Fransa'da bakımsız derslikler, aşırı kalabalık sınıflar ve öğretmen açığı gerekçesiyle lise öğrencilerinin başlattığı protestolar ikinci haftasına girerken eylemler ülke genelinde giderek büyüyor.
Ülke genelinde yüzlerce lise eğitime tamamen veya kısmen ara verirken, öğrenci sendikaları salı günü için ülke çapında genel gösteri çağrısı yaptı.
Önümüzdeki hafta tanıtılması planlanan 2027 bütçe tasarısının geçmesi sürecine denk gelen eylemler, mali piyasalardaki tedirginliği de artırdı. Fransa'nın 10 yıllık tahvil faizi, protestoların kamu maliyesine ilişkin kaygıları tetiklemesiyle geçen hafta kısa süreliğine yüzde 5 seviyesinin üzerine çıkarak 2002'den bu yana kaydedilen en yüksek noktaya ulaştı.
Milli Eğitim Bakanı Edouard Geffray, ülke genelindeki 3.700 liseden 400 ila 500'ünün pazartesi günü tamamen veya kısmen kapalı kalmasının beklendiğini açıkladı. Geffray, cuma günü itibarıyla yaklaşık 735 eğitim kurumunun eylemlerden etkilendiğini kaydetti.
Okullarda hasar milyonlarca euroyu buldu
Eylemlerin başlangıcından bu yana şiddet olaylarının da yaşandığını belirten Geffray, 24 okulun kundaklandığını veya yağmalandığını, milli eğitim bünyesindeki 78 personelin yaralandığını açıkladı.
Bugün ülkenin kuzeyindeki Lille kentinde polis ile öğrenciler arasında arbede yaşandığı kaydedildi.
İçişleri Bakanlığı verilerine göre, geçen pazartesiden bu yana çoğunluğu reşit olmayan yaklaşık 5 bin kişi gözaltına alındı. Olaylarda onlarca kişi yaralanırken, öğretmenler ve yoldan geçenler saldırıya uğradı; oluşan maddi hasarın on milyonlarca euroyu bulduğu tahmin ediliyor.
Hükümet ve polisden uyarılara
Hükümet Sözcüsü Maud Bregeon, önceliklerinin kamu düzenini yeniden tesis etmek olduğunu vurguladı. Paris Emniyet Müdürü Patrice Faure ise yayımladığı açık mektupta eylemleri başlatanların artık süreci kontrol edemediğini belirterek öğrencileri barikatları kaldırarak barışçıl gösterilere yönelmeye çağırdı.
Güvenlik birimleri, yarın başkent Paris'in merkezinde planlanan kitlesel gösteride sol grupların eylemleri yönlendirmesinden ve şiddet olaylarının tırmanmasından endişe ediyor.
Fransa'nın önde gelen işçi sendikalarından CGT'nin Genel Sekreteri Sophie Binet, sendika üyelerinin salı günkü gösterilere "lise öğrencilerini korumak amacıyla" katılacağını duyurdu. Binet, son 10 günde tanık oldukları tablodan ve hükümetin öğrencilere yönelik uyguladığı sert müdahaleden dehşete düştüklerini savundu.
Kremlin banliyösünden tüm ülkeye yayıldı
15-18 yaş grubundaki öğrencilerin eğitim gördüğü liseleri kapsayan hareket, 17 Eylül'de Paris'in Creteil banliyösündeki Saint-Exupery Lisesi'nde başladı. Personel ve kaynak yetersizliği nedeniyle greve giden öğretmenlerine destek veren öğrencilerin başlattığı eylemler, kısa sürede ülke geneline yayıldı.
Saint-Exupery Lisesi'nde eğitim idaresinin müdür yardımcısı ve hemşire dahil ek personel görevlendirmeyi kabul etmesiyle durum normale dönerken, protestolar diğer kentlerde şiddetini artırdı.
Okuldaki eylemlere katılan Abderrahmane adlı öğrenci, ders notlarının düştüğünü belirterek "Şimdi bir araya gelmeseydik gelecek bizim için çok kötü olacaktı" dedi.
Sosyolog Valerie Becquet, özellikle düşük gelirli mahallelerdeki lise öğrencilerinin yetersiz eğitim aldıklarını hissettiklerini belirtti. Becquet, tüm öğrencilerin liseye erişim hakkı bulunmasına karşın meslek liseleri ile seçkin kurumlar arasında derin eşitsizlikler yaşandığına dikkat çekti.
Öğrencilerin temel şikayetleri arasında şunlar yer alıyor:
- Öğretmen devamsızlıkları
- Fiziki koşulların yetersizliği
- Yoğun ders çizelgeleri
- Sabah 08.00'den akşam 18.00'e kadar süren uzun okul günleri
Eylemlerin büyümesinde, öğrencilerin yanan çöp kutuları ve polisin göz yaşartıcı gazlı müdahalelerini kaydettikleri TikTok paylaşımlarının da etkili olduğu belirtiliyor. Becquet, sosyal medyanın öğrencilere geleneksel medyadakinden farklı ve kurgulanmamış bir anlatı kurma olanağı tanıdığını kaydetti.
Cumhurbaşkanlığı seçimleri de yaklaşıyor
Cumhurbaşkanlığı seçimlerine yaklaşık altı ay kala yaşanan olaylar siyasi arenada da tansiyonu yükseltti. Hükümet, eylemleri kışkırttığı gerekçesiyle sol çizgideki Boyun Eğmeyen Fransa (LFI) hareketini suçladı. LFI Sözcüsü Manuel Bompard suçlamaları reddederek hükümetin komplo teorilerine sığındığını savundu.
18-25 yaş grubundaki seçmenler arasında yüzde 40'ın üzerinde oy desteğine sahip olan kıdemli sol siyasetçi Jean-Luc Melenchon ise şiddet içermeyen yöntemleri savunarak protestolara güçlü destek verdi.
Gösterilerde barikat kuran, çöp konteynerlerini ateşe veren ve polise yabancı madde fırlatan öğrencilere güvenlik güçlerinin göz yaşartıcı gaz, plastik mermi ve coplarla müdahalesi tepkilere yol açtı.
Ülkenin orta kesimindeki Tours kentinde polisle yaşanan çatışmalarda yaralanan bir gencin sağ gözünü kaybettiği kent savcılığı tarafından açıklandı. İnternette bir polisin kız öğrenciyi boynundan tutarak gözaltına aldığı görüntüler yayılırken, güvenlik güçleri de saldırıların hedefi oldu. Doğudaki Belfort kentinde bir liseden çıkan genç grubun bir polis memurunu kovalayarak darp ettiği kaydedildi.
