GKRY Lideri Nikos Hristodulidis'in, KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ve Birleşmiş Milletler'e sunduğu belirtilen 19 maddelik öneri paketinin ayrıntıları Rum basınında yayımlandı. Paketin içeriği, Rum tarafının Kıbrıs meselesine ilişkin çizdiği çerçevenin boyutlarını gözler önüne seriyor.
HEZEYANLARLA DOLU TALEPLER
Hristodulidis'in hazırladığı pakette Maraş'ın iadesi, Türk askeriyle temas kurulması ve garantörlüğün tartışılması gibi dikkat çekici başlıklar bulunuyor. Ayrıca Mağusa Limanı'nın Avrupa Komisyonu himayesinde işletilmesi, toprak ve mülkiyet konularının güvenlik ve garantilerle birlikte ele alınması ve 2017'de sonuçsuz kalan Crans-Montana görüşmelerinin yeniden temel alınması talep ediliyor.
Paket aynı zamanda geçiş kapıları ve güven artırıcı önlemleri kapsarken, Kıbrıs meselesinin siyasi ve askeri boyutlarına ilişkin talepler de içeriyor. Rum tarafının tek taraflı hazırladığı belgede, KKTC'nin egemenlik haklarını ve Türkiye'nin adadaki garantörlük konumunu ilgilendiren başlıkların yer alması dikkat çekti.
MARAŞ İLE MAĞUSA LİMANI ARASINDA PAZARLIK
Hristodulidis'in paketindeki en çarpıcı taleplerden biri, Maraş'ın iade edilmesi karşılığında Mağusa Limanı'nın Avrupa Komisyonu himayesinde işletilmesi oldu. Rum tarafının 2006 yılında Finlandiya'nın AB dönem başkanlığı sırasında gündeme getirdiği öneriyi yeniden masaya taşıdığı belirtildi. Formül, Maraş'ın statüsünün değiştirilmesini ve Mağusa Limanı'nın Avrupa Birliği gözetiminde işletilmesini öngörüyor.
KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ise bu formülü daha önce reddettiğini açıklamıştı. Erhürman, "Bu benim kabul edebileceğim bir şey değil ki" ifadelerini kullanmış, Mağusa Limanı'nın zaten açık olduğunu, asıl sorunun Kıbrıs Türk halkının Avrupa Birliği ile doğrudan ticaret yapamaması olduğunu vurgulamıştı.
TÜRK ASKERİYLE DOĞRUDAN TEMAS TALEBİ
Paketin bir diğer dikkat çekici maddesinde, Rum Milli Muhafız Ordusu ile Türk askeri yetkilileri arasında BM Barış Gücü gözetiminde doğrudan diyalog kurulması talep ediliyor. Bu talep, Türkiye'nin adadaki askeri varlığı ve güvenlik düzenlemeleriyle doğrudan bağlantılı bir başlık olarak öne çıkıyor.
Hristodulidis ayrıca toprak, mülkiyet, yönetim, güvenlik ve garantörlük konularının birbiriyle bağlantılı şekilde müzakere edilmesini öneriyor. Bu yaklaşım, Türkiye'nin 1960 Garanti Antlaşması'ndan kaynaklanan garantörlük haklarını da ilgilendiren konuların yeniden görüşülmesini öngörüyor.
FEDERASYON MÜZAKERELERİNE DÖNÜŞ İSTİYOR
Paketin bir diğer önemli maddesinde, 2017'de İsviçre'nin Crans-Montana kentinde sonuçsuz kalan federasyon görüşmelerinin yeniden temel alınması talep ediliyor. Rum tarafı, geçmiş müzakerelerde sağlanan yakınlaşmaların yeni görüşmeler için başlangıç noktası olarak kabul edilmesini istiyor.
Son maddede ise Avrupa Birliği ve garantör ülkeler Türkiye, Yunanistan ve Birleşmiş Krallık'ın katılımıyla genişletilmiş toplantı düzenlenmesi ve kapsamlı müzakerelerin yeniden başladığının ilan edilmesi öneriliyor.
