İsrail'de koalisyon görüşmelerinde önemli ilerleme: Eisenkot hükümeti kurma görevini bekliyor

İsrail'de 27 Ekim Salı günü yapılan parlamento seçimlerinin ardından, muhalefet partileri olası bir koalisyon noktasında önemli bir ilerleme kaydedildiğini duyurdu.

Muhalefet lideri Gadi Eisenkot, 6 Kasım'da yaptığı açıklamada, "perde arkasında pek çok şey yaşanıyor" ifadelerini kullandı. Eisenkot, "Önemli ilerlemeler kaydettik ve bazı engelleri aştık; tüm bunlar sessizce ve mütevazı bir şekilde gerçekleşti" dedi.

Eisenkot, Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'un 8 Kasım Pazar günü hükümeti kurma görevini kendisine vermesini beklediğini ifade etti.

Netanyahu ve Eisenkot çoğunluğu sağlayamadı

İsrail'in en uzun süre görev yapan başbakanı Netanyahu da, muhalefet lideri Eisenkot da 27 Ekim seçimlerinde çoğunluğu sağlayamadı. Muhalefet bloğunda yer alan solcu lider Yair Golan, seçim sonuçlarının belli olduğu Çarşamba sabahına kıyasla şu an daha iyimser olduğunu belirtti.

İsrailli Araplarla olası ittifak pürüzü

Netanyahu'nun aşırı sağcı hükümetine duyulan öfke nedeniyle parlamentodaki sandalye sayılarını önemli ölçüde artan İsrailli Araplar da olası bir koalisyona dahil edilebilir. Ancak İsrailli Araplarla olası bir ittifak, muhalefetin önemli ismi Avigdor Liberman'ın sert muhalefetiyle karşılaşıyor.

Liberman, 6 Kasım'da yaptığı açıklamada İsrailli Araplarla koalisyon konusuna bir kez daha kapıyı kapattı. Sert şekilde eleştirdiği Netanyahu ile Filistinliler konusunda benzer şahin görüşleri paylaşıyor.

Buna karşılık Liberman, ultra-Ortodoks Yahudilerin zorunlu askerlik hizmetinden muaf tutulmalarına son verme vaadiyle seçime girmiş olmasına rağmen, bu grupları temsil eden partilerle görüşmeye kapıyı kapatmadı. Liberman, artık "her şeyi elde etmeye çalışmanın, hiçbir şey elde edememe riski taşıdığını" anlama zamanının geldiğini ifade etti.

"Bu durum bana acı veriyor; pek çok başka insana da acı verdiğini biliyorum. Ancak bugün karşı karşıya olduğumuz tüm zorluklar göz önüne alındığında, İsrail Devleti'nin ve Yahudi halkının ulusal çıkarları, diğer tüm mülahazaların üzerinde tutulmalıdır" diyerek tutumunu açıkladı.

Ultra-Ortodoks Yahudilerin askerlik muafiyeti kritik mesele

Ultra-Ortodoks Yahudilerin askerlik hizmetinden muaf tutulması, diğer İsrailliler arasında yaygın bir hoşnutsuzluk sebebi. İsrail'in yürüttüğü farklı savaşlarda, yedek askerler defalarca cepheye çağrılıp görev yapmak zorunda kalıyor.

Kişisel yaşamında seküler biri olan Netanyahu, uzun süredir ultra-Ortodoks Yahudilerin siyasi temsiliyetiyle siyasi işbirliği yapıyor. Nüfusun yaklaşık yüzde 14'ünü oluşturan ve İsrail ortalamasından çok daha yüksek bir doğum oranına sahip olan bu kesimin, çocuklarını ordu yerine dini okullara göndermesine göz yumuluyor.

Ancak Netanyahu bugüne kadar bu gruplar için askerlik muafiyetini yasal güvence altına almaktan kaçındı. Bu durum, koalisyon hükümetinde yer alan iki ana ultra-Ortodoks partisini kızdırdı. Söz konusu partiler hükümetten ayrılsalar da Netanyahu'yu iktidardan düşürecek bir hamle de yapmadı.

• Tevrat Yahudiliği İttifakı, Cumhurbaşkanı ile yapılan istişareler sırasında Netanyahu'nun yeni hükümeti kurması yönünde bir tavsiyede bulunmayı reddetti
• Ancak parti muhalefetteki Eisenkot'a da destek açıklamadı
• Parti milletvekili Yaakov Asher, Liberman'ın askerlik konusundaki tutum değişikliğini memnuniyetle karşıladıklarını belirtti
• Asher, tüm siyasi aktörlerin zorunlu askerlik konusunda esneklik göstermeye başladığını öğrenmenin umut verici olduğunu ifade etti

13 sandalyelik ultra-Ortodoks bloğu belirleyici olabilir

Asher'in partisi ve diğer ultra-Ortodoks siyasi oluşum Şas toplamda 13 sandalyeye sahip. Bu sayı Eisenkot'u iktidara taşımak için yeterli görünüyor.

Liberman seçim kampanyası sırasında "askerlikten kaçanlara" karşı sert önlemler alacağına dair söz veren afişler hazırlatmıştı. Bu yılın başlarında yaptığı bir konuşmada ise ultra-Ortodoks Yahudilerin taleplerini "Yahudi karşıtlığı" olarak nitelendirmişti.

Liberman'ın liderliğindeki Evimiz İsrail partisi, yedi sandalye kazanarak ana muhalefet bloğunu oluşturan beş parti arasında en az sandalyeye sahip olan taraf oldu. Eski başbakanlardan Naftali Bennett de seçim kampanyasında askerlik muafiyetini kaldırma vaatlerine büyük ağırlık vermişti. Bennett'in Liberman'ın ani fikir değişikliği konusunda henüz bir açıklama yapmadığı belirtiliyor.

Eisenkot'tan Netanyahu'ya net tepki

Eisenkot, "herkes için zorunlu askerlik hizmeti" ilkesine bağlı kaldığını, ancak bunun sivil hizmet şeklinde de olabileceğini belirterek ultra-Ortodoks Yahudilerin topluma entegre edilmesi için bir yol önerdi. Siyasi partilere "şimdi ya da daha sonraki bir aşamada" kendisine katılmaları çağrısında bulunan Eisenkot, başlangıçta hükümete dahil olmayan milletvekillerinin dışarıdan destek vereceği bir azınlık hükümeti kurabileceği sinyalini verdi.

Değişimin aciliyetine vurgu yapan Eisenkot, Netanyahu'nun ABD Başkanı Donald Trump ile birlikte yakında İran'a karşı savaşı yeniden başlatabileceğine dair spekülasyonlara da üstü kapalı bir göndermede bulundu.

"Mevcut hükümet, İsrail demokrasisinin varlığına yönelik temel bir tehdit oluşturuyor. Bu bir abartı değil. Tüm bunlar, savaş cephelerinin açık kaldığı ve siyasi ya da kişisel heveslere göre şekillendiği bir dönemde yaşanıyor" ifadelerini kullandı.