Enerji Teklifinde Şaşırtıcı Madde: Tasfiye Sürecini Yürütenlere Sorumluluk Muafiyeti

Yenilenebilir enerji yatırımlarını hızlandırma gerekçesiyle Meclis'e sunulan 15 maddelik kanun teklifi, enerji düzenlemelerinin ötesinde tartışma yaratacak birçok hüküm barındırıyor. Yatırım fonlarının tasfiye sürecinde görev alan banka ve kişilere geçmişe dönük sorumluluk muafiyeti, teklifin en dikkat çekici başlıkları arasında yer alıyor.

Teklifin 13. maddesine göre, kapatılmasına karar verilen fonların varlıklarını devreden bankalar, bankaların görevlendirdiği kişiler ve süreçte görev alan diğer kişiler, aldıkları kararlar ve yaptıkları işlemler nedeniyle hukuki, idari ve mali sorumluluk taşımayacak. Suç oluşturan fiiller kapsam dışında tutulacak.

Hüküm, fonların kapatılmasına ilişkin kanunun kabul edildiği 22 Ekim'den önceye, Sermaye Piyasası Kurulu'nun fonlar hakkında karar aldığı 17 Eylül 2026'ya kadar geriye işleyecek. Örneğin bir fonun elindeki varlıklara yanlış değer biçilir ve yatırımcı bu yüzden zarar görürse, işlemin suç oluşturmadığı durumda zararın kimden istenebileceği teklifte açıklanmıyor. Düzenleme, muafiyeti gerekli özen gösterilerek yapılan işlemlerle sınırlıyor. Ancak geçmişteki işlemler için açılmış davaların nasıl ele alınacağına ilişkin de ayrı bir kural bulunmuyor.

BOTAŞ'ın vergi borçları Hazine'den alacağına sayılacak

BOTAŞ, doğalgaz maliyetinin bir bölümünü tüketiciye yansıtmadığı için Hazine'den destek alıyor. Teklif, şirketin Ticaret Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine ödemesi gereken vergi, fon ve pay borçlarının Hazine'den olan bu alacağından düşülmesine izin veriyor. Böylece BOTAŞ'ın borcu azalırken Hazine'nin şirkete ödeyeceği tutar da aynı miktarda azalacak. Her ay yapılacak bu işlem, merkezi bütçenin gelir ve gider hesaplarına yazılmayacak. Bu nedenle, ne kadar vergi borcunun doğalgaz desteğine karşılık kapatıldığı bütçe hesaplarından izlenemeyecek. Sonradan yapılan incelemede BOTAŞ'ın borcundan fazla tutar düşüldüğü anlaşılırsa şirket aradaki farkı faizsiz ödeyecek.

Güneş ve rüzgâr santralleri büyümek için peşin ödeme yapacak

Mevcut güneş ve rüzgâr santrallerinin üretim gücünü artırmak isteyen şirketler, eklemek istedikleri her megavat için TEİAŞ'a ödeme yapacak. Bedeli TEİAŞ belirleyecek. Tutar, EPDK'nın o enerji türü için belirlediği megavat başına yatırım maliyetinin yarısına kadar çıkabilecek. Şirketler, üretim izinleri güncellenmeden önce bedelin tamamını tek seferde ödeyecek.

Elektrik üreticileri ayrıca 2027 kazançlarından başlayarak kurumlar vergisi indiriminden yararlanamayacak. Düzenleme bütün elektrik üreticilerini kapsadığı için güneş ve rüzgâr santralleri de bu indirim hakkını kaybedecek.

Küçük elektrik tesislerine 750 kilovat sınırı

Lisans almadan elektrik üreten tesisler, 10 yıllık süreleri dolduğunda ancak kurulu güçleri en az 750 kilovat lisanslı üretime geçebilecek. Bu tesisler de lisans için ödeme yapacak. Bedel, megavat başına belirlenen yatırım maliyetinin yüzde 30'una kadar çıkabilecek. Ayrıca piyasadaki saatlik elektrik fiyatı tesise uygulanan destek fiyatını aşarsa, aradaki fark yenilenebilir enerji destek sistemine aktarılacak. Yeni yenilenebilir enerji yatırımlarına ayrılan alanların ve şebekeye bağlantı hakkının kime verileceği yarışmayla belirlenecek. Yarışmanın nasıl yapılacağı her ihale için hazırlanan şartnamede yazılacak. Teklif ayrıca, gemi biçimindeki yüzer doğal gaz tesislerinin EPDK izniyle başka bölgelerde çalışmasına olanak tanıyor.

Dört branşta sıralamanın yarısını mülakat belirleyecek

Jandarma ve Sahil Güvenlik alımlarında genel sıralamanın yarısını başvuru puanı oluşturacak. Fiziki yeterlilik sınavı ve mülakatın ağırlığı yüzde 25'er olacak. Tabip, diş tabibi, güverte ve makine branşlarında ise sıralamanın yarısı fiziki yeterlilik, diğer yarısı mülakat puanına göre belirlenecek. Adaylar iki sınavın herhangi birinden 60'ın altında puan alırsa elenecek. Mülakatların kayda alınmasına ve adayların puanlarının gerekçesini öğrenebilmesine ilişkin madde açık bir hüküm içermiyor. Teklif, polis meslek yüksekokullarına giriş koşullarını da kanuna yazıyor. Lise mezuniyeti, üniversite sınavında taban puan ve sağlık şartı aranacak. Başvuru sırasında bir siyasi partiye ya da yan kuruluşuna üye olanlar aday olamayacak.

Eski GSS borçları silinecek

Genel Sağlık Sigortası primini kendisi ödemekle yükümlü kişilerin 1 Ocak 2017'den önceki ödenmemiş prim borçları, gecikme cezası ve zamlarıyla birlikte silinecek. Aynı dönemin primini ödeyenlere para iadesi yapılmayacak. Ödedikleri tutar başka borçlarından da düşülmeyecek. SGK ile 2026 yılı için sabit tutar üzerinden anlaşan kamu üniversite hastanelerinin bildirdiği hizmet bedeli, sözleşme tutarının altında kalırsa aradaki fark 2027 alacaklarından kesilmeyecek. Farkı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bütçesi karşılayacak.

Çıraklık ve istihdam destekleri uzatılacak

Çırak ve stajyer ücretlerine verilen devlet katkısını uzatmak için Cumhurbaşkanına tanınan yetkinin üst sınırı 10 eğitim yılından 15 eğitim yılına çıkarılacak. Destek her seferinde bir eğitim yılı için uzatılabilecek. Teklif, işletmelerin bu desteği almaya devam etmesi için yeni bir iş güvenliği veya denetim şartı getirmiyor. Kadınları, gençleri ve mesleki yeterlilik belgesi olan işsizleri işe alan işverenlere verilen prim desteği ise 2028 sonuna kadar sürecek. Cumhurbaşkanı bu süreyi 2029 sonuna kadar uzatabilecek.