maddesine dayanan bir karar uyarınca yapıldığını bildirdi. Ancak kararın ayrıntıları derneğe iletilmedi.
Dernek, daha önce EngelliWeb'in paylaşımlarını hedef alan çok sayıda erişim engeli kararı aldıklarını belirterek, "Bu kez sansürü kayıt altına alan hesabımız hedef alınmıştır" açıklamasında bulundu.
Gazeteler, gazeteciler, hak örgütleri, akademisyenler...
Eylül ayındaki engellemeler son derece geniş bir yelpazeyi kapsadı. Gazeteciler ve haber kuruluşlarının yanında şunlar da hedef alındı:
- LGBTİ+ örgütleri
- Kadın örgütleri
- İnsan hakları savunucuları
- Akademisyenler ve ekonomistler
- Farklı siyasi ve dini çevrelerden hesaplar
LGBTİ+ örgütleri, hak savunucuları ve aktivistlere ait hesaplar "Ailem Güvende" adı verilen operasyonlar kapsamında engellenirken, çok sayıda içerik üreticisine ait hesap "müstehcenlik" gerekçesiyle kapatıldı.
Erişim engellerinin fon krizi ve Narin Güran cinayeti soruşturması hakkında paylaşım yapan hesaplara da uzandığı görüldü. Bunun yanı sıra İsrail propagandası, "FETÖ iltisakı", Tevhid çevresi, Furkan Hareketi ve Alihan Kuriş soruşturmaları da gerekçe gösterilerek hesaplar engellendi.
Türkiye'den görünmez kılınan hesaplar arasında gazeteciler Erk Acarer, Naz Yavuzarslan, Canan Kaya, Meral Danyıldız, Özlem Akarsu Çelik, Fırat Fıstık ve İrem Afşin ile İFÖD kurucularından Yaman Akdeniz yer alıyor.
İletişim ve haber alanındaki Kısa Dalga, soL Haber, Mezopotamya Ajansı, JinNews, Velvele ve Kaos GL Haber hesapları da engellenenler arasında bulundu.
Ekonomi alanında Prof. Dr. Veysel Ulusoy, İnan Mutlu ve Emre Şirin'in hesapları görünmez kılınırken; Kaos GL Derneği, Uluslararası Af Örgütü Türkiye, Medya ve Hukuk Çalışmaları Derneği, Barış Akademisyenleri, Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu, Türkiye Kadın Dernekleri Federasyonu, Kadın Koalisyonu, Türkiye Psikiyatri Derneği, Ali İsmail Korkmaz Vakfı, TİP LGBTİ+ Bürosu ve Umut-Sen de listeye dahil edildi.
Karar yok: Kitlelеsel bir sansür düzeni
İFÖD, erişim engeli kararlarının kamuoyuna açıklanmadığını ve hesap sahiplerine tebliğ edilmediğini belirtti.
Dernek, ulaştığı Eylül ayına ait dokuz karar ve bir talep yazısı üzerinden 1.270 hesaptan yalnızca 115'inin hangi karara dayanılarak engellendiğinin belirlenebildiğini vurguladı. Buna göre 1.155 hesabın erişime engellenmesine dayanak oluşturan karar bilinmiyor.
İFÖD, açıklamasında Anayasa Mahkemesi'nin 2023 tarihli Artı Media GmbH kararına dikkat çekti. AYM Genel Kurulu, 5651 sayılı Kanun'un 8/A maddesinin kamu makamlarının keyfi uygulamalarını önlemeye yönelik temel güvenceleri içermediği sonucuna varmış ve ifade ile basın özgürlüklerinin ihlal edildiğine hükmetmişti. Mahkeme ayrıca ihlalin doğrudan kanundan kaynaklandığını tespit etmişti.
İFÖD'nün tabloyla ilgili sonuç açıklamasında özetle şu talepler öne çıktı:
- Sulh ceza hâkimliklerinin itiraz incelemelerinde 8/A maddesini Anayasa'nın 152. maddesi uyarınca Anayasa Mahkemesine götürmesi
- "Ailem Güvende" operasyonları kapsamında getirilen engellerin derhâl kaldırılması
- Hesap ve sitelerin tümüne yönelik toptan engelleme uygulamasına son verilmesi
- Tüm kararların gerekçeleriyle birlikte ilgililere tebliğ edilip kamuoyuna açıklanması
- EngelliWeb hesabına yönelik kararın derhâl açıklanması ve engelin kaldırılması
Dernek, kararı ulaştıklarında itiraz edeceklerini ve 8/A maddesinin Anayasa Mahkemesine götürülmesini talep edeceklerini bildirdi.
