Kıbrıs'ta kritik adım: İki yeni sınır kapısı açılıyor

Kıbrıslı Türk lider Tufan Erhürman ile Kıbrıslı Rum lider Nikos Hristodulidis, adada Birleşmiş Milletler kontrolündeki ara bölgede bir araya gelerek iki yeni sınır kapısının açılması konusunda anlaşmaya vardı.

BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'in Kıbrıs Şahsi Temsilcisi Maria Angela Holguin'in de katıldığı görüşme yaklaşık dört saat sürdü. BM, görüşmenin "olumlu" geçtiğini duyurdu.

Sınır kapısı sayısı 11'e çıkacak

Varılan anlaşma kapsamında Lurucina/Akıncılar-Limya/Lympia ve Kambo/Kampos-Gemikonağı/Karavostasi geçiş noktaları eş zamanlı olarak açılacak. Böylece iki taraf arasındaki açık sınır kapısı sayısı 11'e yükselecek.

• Kıbrıs'ta sınırın açıldığı 2003 yılından bu yana dokuz geçiş noktası kullanımda bulunuyor.
• En son 2018 yılında yeni bir sınır kapısı açılmıştı.
• Geçen Mart ayında dört yeni sınır kapısının açılması için varılan mutabakat hayata geçirilememişti.

Kapıların açılış tarihi hakkında BM tarafından henüz bir tarih belirtilmedi. Ancak Kıbrıs Cumhuriyeti lideri Hristodulidis, "gerekli hazırlık çalışmaları tamamlandığında" bu kapıların açılacağını ifade etti.

BM, Erhürman ve Hristodulidis'in önümüzdeki haftalarda Guterres'in de katılacağı yeni bir üçlü görüşmede bir araya geleceğini duyurdu.

Alınan diğer kararlar

İki lider ayrıca birçok konuda mutabakata vardı:

• Arşiv paylaşımı: Kültürel Miras Teknik Komitesi aracılığıyla arşiv materyallerinin paylaşılması
• Çevre projeleri: Çevre Teknik Komitesi tarafından hayata geçirilecek çevre projelerinin ilerletilmesi
• Eğitim programı: İki toplumlu eğitim programı Imagine Project'in yeniden başlatılması
• Acil durum mekanizması: Acil durumlara hızla müdahale edilmesini sağlayacak bir mekanizmanın oluşturulması
• Restorasyon: Bazı Maruni kiliseleri ve bir Ermeni manastırının restorasyonuna başlanması

Barış müzakereleri için geri sayım

Hristodulidis, görüşmeleri "büyük bir ciddiyetle ve tek bir hedefle" sürdürdüklerini belirterek, bu hedefin Guterres'in görev süresi sona ermeden barış müzakerelerini yeniden başlatmak olduğunu söyledi. Guterres'in görev süresi bu yıl sonunda doluyor.

Erhürman faktörü

Kıbrıs sorununa ilişkin son ciddi müzakereler 2017 yılında, olası anlaşma hâlinde kurulması planlanan yeni federasyonda Türkiye'nin bir rolü olup olmadığına dair görüş ayrılıkları nedeniyle çökmüştü. Plan, güçlü bir merkezî hükümet şemsiyesi altında kendi kendini yöneten iki ayrı bölgeden oluşan bir federal yapı öngörüyordu.

Kuzey Kıbrıs'ta geçen yıl birleşme yanlısı Tufan Erhürman'ın cumhurbaşkanı seçilmesiyle müzakerelerin yeniden başlaması yönündeki umutlar artmıştı. Guterres de geçen Temmuz ayında adaya giderek yeni bir girişim başlatmış, taraflar arasında güven artırıcı adım olarak yeni geçiş noktaları açılmasını önermişti.

Annan Planı hatırlaması

BM'nin 2004 yılında Ada'da referanduma sunduğu ve Ankara'nın desteklediği barış planı Kıbrıslı Rumlarca reddedilmişti. Rumlar planın güvenlik endişelerini ve mülkiyet haklarını gözetmediğini savunmuştu. Referanduma katılan Kıbrıslı Rumların yüzde 75'i plan aleyhinde oy kullanırken, Kıbrıslı Türkler yüzde 65'le onay vermişti.