Sandık baskısı Trump'a geri adım attırdı: Seçim öncesi gümrük vergisi ayarı

ABD Başkanı Donald Trump, 3 Kasım ara seçimleri öncesinde kritik bir hamleyle Kanada'dan ithal edilen bazı tarım ve ormancılık ürünlerine uygulanan yüzde 50 oranındaki gümrük vergilerini kaldıran kararnameyi imzaladı. Bu adım, seçim sürecinde siyasi bir itiraz konusu haline gelen gümrük politikalarında beklenmedik bir geri dönüşü işaret ediyor.

Kendi partisinden Senatör Susan Collins'in başa baş bir yeniden seçilme mücadelesi verdiği bir dönemde atılan bu adım, ülkenin kuzeyindeki Maine eyaletinde faaliyet gösteren şirketlere fayda sağlayabileceği belirtiliyor. Cumhuriyetçi Başkan'ın kuzey komşusu Kanada'ya getirdiği yüksek gümrük vergileri iki ülke arasında sürtüşmeye yol açarken, belirli Kanada ürünlerine bağımlı olan Maine ve diğer eyaletlerdeki Amerikan işletmeleri için de ciddi sorunlar yaratmıştı.

Kongrenin her iki kanadında da çoğunluğu elinde tutmak için mücadele veren Cumhuriyetçiler 3 Kasım'daki ara seçimlere hazırlanırken, Kanada sınırındaki Maine eyaletinin Senatörü Collins, kendi eyaletindeki şirketleri ve çiftçileri etkileyen gümrük vergilerine çözüm üretilmesi için Beyaz Saray'a çağrı yapmıştı.

Muafiyetler seçimden dört gün önce yürürlüğe giriyor

Beyaz Saray'ın açıklamasına göre Trump'ın kararnamesiyle gümrük vergisinden muaf tutulan ürünler arasında şunlar yer alıyor:

• Kontrplak levhalar ve bazı kağıt ürünleri
• Belirli makine ve soğutma ekipmanları
• Ambalaj kasaları ve kutuları
• Taze ve kurutulmuş deniz yosunu

Seçimden dört gün önce, 30 Ekim'de yürürlüğe girecek olan bu düzenlemede Trump, sağlanan muafiyeti dengelemek amacıyla bir dizi yeni Kanada ürününü yüzde 50'lik gümrük vergisi listesine ekledi. Vurgulanması gereken bir nokta ise Trump'ın Cumhuriyetçi Parti başkanı sıfatıyla Kanada sınırındaki uzun süredir var olan gümrük gerilimini seçim takvimi çerçevesinde yeniden şekillendirdiğidir.

Vergi kapsamına alınan yeni ürünlerin listesi dikkat çekici genişlikte:

• Halılar, boyalar, atıklar, şampuanlar
• Kakao tozu ve ahşap tabutlar
• Dondurma çubukları, klimalar
• Sandık tipi derin dondurucular
• Okçuluk ekipmanları ve kanolar

Maine yarışında gümrük vergisi polemiği büyüyor

Senatör Collins, sağlanan vergi muafiyetinin Maine eyaletindeki yaban mersini, patates, elma ve deniz yosunu üreticilerine yardımcı olacağını belirtti. Bu üreticilerin eyalet ekonomisinin hayati bir parçası olduğunu, kırsal ve kıyı kesimlerdeki toplulukları desteklediğini kaydeden Collins, "Çiftçilerimizin ve yetiştiricilerimizin birçoğu, Amerikan tedariklerinden temin edilemeyen ya da ciddi bir maliyet altına girmeden ikame edilemeyen Kanada menşeli özel ekipmanlara, ambalaj malzemelerine ve diğer ürünlere bel bağlıyor" ifadelerini kullandı.

Anketlerin çok yakın geçtiğini gösterdiği seçim yarışında Collins'i koltuğundan etmeyi hedefleyen Demokrat aday Troy Jackson, rakibiyle 6 Ekim'deki canlı yayın tartışmasında gümrük vergileri yüzünden karşı karşıya gelmişti. Jackson, Trump'ın son adımının ardından şu değerlendirmeyi yaptı:

"Trump'ın ticaret savaşları Maine sakinleri için hayatı daha zor ve daha pahalı hale getirdi. Susan Collins bu kaosa zemin hazırladı, bunun arkasındaki isimlerin onaylanmasına oy verdi ve şimdi yangını söndürmek için bir bardak su getirdi diye övgü bekliyor."

