Gazeteciler üzerindeki baskıda yeni dönem: Yayımlanmayan haber de hedefte

Onlar TV programcısı ve gazeteci Murat Ağırel, Sarıgül Ailesi'ne yönelik yürütülen kara para aklama ve çıkar amaçlı suç örgüt kurma soruşturması kapsamında "suç örgütüne yardım" suçlamasıyla 19 Ekim'de tutuklanarak cezaevine konuldu.

Yazmadığı haberden suçlanıyor

Savcılık, gazeteciyi Almanya'da yaşayan Sinan Ç. adlı kişinin Sarıgül Ailesi'ne yönelik iddialarını içeren bilgi ve belgeleri aileye iletmekle suçluyor. Ancak Ağırel, savunmasında bu iddiaları araştırma aşamasında olduğunu, aktarılan belgelerin doğruluğundan şüpheye düştüğü için teyit etmeden haberleştirmeyeceğini belirtti. Buna göre gazeteci, hiç yayımlamadığı bir haber nedeniyle suçlanıyor.

Haber üretim süreci cezalandırılıyor

Ankara Üniversitesi İletişim Fakültesi Öğretim Üyesi Dr. Gökhan Bulut, bu vakayla birlikte gazetecilere yönelik müdahalelerin "haberin cezalandırılması" aşamasından "haber üretim sürecinin cezalandırılması" aşamasına taşındığını belirtti. Bulut, artık yalnızca yayımlanan içeriklerin değil, gazetecilik emeğinin ve habercilik çabasının da doğrudan hedef alındığına dikkat çekti.

Bulut, basın ve ifade özgürlüğü açısından bu durumun çok boyutlu sonuçları olacağını vurguladı:

"Haberlerin yasaklanması, kurumlara erişimin engellenmesi, gazetecilerin gözaltına alınması ve tutuklanması gibi uygulamalar yalnızca mevcut haberleri hedef almaz; gelecekte yapılacak haberlerin de önünü kesmeyi amaçlar. Henüz yapılmamış bir haber nedeniyle gazetecinin cezalandırılması, haber üretim sürecinin bütününü hedef alan bir müdahaledir."

Bulut'a göre henüz yayınlanmış olmayan bir dosyanın tutuklama gerekçesi yapılması, gazetecinin haber yapma girişiminin dahi engellenmesi anlamına geliyor. Bu durum, mesleğin temel faaliyetlerinden birinin fiilen suç kapsamına sokulduğunu ve otosansür mekanizmasının daha haber yapmayı düşünme aşamasında devreye girmesinin teşvik edildiğini gösteriyor.

Haber kaynaklarına da gözdağı

Bulut, araştırmacı gazeteciliğin temel dayanağının kamusal sorumluluk duyan kişilerin bilgi ve belgeleri gazetecilerle paylaşabilmesi olduğunun altını çizdi. Henüz haberleştirilmemiş bir dosya nedeniyle gazetecinin tutuklanmasının yalnızca gazeteciye değil, potansiyel haber kaynaklarına da gözdağı verilmesi anlamına geldiğini belirtti.

"Kamusal yarar amacıyla kurulan ve karşılıklı güvene dayanan gazeteci-kaynak ilişkisi, daha kurulma aşamasında kesilmek isteniyor. Böylece yalnızca gazetecinin çalışma alanı değil, kaynakların hareket alanları ile toplumun bilgiye erişim olanakları da daraltılıyor" diyen Bulut, asıl cezalandırılanın toplum olduğunu, çünkü gerçeğe ulaşma yollarının kapatıldığı bir düzende halkın bilgi edinme hakkının elinden alındığını ifade etti.

Zorunlu gazetecilik faaliyeti

Medya Ombudsmanı Faruk Bildirici ise bugüne kadar haberin yayınlanmasıyla ilgili soruşturmalar açıldığını ancak ilk kez haberin araştırma sürecinin suçlama konusu yapıldığını belirtti. Bildirici, gazetecinin kendisine gelen iddiaları muhatabına sormasının ve araştırmasının zorunlu bir gazetecilik faaliyeti olduğunu kaydetti.

Bildirici, Ağırel'in bilgi ve belgeleri doğrulamadan haber yapmadığına işaret ederek, "Eğer araştırmadan, o bilgiyi teyit etmeden haberi yayınlasaydı, o zaman halkı yanıltıcı bilgiyi yaymakla suçlanacaktı. Oysa Murat, o bilginin gerçek mi yalan mı olduğunu araştırmaya çalışmış, gazetecilik görevini yapmış" diye konuştu.

Bildirici, ayrıca şu önemli değerlendirmelerde bulundu:

• Gazetecilerin elindeki bilgi ve belgeleri haber yapmadan önce savcılığa verme gibi bir sorumluluğu bulunmuyor.
• Bilgi ve belgeler, gazeteciye karşı koz olarak kullanılamaz.
• Sinan Ç.'nin belgeleri Sarıgül haberini yapması halinde vereceğini söylemesi, iddiaların doğruluğu konusunda şüphe yaratıyor.
• Gazetecinin görevi kamuoyunu bilgilendirmektir, savcı katipliği yapmak değildir.

Suçlama neye dayanıyor?

Almanya'da yaşayan Sinan Ç. ve ortakları, Sarıgül Ailesi bağlantılı ticari işlemlerde dolandırıldıklarını, 80 milyon euroluk bir sözleşme düzenlendiğini ve 100 milyon euroluk para transferi gerçekleştirildiğini öne sürüyor. Ağırel'in ifadesine göre Sinan Ç., Osman Gökçek aleyhinde de elinde bilgi ve belge olduğunu ancak bunları Sarıgül haberini yaptıktan sonra vereceğini söyledi.

Ağırel'in ısrarla belge istemesi üzerine üzerinde 100 milyon euro ve 10 milyon euro yazan iki dekont gönderildi. Ağırel ise belgeleri doğrulamaya çalıştığını ve Sarıgül Ailesi'nin avukatına yalnızca iddiaları sorarak yanıt hakkı tanıdığını belirtti. Sarıgül'ün avukatı, 100 milyon euroluk transfer iddiasını reddederek Emir Sarıgül'ün hesabına yalnızca 100 euro geldiğini ve tutarın iade edildiğini söyledi; hesap hareketlerini de gösterdi.

Ağırel, herhangi bir belgeyi Sarıgül tarafına vermediğini ve dekontların doğruluğunu araştırdığını vurgulayarak şu ifadeleri kullandı: "Belgesiz, doğrulanmamış haberi yapmam, yapmadım. Ben bu dosyanın olsa olsa tanığı olabilirim, şüphelisi değil."

"Kalemini sürtükçe daha da keskinleşiyor"

Tutuklu bulunduğu Metris Cezaevi'nden avukatı aracılığıyla açıklama gönderen Ağırel, durumu şu sözlerle özetledi: "Yapmadığım bir haber nedeniyle tutuklandım. Suçum neymiş biliyor musunuz? Haber yapmayarak, örgüte üye de olmayarak, örgüte yardım etmişim."

Kalemini namus bilen her gazetecinin araştırarak, belgeleyerek yazdığını belirten Ağırel, "Gazetecilik yapmaya devam edeceğim. Şimdi kalemimi Metris Cezaevinin duvarlarına sürtüyorum, daha da keskinleşiyor" diyerek meslektaşlarından da destek istedi.