TÜİK tarafından açıklanan eylül ayı enflasyon verileri, ekonomide dezenflasyon sürecinin devam ettiğini ortaya koydu. Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) eylülde aylık bazda yüzde 1,84 olurken, yıllık enflasyon yüzde 29,73'e geriledi.
Yıllık enflasyonun Kasım 2021'den bu yana ilk kez yüzde 30'un altına inmesi, para politikasına ilişkin beklentileri de yeniden şekillendirdi. Ekonomistler, eylül ayı rakamlarının piyasalara etkisini, önümüzdeki döneme dair öngörülerini ve 22 Ekim'de açıklanacak faiz kararına yönelik senaryolarını paylaştı.
"Talep soğudu ancak fiyat davranışı değişmedi"
Kocaeli Üniversitesi İktisat Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Özgür Bayram Soylu, yıllık enflasyonun yüzde 29,73'e düşmesinin hayatın ucuzladığı anlamına gelmediğini, yalnızca fiyatların daha yavaş yükseldiğini gösterdiğini belirtti. Talebin soğuduğunu ancak fiyat davranışının henüz normalleşmediğini dile getiren Soylu, "Eylül verisi Merkez Bankası'na faiz indirimi için kapıyı araladı, fakat o kapıdan koşarak geçecek kadar güçlü bir veri vermedi" dedi.
Dezenflasyon sürüyor, fiyat baskısı yaygın
Soylu, fiyat artışlarının sektörel dağılımına dikkat çekerek şu değerlendirmelerde bulundu:
- Konut grubunda yıllık artış yaklaşık yüzde 40 seviyesinde
- Ulaştırmada yıllık artış yüzde 35,10
- Gıdada yıllık artış yüzde 27,62
Düşük ve orta gelirli hanelerin hissettiği enflasyonun manşet TÜFE'deki iyileşmeden daha sert kalabileceğini vurgulayan Soylu, TCMB'nin eylül verilerinde hanehalkının 12 ay sonrası enflasyon beklentisinin hâlâ yüzde 45,60 olduğunu hatırlattı.
Eylülde gıdanın aylık bazda yüzde 0,20 gerilemesinin manşet enflasyonu aşağı çektiğini belirten Soylu, "Yüzde 1,84'lük aylık rakamın tamamını kalıcı bir iyileşme olarak okumamak gerekir" diyerek, işlenmemiş gıda ve enerjiyi dışlayan özel kapsamlı B göstergesinin aylık yüzde 2,01 artmasının çekirdek eğilimin manşetten biraz daha yüksek olduğunu gösterdiğini ifade etti.
22 Ekim'de Merkez Bankası ne yapar?
Doç. Dr. Soylu, eylül verisinin faiz indirimi ihtimalini ortadan kaldırmadığını ancak güçlü bir indirim için de yeterli alan oluşturmadığını belirtti. TCMB'nin eylülde politika faizini yüzde 37'de sabit tuttuğunu hatırlatan Soylu, Bankanın enerji fiyatları ve enflasyon risklerine karşı "ihtiyatlı" duruşunu sürdüreceğine yönelik açıklamasına dikkati çekti.
Merkez faizi sabit bırakırsa da sürpriz olmaz
Soylu, dikkat çeken şu tabloya işaret etti: Politika faizi yüzde 37 seviyesindeyken yıllık enflasyon yüzde 29,73'e geriledi ve iç talepte belirgin bir soğuma görülüyor. TCMB'nin verileri; sanayi üretimi, otomobil satışları ve iç piyasa siparişlerinde zayıflamaya işaret ediyor. Bu gelişmeler faiz indirimi açısından alan oluştuğunu gösteriyor.
Bu iki unsurun faiz indirimi lehine olduğunu vurgulayan Soylu, baz senaryosunu şöyle özetledi: "22 Ekim'deki toplantıda olası bir faiz indiriminin küçük ve temkinli bir adımla gerçekleştirilmesi bekleniyor. Politika faizinin yüzde 37'den yüzde 36'ya çekilmesi, yani 100 baz puanlık bir indirim gündeme gelebilir. Buna karşılık Merkez Bankası'nın faizi mevcut seviyesinde sabit bırakması da sürpriz olmayacaktır."
