Navi Pillay'e Nobel Barış Ödülü: İsrail ve ABD Sert Tepki Gösterdi

Nobel Barış Ödülü bu yıl, İsrail'in Gazze'de 'soykırım işlediği' sonucuna varan BM Bağımsız Soruşturma Komisyonu'nun başkanlığını yapan hukukçu Navi Pillay'e verildi. Karar, uluslararası hukuku ve insan haklarını savunanlarda coşku yaratırken, İsrail ve ABD'de sert tepkilere yol açtı.

Eski BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri ve aynı zamanda Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin eski hakimi olan Güney Afrikalı hukukçu Pillay, 85 yaşında olmasına rağmen Kasım 2025'e kadar BM İşgal Altındaki Filistin Toprakları Bağımsız Uluslararası Soruşturma Komisyonu'nun başkanlığını yürütmüştü.

BM, UCM ve AB'den övgü mesajları

BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, Pillay'in bugüne kadar üstlendiği görevlerle hukukun üstünlüğünün güç hukukuna üstün gelmesi gerektiğini gösterdiğini belirtti. Guterres, ödülün uluslararası hukuku, hukukun üstünlüğünü ve insan haklarını korumak için çalışan herkese övgü olduğunu ifade etti.

BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk de Pillay için 'cesaretin, dürüstlüğün ve insan haklarına olan sarsılmaz inancın neler başarabileceğini göstermiştir' açıklamasını yaptı. UCM Başkanı Tomoko Akane ise uluslararası hukuka yönelik güncel saldırılar göz önüne alındığında, Pillay'e verilen ödülün özellikle önem taşıdığını vurguladı.

Avrupa Birliği de Nobel kararının önemine dikkat çekti. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Pillay'i zulüm görenlerin, savunmasızların ve sesini duyuramayanların savunucusu olarak tanımladı: 'Adaletsizliğin vahşetinin gözlerinin içine bakmış ve asla başka yöne dönmemiştir. Gücün hakkına karşı hukukun üstünlüğünün savunucusudur.'

Güney Afrika ve Almanya'dan tebrik

Güney Afrika Cumhurbaşkanı Cyril Ramaphosa, Nobel Komitesi kararını Pillay'in cesaretine, dürüstlüğüne ve ömür boyu süren adalet mücadelesine yönelik güçlü bir takdir olarak nitelendirdi.

Gazze politikalarına karşı gerekli tavrı sergilememekle eleştirilen Alman hükümeti de Pillay'i tebrik etti. Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, Pillay'in UCM'deki öncü kararlarıyla soykırım hukukuna, özellikle de soykırım aracı olarak kullanılan cinsel şiddete ilişkin içtihatlara damgasını vurduğunu kaydetti ve Nobel Barış Ödülü'nün uluslararası ceza yargılamasına yönelik önemli bir taahhüt olduğunu belirtti.

Uluslararası Af Örgütü Almanya Genel Sekreteri ise ödülü 'doğru zamanda verilen doğru mesaj' olarak tanımlayarak, bugün pek çok hükümette tam da bu cesaretin eksik olduğunu vurguladı.

İsrail'den öfke dolu tepki

İsrail hükümeti Nobel Ödül Komitesi'ne sert tepki gösterdi. İsrail Dışişleri Bakanlığı açıklamasında, 'Eğer yalanlar, nefret ve kan iftiraları için bir ödül olsaydı, Navi Pillay en önde gelen aday olurdu' denildi. Komite, 'İsrail karşıtı nefret ve ön yargıları meşrulaştırmak için bir ödülü grotesk bir şekilde silah olarak kullanmakla' suçlandı.

İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu ise 'Nobel Ödülü Komitesi ahlaki pusulasını kaybetmiştir' diyerek, komitenin en büyük onur ödülünü 'kariyerini tek ve yegane Yahudi devletine karşı kan iftiraları uydurup yaymak üzerine kuran bir bağnaz kadına' verdiğini öne sürdü.

ABD'nin tepkisi: UCM'ye yaptırımlar genişletildi

Trump'ın çok istediği Nobel Barış Ödülü'nün Pillay'e verilmesi üzerine ABD'nin tepkisi de gecikmedi. Ödülün açıklamasından birkaç saat sonra, Pillay'in eski yargıcı olduğu UCM'yi hedef alan geniş kapsamlı yeni yaptırımlar açıklandı.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, 'Başkan Trump, Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin Amerikalıları yargılamasına asla izin vermeyecek' diyerek bu haydut mahkemeyle işlemleri yasaklayacaklarını, kaynaklarını keserek faaliyet gösterme kabiliyetini felce uğratacaklarını söyledi.

Rubio, ABD'nin müttefiklerinden mahkemeye karşı önlemlere katılmasını beklediklerini belirterek, müttefiklerin bunu yapmaması halinde ABD'nin UCM'yi parça parça ortadan kaldırma kampanyasına devam edeceğini açıkça uyardı.

İsrail Başbakanı Netanyahu da ABD'nin yaptırım kararını derhal memnuniyetle karşılayarak Trump ve Rubio'yu tebrik etti. ABD yönetimi, UCM'nin savcılarına ve yargıçlarına yaptırım uygulayarak mahkemenin lağvedilmesine yönelik bir süredir kampanya yürütüyor.

Genişletilen yaptırımlar

Yeni yaptırımlar UCM üzerindeki baskıyı daha da artıracak şekilde tasarlandı:

• Mahkemeye hizmet sunan şirketler de yaptırımlar kapsamına alınarak cezalandırılabilecek
• UCM'nin ABD yargı yetkisi alanlarındaki tüm varlıklarının dondurulması öngörülüyor
• Mahkemeyle iş ilişkisi bulunan şirket ve bireylerin iş ilişkilerini sonlandırmaları için altı aylık süre tanınıyor

Nobel Barış Ödülü'ne layık görülen Navi Pillay, 2003-2008 yılları arasında ICC Temyiz Dairesi'nde yargıç olarak görev yapmıştı.