Libya'da Türkiye ile yeni enerji çağı: 90 milyar varillik dev rezerv yolda!

Libya'nın deniz yetki alanlarında henüz keşfedilmeyi bekleyen hidrokarbon potansiyeli ile Türkiye'nin derin deniz sismik arama gücü ve tecrübesi, iki ülke arasında enerjide yeni ortaklık fırsatlarına zemin hazırlıyor.

Libya Başkanlık Konseyi Başkan Yardımcısı Musa el-Koni, iki ülke arasında imzalanan deniz yetki alanları mutabakat muhtırasının uluslararası hukuk ve teamüllere dayandığını vurgulayarak, Libya'nın kaynaklarının çoğunun keşfedilmemiş durumda olduğunu ve Türkiye ile Libya'nın petrol ve doğal gaz arama-çıkarma konusunda koordinasyonu hızlandırması gerektiğini belirtti.

Libyalı uzmanlar da, anlaşmanın hidrokarbon aramalarından açık deniz sahalarının işlenmesine, ülkenin küresel yatırımlar için cazibe merkezi haline getirilmesinden ulusal ekonomiye canlılık katılmasına kadar geniş bir yelpazede stratejik fırsatlar sunduğunu değerlendiriyor.

Libya'nın keşfedilmemiş enerji alanları ne kadar büyük?

Libya Ulusal Petrol Kurumu ve uluslararası enerji veri merkezlerinin verilerine göre, ülkenin kara ve deniz yetki alanlarının yaklaşık yüzde 70'i henüz kapsamlı sismik taramaya açılmamış durumda. Keşfedilmemiş enerji kaynaklarının büyük bölümü deniz sahalarında yer alıyor.

Resmi verilere göre Libya'da şu anda kanıtlanmış durumda:

• 48,4 milyar varil ham petrol rezervi
• Yaklaşık 1,5 trilyon metreküp doğal gaz rezervi

Libya, kanıtlanmış petrol rezervleriyle Afrika'da birinci sırada, dünya genelinde ilk 10 ülke arasında yer alıyor. Kanıtlanmış doğal gaz rezervleri açısından ise dünyada 21. sırada bulunuyor.

Uzmanlara göre, çoğunlukla denizlerde olmak üzere henüz keşfedilmemiş petrol sahalarının sismik taramalarla ekonomiye kazandırılması halinde Libya'nın toplam petrol potansiyelinin 90 milyar varile ulaşabileceği değerlendiriliyor. Keşfedilmemiş petrol potansiyelinin mevcut rezervlere yakın, doğal gaz miktarının ise halihazırdaki rezervlerin 3 katını aşan bir seviyede olduğu tahmin ediliyor.

Türkiye'nin sismik araştırma gücü: Dünyada 4. sırada

Türkiye, açık denizlerde hidrokarbon arama ve sondaj kapasitesiyle dünyanın en büyük ve en modern 4. deniz enerji filosuna sahip ülke konumuna ulaştı. Temmuz 2025'te müjdelenen yeni sondaj gemilerinin filoya katılmasıyla birlikte gemi sayısı 9'a yükseldi.

Filoyu oluşturan unsurlar şunlar:

• Sondaj gemileri: Fatih, Yavuz, Kanuni, Abdülhamid Han, Çağrı Bey, Yıldırım
• Sismik arama gemileri: Barbaros Hayreddin Paşa, MTA Oruç Reis
• İlk yüzer doğal gaz üretim platformu: Osman Gazi

Türkiye'nin yerli imkanlarla inşa ettiği tam donanımlı araştırma gemisi MTA Oruç Reis, 2D ve 3D derin deniz sismik aramaları yapabilme yeteneği sayesinde deniz tabanı altındaki jeolojik yapıları binlerce metre derinliğe kadar haritalayabiliyor.

Sismik filonun ilk üyesi olan Barbaros Hayreddin Paşa ise 2D ve 3D geniş alan sismik veri toplama kapasitesiyle Akdeniz ve Karadeniz'de yüz binlerce kilometrekarelik alanda tarama gerçekleştirdi. Bu iki sismik araştırma gemisine, derin deniz sondaj operasyonlarını yürüten altı sondaj gemisi eşlik ediyor. Sismik gemilerin topladığı veriler, hidrokarbon potansiyeli taşıyan jeolojik yapıların belirlenmesinde ve sondaj planlamasında kullanılıyor.

Keşif başarıları ve operasyonel tecrübe

Türkiye'nin sismik araştırma gemileri, bugüne kadar elde ettiği keşif başarılarıyla enerjide bağımsızlık stratejisinin en kritik yapı taşını oluşturuyor.

• Barbaros Hayreddin Paşa ve Oruç Reis'in sismik verileriyle Karadeniz'de Cumhuriyet tarihinin en büyük doğal gaz keşfi gerçekleştirildi.
• Sakarya Gaz Sahası'ndaki toplam rezerv miktarı, yeni keşiflerle 785 milyar metreküpe ulaştı.
• Oruç Reis, Somali'de 234 günlük görev süresince 3 ayrı deniz bloğunda 4 bin 464 kilometrekarelik alanda 3 boyutlu sismik veri topladı.

Doğu Akdeniz'in karmaşık deniz tabanı topoğrafyasında binlerce kilometrelik sismik veri toplayan filo, uluslararası standartlarda veri işleme ve analiz yeteneğini de kanıtlamış durumda.

Türkiye-Libya arasında imzalanan anlaşmalar

Türkiye ile Libya arasında hidrokarbon alanında somut işbirliği adımları daha önce atılmıştı:

• 3 Ekim 2022'de Trablus'ta hidrokarbon alanında işbirliği mutabakat zaptı imzalandı.
• 2019'da deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin mutabakat muhtırası imzalandı.

Mutabakat zaptı, Türk ve Libyalı şirketlerin iki ülkenin kara ve deniz yetki alanlarında ortak bilimsel, teknik, arama ve sondaj çalışmaları yapmasını hedefliyor. 2022'deki zapt, 2019'daki deniz yetki muhtırasını tamamlayıcı nitelikte.

TPAO, Libya'da iç savaş öncesinden bu yana petrol sahalarında arama lisanslarına sahip. Şubat 2026'daki petrol ve gaz lisansı ihalesinde İspanyol Repsol ve Macar MOL ortaklığıyla C3 kara bloğu ile O7 deniz bloğunda arama hakları kazandı.

Enerjide yeni ortaklık kapıları sonuna kadar açılıyor

Libyalı yetkililer ve uzmanlar, Temsilciler Meclisinin deniz yetki muhtırasını onaylamasının ardından iki ülke arasında enerjide yeni işbirliği kapılarının sonuna kadar açıldığını belirtiyor.

Libya Başkanlık Konseyi Başkan Yardımcısı Musa el-Koni, Türk enerji şirketlerine çağrı yaparak şu ifadeleri kullandı: "Türkiye bu noktada temel bir ortak olacaktır. Diğer ülkelerden önce davranmasını umuyorum; çünkü bilinen büyük Türk şirketlerinin, tam da bu dönemde petrol ve gazın çıkarılması ve pazarlanmasına katkı sağlamak üzere Libya'nın her bölgesinde yer almasını bekliyoruz."

Libya'nın kara ve denizlerdeki devasa keşfedilmemiş hidrokarbon potansiyeli ile Türkiye'nin derin deniz sismik araştırma gücü bir araya geldiğinde, iki ülke arasında yeni bir enerji ortaklığı döneminin başlayacağı öngörülüyor.