Demokrat cepheden bir tepki de Senato Finans Komisyonu'nun en kıdemli Demokrat üyesi olan Oregon Senatörü Ron Wyden'dan geldi. Wyden, Trump'ın Susan Collins'in siyasi kariyerini kurtarmak için son dakikada yaptığı bu hamleyi, Amerikalı seçmenlerin gümrük vergisi politikalarını reddettiğinin bir itirafı olarak yorumladı. Wyden ayrıca, Amerikalı ailelerin ihtiyaç duyduğu binlerce ürünün fiyatının artırılmasının uzun süre hafızalarda kalacağını vurguladı.

Sınır eyaletlerindeki Cumhuriyetçiler denge arayışında

Gümrük vergilerinden en çok etkilenen Maine ve Michigan gibi kuzey sınır eyaletlerindeki Cumhuriyetçi adaylar, Trump'ın muhafazakar tabanına hitap etmek ile bağımsız seçmenleri kazanmak arasında bir denge kurmaya çalışıyor. Otomobil parçalarından keresteye ve meyve toplama ekipmanlarına kadar pek çok alanda ekonomileri uzun süredir Kanada ile iç içe geçmiş olan bu iki eyaletteki başa baş Senato yarışlarını kazanmak, Cumhuriyetçilerin Senato'daki az farkla sahip oldukları çoğunluğu koruyabilmeleri için kritik öneme sahip.

Daha önce Kanada ile ticaret savaşının bitirilmesi çağrısı yapan Cumhuriyetçi Michigan Senato adayı Mike Rogers, Kanada çöpüne gümrük vergisi getirdiği için Trump'ı övdü. Rogers, "Kanada'dan gelen herhangi bir şeye gümrük vergisi koyacaksanız, bu onlarca yıldır eyaletimize döktükleri o kahrolası çöpler olmalı" diye konuştu.

Benzer bir gümrük vergisi tartışması Kansas eyaletinde de yaşandı. Trump'ın eylül ayında Kanadalı uçak üreticisi Bombardier'yi ABD pazarından men etme tehdidi, şirketin Wichita kentinde 1500 işçiyi istihdam ettiği eyalette siyasi bir meseleye dönüştü. Zorlu bir yeniden seçilme yarışı veren Cumhuriyetçi Senatör Roger Marshall'ın da aralarında yer aldığı Kansaslı parlamenterlerin çağrıları üzerine Trump, söz konusu yasak tehdidinden bu hafta vazgeçti.

20 milyar dolarlık ticaret gerilimi

İki ülke arasındaki görüşmelerin çökmesi üzerine Trump, ağustos ayında 20 milyar dolarlık Kanada ithalatına yüzde 50 gümrük vergisi getirmiş ve karar yürürlüğe girmişti. Kanada ise eylül ayında 20 milyar dolarlık ABD malına yüzde 15 ile yüzde 50 arasında değişen gümrük vergileri uygulayarak misilleme yapmıştı.

Trump'ın vergileri devreye sokmasından bu yana iki ülke arasındaki restleşme ve çıkmaz sürerken, ABD Başkanı cuma günü Kanada'nın bir anlaşma üzerinde çalıştığını ileri sürdü. Beyaz Saray Sözcüsü Matthew Middleton da cuma günkü karara ilişkin açıklamasında, Başkan'ın Kanada'nın ABD ticaretine yönelik ayrımcı muamelesini ele almaya devam ettiğini ve yeni adımların daha önce açıklanan gümrük vergilerinin kapsamını daha da netleştirdiğini belirtti.

Kanada'nın ABD ile ticaretten sorumlu Bakanı Dominic LeBlanc ise Ottawa yönetiminin Trump'ın son gümrük vergisi değişikliğini değerlendirdiğini kaydetti. LeBlanc yazılı açıklamasında, "Kanada, çıkarlarına saygı duyan ve karşılıklı olarak daha faydalı bir ticaret ilişkisine yönelik yapıcı ve iyi niyetli bir şekilde çalışmaya hazırdır" ifadelerine yer verdi.