Japonya eski fabrikaları devletleştirme planını devreye aldı

Japonya hükümeti, ekonomik güvenlik açısından kritik öneme sahip malzemeleri üreten ancak mali yetersizlikler nedeniyle tesislerini yenileyemeyen özel şirketlerin eski fabrikalarını geçici olarak devletleştirmek için harekete geçti.

Ekonomi, Ticaret ve Sanayi Bakanlığı bünyesinde oluşturulan uzmanlar paneli, tedarik zincirinde yaşanabilecek olası krizlerin önüne geçmek amacıyla bu radikal düzenleme üzerinde görüşmelere başladı.

Planın en erken önümüzdeki bahar aylarında hükümetin ekonomik güvenlik stratejisine dahil edilerek yasalaştırılması hedefleniyor.

Kimyasallar ve özel dökümler gibi stratejik ürünlerin tek bir yerli şirkete bağımlı olduğu durumlarda, düşük kârlılık nedeniyle ekipmanlarını güncelleyemeyen işletmeler ülke sanayisi için büyük bir risk oluşturuyor.

Çin'in ihracat kısıtlamalarıyla birlikte dışa bağımlılık tehlikesinin artması üzerine Tokyo yönetimi, vergi teşvikleri veya sübvansiyonların tek başına yeterli olmayacağı kanaatine vardı.

Serbest piyasa kurallarına aykırı olduğu için yalnızca "istisnai acil durumlarda" devreye sokulacak bu mekanizma ile, üretimin durması halinde ülkeyi yabancı tedarikçilere mecbur bırakacak kritik tesislerin çökmesi engellenecek.

BAŞTAN AŞAĞI YENİLENECEK

Uygulanacak modele göre, bağımsız bir kamu kurumu mali sıkıntıdaki eski fabrikayı devralarak devlet bütçesiyle baştan aşağı modernize edecek. Tesisin günlük işletmesi ise yine asıl sahibi olan özel şirkete emanet edilecek. Yapılan sermaye yatırımı ve amortisman süreci tamamlandığında fabrika yeniden özel sektöre iade edilecek.

"Mülkiyeti devlete, işletmesi özel sektöre ait" olarak bilinen GOCO sistemi, daha önce ABD'de silah fabrikaları ve araştırma laboratuvarlarında, İngiltere'de ise 2021 yılında zor durumdaki stratejik bir çelik üreticisinin kurtarılmasında başarıyla uygulanmıştı.

• Kritik malzeme üreten eski fabrikalar geçici olarak devletleştirilecek
• Bağımsız bir kamu kurumu tesisleri devralıp modernize edecek
• Günlük işletme hakları özel şirkette kalacak
• Sermaye yatırımı tamamlandığında fabrika özel sektöre iade edilecek
• Mekanizma yalnızca istisnai acil durumlarda kullanılacak

Japonya da benzer bir formülü hem kritik sanayi kollarında hem de savunma sektöründe hayata geçirerek yerli üretim kapasitesini güvence altına almayı amaçlıyor.