PAKETİN 19 MADDESİ ŞÖYLE:
- Akıncılar geçiş noktasının açılması ve Aşağı Pirgo sakinlerinin Erenköy üzerinden geçişine imkân sağlanması
- Kambo-Bağlıköy-Gemikonağı güzergâhının geçiş amacıyla kullanılması
- İki toplumlu Imagine eğitim programının yeniden başlatılması
- Maraş'ın iade edilmesi ve Mağusa Limanı'nın Avrupa Komisyonu himayesinde işletilmesi
- Her iki tarafta mayın tehlikesi bulunan 70'er bin metrekarelik alanın temizlenmesi
- Rum Milli Muhafız Ordusu ile Türk askeri yetkilileri arasında BM gözetiminde doğrudan diyalog kurulması
- Pile konusunda hazırlanan iki anlaşma belgesinin uyumlaştırılması
- Restore edilen kiliselere serbest erişim sağlanması ve GKRY'deki camilere ziyaretlerin artırılması
- Yol tabelalarında Yunanca yer adlarının yeniden kullanılması
- Gençlik, kültürel miras ve sivil toplum konularında ortak toplantılar düzenlenmesi, doğal afetler için çalışma grubu oluşturulması
- Pile'de düzenlenen iki toplumlu festivale ortak katılım sağlanması
- Toprak, mülkiyet, yönetim, güvenlik ve garantörlük başlıklarının çapraz müzakere yöntemiyle ele alınması
- Crans-Montana dahil geçmiş görüşmelerde sağlanan yakınlaşmaların yeni müzakerelerin temeli olarak kabul edilmesi
- Dipkarpaz'daki okulun restore edilmesi ve eski Kooperatif Bankası binasının kültür merkezi olarak tahsis edilmesi
- Maronit toplumuna ait üç kilisenin restore edilmesi ve anaokuluna öğretmen atanması
- Ermeni Manastırı'nın restore edilmesi
- BM kontrolündeki ara bölgede ihlal olarak nitelendirilen faaliyetlerin sona erdirilmesi
- Türk ve Rum toplumları arasında dostluk futbol karşılaşmaları düzenlenmesi
- Liderlerin iki günlük toplantısının ardından AB ve garantör ülkelerin katılımıyla genişletilmiş görüşmeler gerçekleştirilmesi
ERHÜRMAN FORMÜLÜ REDDETMİŞTİ
KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, Hristodulidis'in Maraş ve Mağusa Limanı'na ilişkin önerisinin yeni olmadığını belirtmiş, aynı formülün 2006 yılında dönemin Cumhurbaşkanı Mehmet Ali Talat tarafından da reddedildiğini hatırlatmıştı. Erhürman, Maraş'ın BM yönetimine devredilmesi karşılığında Mağusa Limanı'nın AB kontrolüne alınmasını dengeli bir öneri olarak görmediğini ifade etmişti.
TÜRKİYE VE KKTC'NİN İKİ DEVLETLİ ÇÖZÜM POLİTİKASI
Türkiye ve KKTC hükümetleri, federasyon temelindeki çözüm arayışlarının 2017'de Crans-Montana'da sonuçsuz kaldığını belirterek, adadaki iki ayrı devletin egemen eşitliği ve eşit uluslararası statüsünün kabul edilmesi gerektiğini savunuyor. Hristodulidis'in 19 maddelik paketi, Türkiye ve KKTC'nin bu politikasından net biçimde farklılaşıyor.
Yorumlar 0
Yorumunuz Yayınlandığında Bildirelim mi?
Editöryal onay tamamlandığında veya yanıt geldiğinde tarayıcınıza anlık bildirim gönderebiliriz.
Henüz yorum yapılmamış
Bu haberle ilgili ilk düşünceyi sen paylaş!